Gấu hoang ăn ngủ tại nhà dân giữa cuộc khủng hoảng dân số ở Nhật Bản

[miro1510]

Một sự cố gần đây ở tỉnh Fukushima của Nhật Bản đã thu hút sự chú ý đến số lượng ngày càng tăng những cuộc chạm trán với gấu ở các khu dân cư.

Ngày 23/12/2024, một người đàn ông ngoài 60 tuổi trở về nhà ở thành phố Kitakata, tỉnh Fukushima và thấy một con gấu hoang đang nằm dài trong phòng khách dưới một chiếc "kotatsu" được sưởi ấm.

Kotatsu là thiết bị sưởi ấm bao gồm một chiếc bàn có lò sưởi tích hợp, được phủ một lớp chăn dày. Ở Nhật Bản, các ngôi nhà không có hệ thống sưởi dưới sàn như ở một số quốc gia khác và vật liệu cách nhiệt được giữ ở mức tối thiểu để chuẩn bị cho động đất, khiến không gian trong nhà trở nên lạnh lẽo vào mùa đông. Thay vào đó, các gia đình sưởi ấm bằng cách đặt tay và chân dưới kotatsu.

Chú gấu dài 90 cm cũng đang tận hưởng hơi ấm dễ chịu của kotatsu, đã ăn hết thức ăn để trên bàn. Nó không có ý định rời đi, ngay cả sau khi phát hiện ra sự hiện diện của chủ nhà. Cuối cùng, các nhà chức trách đã bắn thuốc mê vào ngày hôm sau và thả nó về tự nhiên.

Đây không phải là trường hợp cá biệt. Người ta đã phát hiện nhiều con gấu khác trong những ngôi nhà bỏ hoang ở Kitakata, và các vụ tấn công người đang diễn ra thường xuyên hơn ở vùng Tohoku của Nhật Bản và phía bắc Hokkaido.

Các vụ tấn công gia tăng

Ngày 30/11/2024, một con gấu đã vào siêu thị ở tỉnh Akita và tấn công nhân viên cửa hàng. Nhân viên 47 tuổi này đã bị thương ở đầu trước khi trốn thoát. Con gấu đã lang thang trong cửa hàng trong 55 giờ, ăn thịt từ khu vực trưng bày và làm đổ các lọ hoa trước khi bị bắt.

Hôm 6/1/2024, một người đàn ông 63 tuổi đang chạy bộ ở làng suối nước nóng Nozawa thuộc quận Nagano đã bị một con gấu tấn công. Ông bị thương ở đầu và vai nhưng vẫn sống sót. Gần đây hơn, vào ngày 12/1, các báo cáo về việc nhìn thấy gấu ở đồn trú Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản tại thành phố Akita và gần cảng Akita cho thấy những cuộc chạm trán này vẫn tiếp tục xảy ra.

Một chú gấu chiếm phòng khách trong nhà dân ở thành phố Kitakata, tỉnh Fukushima, Tohoku, Nhật Bản. Ảnh: NHK.

Các chuyên gia cho biết gấu thường tránh xa các khu vực có người ở do bản tính cảnh giác tự nhiên của chúng, khiến đợt tấn công này trở nên đặc biệt bất thường. Nguyên nhân gốc rễ dường như là sự kết hợp giữa số lượng quần thể đang giảm và vùng đệm giữa thiên nhiên và khu định cư của con người đang thu hẹp, được gọi là "satoyama" ở Nhật Bản.

Dân số già hóa nhanh chóng của Nhật Bản và tình trạng suy giảm dân số ở vùng nông thôn đã góp phần làm tăng số lần nhìn thấy gấu. Satoyama, nơi từng là ranh giới tự nhiên giữa môi trường sống của gấu và cộng đồng con người, đang biến mất khi những ngôi làng nhỏ bị thu hẹp hoặc bị bỏ hoang. Do đó, gấu coi những khu vực này là một phần trong phạm vi tự nhiên của chúng, dẫn đến việc chạm trán với con người thường xuyên hơn.

Tỉnh Akita là ví dụ điển hình cho sự thay đổi nhân khẩu học này. Tính đến tháng 7/2023, dân số của tỉnh đã giảm xuống còn 899.314 người, khiến đây trở thành tỉnh đầu tiên ở vùng Tohoku có dân số giảm xuống dưới 900.000 người. Vào tháng 10, tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động (15 đến 64 tuổi) của Akita là thấp nhất ở Nhật Bản ở mức 51,6%, trong khi tỷ lệ cư dân cao tuổi (65 tuổi trở lên) là cao nhất cả nước ở mức 39,5%.

Số lượng thương tích liên quan đến gấu cũng tăng vọt. Theo Bộ Môi trường Nhật Bản, 212 người đã bị thương do gấu tấn công từ tháng 1 đến tháng 11 năm ngoái - gấp ba lần so với con số 75 được ghi nhận vào năm 2023.

Giải pháp

Tình hình không chỉ giới hạn ở Tohoku. Các chuyên gia lâm nghiệp cảnh báo rằng các cuộc chạm trán với gấu có khả năng lan rộng khắp Honshu, hòn đảo lớn nhất của Nhật Bản. Nghiên cứu chỉ ra rằng môi trường sống của gấu ở Nhật Bản đã tăng gấp đôi trong 40 năm qua, hiện bao phủ hơn 60% diện tích đất liền của đất nước.

Đồ họa "gấu kotatsu" của ANN News.

Một số chuyên gia cho rằng sự cùng tồn tại, thay vì sự diệt chủng, là chìa khóa để quản lý quần thể gấu ở Nhật Bản. Kiyoshi Uchiyama, giáo sư tại Đại học Iwate, cho biết việc chỉ tiêu diệt gấu sẽ không giải quyết được vấn đề, vì dân số già hóa và các cộng đồng đang thu hẹp của Nhật Bản sẽ vẫn tiếp diễn. Thay vào đó, ông kêu gọi giám sát động vật hoang dã và quản lý môi trường sống tốt hơn để duy trì vùng đệm giữa gấu và con người.

Shinsuke Koike, giáo sư tại Đại học Nông nghiệp và Công nghệ Tokyo, đồng tình với quan điểm này. Ông lưu ý rằng gấu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì rừng khỏe mạnh và cảnh báo rằng việc giết hại bừa bãi có thể gây ra hậu quả sinh thái lâu dài.

"Thay vì tiêu diệt gấu, Nhật Bản nên tăng cường nỗ lực nghiên cứu và phát triển các chiến lược quốc gia để cùng tồn tại", ông nói.