CALIFORNIA: AJSOCAL giải thích quyền của người Việt trước làn sóng bố ráp của ICE

[trungthuc]

LTS: Trong bối cảnh nhiều gia đình nhập cư, đặc biệt là cộng đồng người Việt tại Nam California, đang lo lắng trước các hoạt động gia tăng của Cảnh Sát Di Trú (ICE), hôm thứ Ba, 27 tháng Giêng, nhật báo Người Việt thực hiện cuộc phỏng vấn với Luật sư Sean Bigley, giám đốc tranh tụng của Hiệp Hội Phát Huy Công Lý Người Mỹ Gốc Á Nam California (AJSOCAL), về các dự án pháp lý đang được chuẩn bị nhằm bảo vệ quyền lợi hiến định của người dân.


Luật sư Sean Bigley, giám đốc tranh tụng của AJSOCAL. (Ảnh: AJSOCAL)

- Người Việt: Luật sư có thể giải thích về dự án pháp lý mà AJSOCAL chuẩn bị và vì sao điều này đặc biệt quan trọng đối với các gia đình di dân vào thời điểm hiện nay?

- Luật sư Sean Bigley: Công việc pháp lý của chúng tôi tập trung vào việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người gốc Việt và các cộng đồng di dân khác tại Nam California được các cơ quan liên bang, đặc biệt là Bộ Nội An (DHS), tôn trọng và tuân thủ.

Cụ thể, công việc này đang được cho triển khai theo nhiều hướng:

Thứ nhất, chúng tôi vừa nộp một bản kiến nghị pháp lý (amicus brief) trong vụ "United States v. California", có liên quan đến hai đạo luật của California là SB 627 và SB 805. Hai đạo luật này được ban hành nhằm ngăn chặn tình trạng các nhân viên liên bang che mặt, không đeo bảng tên hoặc không xác định danh tính, điều mà chúng tôi gọi là "thực thi pháp luật trong bóng tối".

Việc buộc nhân viên liên bang phải xác định danh tính là nền tảng của trách nhiệm giải trình và an toàn công cộng.

SB 627 là đạo luật cấm cảnh sát viên hay cảnh sát di trú che giấu danh tính khi làm nhiệm vụ. SB 805 là đạo luật cấm người dân không được giả dạng thành nhân viên công lực.

Thứ hai, chúng tôi đang chuẩn bị các đơn "habeas corpus" cho những người gốc Việt đến Hoa Kỳ trước năm 1995, không có quốc tịch Mỹ, nhưng bị Cảnh Sát Di Trú (ICE) hoặc Biên Phòng Hoa Kỳ (CBP) bắt giữ và giam giữ dù trên thực tế không có khả năng bị trục xuất về Việt Nam. Trong những trường hợp này, việc giam giữ kéo dài là trái luật, và "habeas corpus" thường là con đường duy nhất để được trả tự do.

"Habeas corpus" là thủ tục pháp lý buộc chính quyền phải đưa người đang bị giam ra trước tòa để chứng minh rằng việc giam giữ đó là đúng luật.

Thứ ba, chúng tôi chuẩn bị nộp các đơn "writ of mandamus" nhằm buộc các cơ quan liên bang phải tuân thủ luật lệ có liên quan đến việc cung cấp thông báo, mẫu đơn, và giấy tờ quan trọng bằng tiếng Việt khi luật pháp yêu cầu.

"Writ of mandamus" là lệnh của tòa án buộc cơ quan chính quyền phải thực hiện một trách nhiệm mà luật đã quy định rõ.

Cuối cùng, chúng tôi đang phối hợp với các tổ chức đối tác để đánh giá khả năng khởi kiện tập thể nhằm bảo vệ một số nhóm cụ thể trong cộng đồng người Việt đang bị xâm phạm quyền lợi một cách có hệ thống.

Tất cả những nỗ lực này đều nhằm ngăn chặn sự lạm quyền trước khi nó trở thành điều "bình thường", và để bảo đảm rằng nỗi sợ hãi và sự mơ hồ không bị sử dụng như công cụ thực thi luật di trú.

- Người Việt: Với những gia đình lo sợ có thể bị bắt giữ hoặc trục xuất, đâu là các bước pháp lý quan trọng cần làm trước khi có bất cứ cuộc tiếp xúc nào với ICE?

- Luật sư Sean Bigley: Các gia đình nên liên lạc với AJSOCAL để được hỗ trợ bằng tiếng Việt tại:
https://ajsocal.org/legal-victim-hel...rm-vietnamese/
hoặc gọi điện thoại số (714) 477-2958 để được tư vấn với luật sư nếu có khả năng phải tiếp xúc với ICE, Sở Di Trú (USCIS) hoặc CBP.

Mọi người cần phải hiểu rõ rằng:
- ICE không được vào nhà nếu không có trát tòa tư pháp do chánh án ký.
- Không ai bị buộc phải trả lời câu hỏi về tình trạng di trú.
- Không ai bị buộc phải đồng ý cho khám xét người, xe hay nhà.
- Luôn có quyền hỏi: "Tôi đang bị bắt giữ hay tôi được tự do rời đi?"


Cảnh sát di trú che mặt khi thực hiện nhiệm vụ. (Ảnh minh họa: Dominic Gwinn/Middle East Images/AFP via Getty Images)

- Người Việt: Gần đây có các báo cáo về việc giả danh nhân viên di trú. Cộng đồng có thể xác minh nhân viên liên bang thật hay giả bằng cách nào, và nên làm gì khi nghi ngờ có hành vi lạm quyền?

- Luật sư Sean Bigley: Thực tế là người dân không thể xác minh một nhân viên liên bang có che mặt là thật hay giả. Đó chính là lý do vì sao mà tiểu bang California cho thông qua đạo luật SB 627 và SB 805. Việc giả danh là có thật, và càng nguy hiểm hơn khi chính các nhân viên thật cũng muốn che giấu danh tính.

