Thời nhà Thanh đã có trà sữa, vậy trà sữa đó được chế biến ra sao?

[pizza]

Khi người Mãn Châu bước vào Trung Nguyên và lập nên nhà Thanh, trà sữa không bị xem là dị biệt, mà nhanh chóng xuất hiện trong đời sống cung đình. Trong các yến tiệc, nghi lễ và sinh hoạt thường ngày, trà sữa là một thức uống quen thuộc, đặc biệt trong những tháng lạnh.

Ngày nay, khi nhắc đến trà sữa, người ta thường nghĩ đó là một sản phẩm của đời sống hiện đại: những cửa hàng sáng đèn, ly nhựa trong tay, vị ngọt dịu và trân châu dẻo mềm. Nhưng nếu lần ngược dòng lịch sử, ít ai ngờ rằng thói quen uống trà pha sữa đã tồn tại từ hàng trăm năm trước, và từng là một phần quen thuộc trong đời sống hoàng cung nhà Thanh.



Triều đại nhà Thanh kéo dài gần 300 năm, từ năm 1644 đến 1912. Đây là triều đại do người Mãn Châu dựng nên, một dân tộc có nguồn gốc phương Bắc, từng sống đời du mục, quen ăn thịt, uống sữa, thích đồ béo và nóng để chống chọi với khí hậu lạnh giá. Chính nền tảng sinh tồn ấy đã tạo nên một thói quen ẩm thực rất khác so với người Hán ở Trung Nguyên.

Với người Mãn, trà không chỉ để thưởng vị, mà còn để hỗ trợ tiêu hóa, giải ngấy sau những bữa ăn nhiều thịt. Khi trà được pha cùng sữa, thậm chí thêm muối hoặc bơ, nó trở thành một thức uống vừa bổ dưỡng, vừa giúp giữ ấm cơ thể. Kiểu trà sữa này có nhiều nét tương đồng với trà sữa mặn của người Mông Cổ và Tây Tạng, những cộng đồng du mục lân cận.

Chính vì vậy, khi người Mãn Châu bước vào Trung Nguyên và lập nên nhà Thanh, trà sữa không bị xem là dị biệt, mà nhanh chóng xuất hiện trong đời sống cung đình. Trong các yến tiệc, nghi lễ và sinh hoạt thường ngày, trà sữa là một thức uống quen thuộc, đặc biệt trong những tháng lạnh.


Khác với trà sữa ngọt ngày nay, trà sữa cung đình nhà Thanh chủ yếu là trà sữa mặn.

Việc thêm muối không chỉ giúp cân bằng vị béo của sữa và vị chát của trà, mà còn có tác dụng bổ sung năng lượng, khử mùi tanh và giúp bảo quản trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Đây là một lựa chọn mang tính thực dụng, xuất phát từ nhu cầu sống, chứ không phải từ sự cầu kỳ hay phô trương.

Trong hoàng cung, việc cung ứng sữa được tổ chức rất bài bản. Triều Thanh có cơ quan chuyên trách chăn nuôi và chế biến sữa cho hoàng thất. Số lượng bò sữa không được ghi chép thống nhất theo con số cụ thể, nhưng có sự phân cấp rõ ràng: Thái hậu và Hoàng đế được phân nhiều nhất, các Phi tần và Hoàng tử dùng theo quy định.

Lượng sữa Hoàng đế sử dụng mỗi ngày chỉ ở mức vài cân, đủ dùng cho trà và chế biến món ăn, chứ không hề xa xỉ như những lời đồn đại về hàng trăm cân sữa mỗi ngày.

Trà dùng trong cung đình cũng là loại thượng hạng, thường là trà tiến cống từ các vùng nổi tiếng ở Giang Nam, chọn búp non, chế biến tinh xảo. Nước pha trà lại càng được coi trọng. Dưới thời vua Càn Long, nước suối Ngọc Tuyền ở Bắc Kinh được phong là “Thiên hạ đệ nhất tuyền”. Nước từ đây được vận chuyển hằng ngày vào cung để pha trà, với số lượng ghi nhận khoảng hơn chục chum mỗi ngày.

Càn Long là một trong những vị Hoàng đế nổi tiếng yêu trà. Trong thơ văn và ghi chép, ông nhiều lần nhắc đến thú vui uống trà, trong đó có cả trà pha sữa.

Dù dân gian có lưu truyền những giai thoại cường điệu về việc “không có trà thì không sống nổi”, nhưng điều có thể khẳng định là “trà và trà sữa”, là một phần không thể thiếu trong nhịp sống của ông.

Câu chuyện trà sữa không dừng lại trong hoàng cung nhà Thanh. Vào thế kỷ XVII, khi các nhà thám hiểm và thương nhân châu Âu đến Trung Quốc, họ đã ghi chép lại việc người bản địa pha trà với sữa và muối. Những ghi chép này góp phần ảnh hưởng đến thói quen cho sữa vào trà ở châu Âu, đặc biệt là tại Anh, nơi trà dần trở thành đồ uống phổ biến của xã hội.

Tuy nhiên, trà sữa ngọt hiện đại không phải là bản sao trực tiếp của trà sữa cung đình nhà Thanh.

Phiên bản trà sữa mà chúng ta quen thuộc ngày nay là thêm đường, đá lạnh, trân châu là một sáng tạo hoàn toàn mới, ra đời tại Đài Loan vào những năm 1980. Đó là sản phẩm của đời sống đô thị hiện đại, kết hợp trà, sữa và khẩu vị ngọt của thời đại mới.

Dẫu vậy, nhìn lại lịch sử, thật thú vị khi nhận ra rằng: thứ đồ uống tưởng như rất “trẻ”, rất “mới” hôm nay, thực ra đã từng xuất hiện trong những không gian cổ kính, giữa những con người sống cách chúng ta hàng trăm năm.

Ly trà sữa trong tay người hiện đại, suy cho cùng, vẫn là sự tiếp nối của một nhu cầu rất xưa: Giữ ấm, bồi dưỡng, và tìm một chút an yên giữa cuộc đời nhiều biến động.

Vietbf @ Sưu tầm