Do ông Trump ủng hộ việc sử dụng thuốc lá điện tử khiến cho phong trào MAHA lên tiếng chống vì bất mãn

[S9g*]

Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đang mở đường cho thuốc lá điện tử có hương vị được cho phép bán rộng rãi hơn, gây ra phản ứng bất mãn lớn trong giới cử tri bảo thủ trong phong trào Make America Healthy Again (MAHA) và làm dấy lên câu hỏi liệu rằng chính sách y tế của Toà Bạch Ốc đang dựa trên nghiên cứu khoa học hay chịu áp lực từ kỹ nghệ thuốc lá điện tử.

Cơ Quan An toàn Dược Phẩm & Thực Phẩm (FDA) trong tháng này đã mở ra một lối đi mới cho các công ty chuyên bán thuốc lá điện tử có hương vị, đồng thời lần đầu chấp thuận cho bán loại hương vị ("vape") trái cây, theo NBC News loan tin hôm thứ Bảy, 16/5.

(Ảnh: Getty Images)
Quyết định này đã khiến cho ông Richard Danker, phát ngôn viên của Bộ Y Tế, xin từ chức hôm thứ Tư vừa qua. Chính sách mới cũng góp phần dẫn đến việc Giám đốc FDA ông Marty Makary bị cho loại ra khỏi chức vụ sau khi ông lên tiếng phản đối việc chấp thuận sử dụng các sản phẩm này.

Trong thư từ chức, ông Danker có viết rằng, "Thuốc lá điện tử có hương vị sẽ hấp dẫn trẻ em và khiến cho các em dễ bị phơi nhiễm với cơn nghiền chất nicotine, gây tổn thương ở phổi, và nguy cơ bị ung thư cao hơn". Lời cảnh báo này phản ảnh ra nỗi lo lắng lâu nay của giới y tế công cộng về các hương vị như xoài, việt quất, kẹo hoặc trái cây có thể làm cho loại thuốc lá điện tử trở nên hấp dẫn hơn đối với thiếu niên, kể cả những em chưa từng hút loại thuốc lá thông thường.

MAHA, chữ viết tắt của khẩu hiệu "Make America Healthy Again", là phong trào y tế-xã hội gắn với Bộ trưởng Robert Kennedy Jr, tập trung vào việc làm giảm hóa chất độc hại, cải thiện sức khỏe trẻ em, chống ảnh hưởng của các nhóm quyền lợi đặc biệt và đặt ra câu hỏi về nhiều chính sách về y tế hiện hành. Nhiều người trong phong trào này ủng hộ Bộ Trưởng Kennedy Jr vì "cả tin rằng ông chống lại kỹ nghệ dược phẩm, kỹ nghệ thực phẩm và ảnh hưởng doanh nghiệp trong chính sách y tế".

Thuốc lá điện tử, hay "vape", không đốt lá thuốc như thuốc lá thông thường. Thiết bị này sẽ làm nóng một chất lỏng thường gồm nicotine, hương liệu và các chất phụ gia, tạo thành hơi để người dùng sẽ hít vào. Người ủng hộ vape cho biết, sản phẩm này có thể giúp cho người hút thuốc trưởng thành bỏ loại thuốc lá thông thường. Chính quyền Trump cũng dùng lập luận đó để biện minh cho chính sách mới, nói việc cho phép thuốc lá điện tử có hương vị là một cách "để giúp cho người lớn cai thuốc".(?)

Nhưng các chuyên gia về y tế công cộng cho biết, lợi ích này chưa có gì chắc chắn, trong khi rủi ro về sức khỏe đối với giới trẻ rất rõ. International Pediatric Association, một liên minh các hiệp hội nhi khoa, có cho biết vào năm ngoái rằng, thuốc lá điện tử chưa chứng minh được hiệu quả đáng kể trong việc giúp người ghiền hút thuốc sẽ bỏ hút. Ông Stanton Glantz, giáo sư về hưu tại University of California ở San Francisco, người nghiên cứu lâu năm về tác động sức khỏe của thuốc lá điện tử, nói giả định rằng thuốc lá điện tử đang giảm tác hại là "hoàn toàn sai lầm và dối trá". Ông mô tả loại vape chỉ gây ra ít nguy hiểm hơn 10% hoặc 20% so với hút thuốc thông thường, và so sánh mức khác biệt này với việc nhảy khỏi một tòa nhà từ tầng 40 thay vì tầng 50.