Nhiều nhân viên liên bang hiện nay từ chối không chịu xác định ra danh tính, kể cả khi bị ghi hình. Người dân cũng cần biết rằng California đã cho triển khai mẫu đơn báo cáo hành vi lạm quyền của nhân viên liên bang tại: https://oag.ca.gov/ReportMisconduct

Nếu một người có dấu hiệu đáng ngờ hoặc từ chối xác định ra danh tính, người dân nên ưu tiên giữ sự an toàn, ghi nhận những gì có thể như nhận dạng loại xe, bảng số xe, số hiệu bảng tên (nếu thấy), và báo cáo cho các tổ chức pháp lý đáng tin cậy.

- Người Việt: Người không có giấy tờ và thường trú nhân hợp pháp có những quyền gì khi bị ICE tiếp cận, và đâu là những sai lầm phổ biến nhất?

- Luật sư Sean Bigley: Mọi người dân ở Mỹ đều có quyền hiến định, bất kể tình trạng di trú, bao gồm:

- Quyền giữ im lặng.
- Quyền từ chối khám xét.
- Quyền hỏi mình có bị giam giữ hay không.
- Quyền nói chuyện với luật sư.
- Nếu được tự do, quý vị có thể rời đi.
- Nếu bị giam giữ, quý vị có quyền im lặng, và yêu cầu gặp luật sư.

Sai lầm phổ biến nhất là nói chuyện vì sợ hãi, đặc biệt là khi trả lời các câu hỏi về danh tính, nơi sinh, hay lịch sử di trú. Một sai lầm khác là mở cửa nhà mà không xác minh có trát tòa tư pháp hợp lệ hay không.

Nhiều người gốc Việt bị giam giữ không phải vì khả năng bị trục xuất, mà vì các cơ quan liên bang muốn làm cho cuộc sống của di dân trở nên khó khăn hơn. Hãy liên lạc với AJSOCAL càng sớm càng tốt, trước hoặc sau khi sự việc xảy ra.

- Người Việt: Có thông tin cho rằng nhân viên di trú có thể yêu cầu người dân chứng minh ra quốc tịch. Luật hiện nay quy định ra sao, và lời khuyên thực tế cho cộng đồng là gì?

- Luật sư Sean Bigley: Đối với công dân Hoa Kỳ, không có luật chung bắt buộc phải mang theo giấy tờ chứng minh quốc tịch trong sinh hoạt đời sống hằng ngày. Đối với thường trú nhân, luật liên bang yêu cầu mang theo giấy tờ tình trạng di trú, nhưng điều đó không cho phép nhân viên liên bang tự ý chặn, thẩm vấn, hay giam giữ người nếu không có sự nghi ngờ hợp lý.

Hiện có một vấn đề pháp lý đang tranh cãi liên quan đến vụ "Perdomo v. Noem". Mặc dù Tối Cao Pháp Viện dỡ bỏ một lệnh tạm thời hạn chế DHS, nhưng vụ kiện vẫn còn đang tiếp diễn và chưa có phán quyết cuối cùng về tính cách hợp hiến.

Lưu ý rằng quý vị nên mang theo bản sao hoặc chụp hình các giấy tờ chứng minh tình trạng di trú trong thời điểm nhiễu nhương này.

"Thẻ Đỏ" liệt kê: Quý vị có quyền lợi theo Hiến Pháp Hoa Kỳ
- Không mở cửa khi nhân viên di trú gõ cửa.
- Không trả lời câu hỏi nào của nhân viên di trú nếu họ muốn nói chuyện với quý vị. Quý vị có quyền giữ sự im lặng.
- Không ký bất cứ một tờ giấy nào trước khi bàn với luật sư. Quý vị có quyền nói chuyện với luật sư.
- Nếu quý vị đang đứng ngoài nhà của mình, hỏi nhân viên di trú xem mình có quyền rời chỗ đó không, và nếu có, hãy bình tĩnh mà rời đi.
- Đưa "thẻ đỏ" này cho nhân viên di trú. Nếu đang ở trong nhà, đưa thẻ cho họ coi qua cửa kiếng hoặc đẩy tấm thẻ dưới cửa ra vào.

Nội dung trong "Thẻ Đỏ" nhằm hỗ trợ cho di dân không rành tiếng Anh. (Ảnh: AJSOCAL)

AJSOCAL hỗ trợ các vấn đề pháp lý

AJSOCAL được thành lập ra từ năm 1983 nhằm bảo vệ quyền lợi và đấu tranh công bằng xã hội cho cộng đồng Châu Á tại Nam California.

AJSOCAL hỗ trợ cộng đồng thông qua việc kết nối với luật sư, hướng dẫn báo cảnh sát, tư vấn thủ tục pháp lý, tòa án, và cung cấp dịch vụ đại diện pháp lý trong các vụ kiện.

Với hai văn phòng ở Los Angeles và Orange County, AJSOCAL hiện có hơn 75 nhân viên cùng 280 tình nguyện viên, cung cấp các dịch vụ pháp lý miễn phí từ vấn đề nhà ở, di trú, nhập quốc tịch, luật chống bạo hành gia đình, ghi danh dịch vụ sức khỏe, chống tệ nạn thù ghét trong cộng đồng.

Cộng đồng có thể gọi trực tiếp bằng tiếng Việt đến số (714) 477-2958 khi cần sự trợ giúp, hoặc vào trang web: ajsocal.org.

Địa chỉ AJSOCAL ở Orange County là 2401 E. Katella Ave., #600, Anaheim, CA 92806, và ở Los Angeles là 1145 Wilshire Blvd., Los Angeles, CA 90017.