Theo NBC News, hơi từ thuốc lá điện tử được cho là dính líu sâu đậm với bệnh phổi, bệnh tim và ung thư. Nicotine trong các sản phẩm này là chất gây nghiện. Các chuyên gia về y tế công cộng cũng phản đối các tuyên bố cho rằng nicotine ở liều thấp có thể cải thiện sự tập trung hoặc làm chậm suy giảm nhận thức, và cho biết các lợi ích tiềm năng chưa được chứng minh đầy đủ, trong khi nguy cơ bị nghiện và vấn đề tim mạch đã được nắm biết rất rõ.

Vì vậy, quyết định cho nới đường cho thuốc lá điện tử có hương vị tạo ra một vết nứt trong chính liên minh MAHA. Một số người không chỉ lo về nguy cơ sức khỏe mà còn cho rằng kỹ nghệ thuốc lá đang có ảnh hưởng trực tiếp lên FDA và Tòa Bạch Ốc. Ông Alex Clark, một podcaster về sức khỏe và lành mạnh thuộc tổ chức Turning Point USA, có cho biết, việc chính quyền ủng hộ thuốc lá điện tử có hương vị "đang đổ thêm dầu vào lửa, vì khiến cho các bà mẹ MAHA càng lo rằng các nhóm quyền lợi đặc biệt đang tìm mọi cách để khuynh đảo Tòa Bạch Ốc".

Một điểm gây tranh cãi lớn là phương cách mà chính sách này được thúc đẩy. Theo NBC News, giới đứng đầu kỹ nghệ thuốc lá dường như đã có tiếng nói trực tiếp với Tổng Thống Trump trước khi chính quyền cho thay đổi chính sách trước đây. Trong một bữa ăn trưa tại Jupiter, Florida, trong tháng này, các giám đốc và lobbyist kỹ nghệ thuốc lá có nói với ông Trump rằng họ rất bực bội vì các rào cản ngăn trong việc cho bán vape có hương vị.

Sau đó, theo một nguồn tin biết rõ vấn đề, Trump đã tức giận gọi cho các giới chức y tế hàng đầu trong chính quyền, trong đó có ông Kennedy, để bày tỏ sự không hài lòng vì việc bán vape có hương vị đã bị ngăn chặn. Không lâu sau đó , FDA ban hành chính sách cho phép một số công ty đã nộp đơn xin chấp thuận sản phẩm vape có hương vị, nhưng chưa được cho phép bán ra, nay bắt đầu bán cho người trưởng thành mà không bị phạt vạ.

Tuy nhiên, chính sách này là một sự kiện đảo chiều đáng chú ý. Năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, FDA từng nói sẽ cấm thuốc lá điện tử có hương vị, và tổng thống hứa sẽ đưa ra các quy định và nguyên tắc mạnh mẽ. Đến kỳ tranh cử năm 2024, ông đã cho đổi giọng, hứa sẽ "giải cứu vape, khi nói rằng vape có thể giúp người dân bỏ thuốc và giúp cho các cơ sở kinh doanh nhỏ".

Ông Kush Desai, phát ngôn viên của Tòa Bạch Ốc, cho biết, Tổng Thống Trump liên tục cam kết mở rộng quyền tiếp cận vape vì có nhiều bằng chứng gần đây cho thấy các sản phẩm này có lợi cho người Mỹ đang cố bỏ hút thuốc. Ông nói yếu tố duy nhất định hướng chính sách y tế của chính quyền liên bang là "Tiêu Chuẩn Vàng Khoa Học".

Trên quan điểm về y tế, câu hỏi không chỉ là phải chăng người lớn có quyền dùng vape mà là chính quyền có nên mở rộng thị trường cho sản phẩm chứa nicotine trong lúc chính giới chức y tế và chuyên gia cảnh báo nguy cơ gây nghiện, tổn thương ở phổi, mắc bệnh tim mạch và ung thư hay không.

Đã nói nhiều lần rồi, "thân ai nấy lo, nhà ai nấy ở, tiền ai nấy xài", mắc mớ gì cứ càm ràm, bất mản này nọ khi TT Trump còn bận lo "chuyện lớn", còn mấy chuyện nhỏ nhặt này thì cứ tùy duyên mà sống đi!!