Theo như lời tuyên bố của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh Đài Loan là «vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ - Trung» và không thể có hòa bình tại eo biển Đài Loan, nếu hòn đảo này độc lập trong cuộc gặp đầu tiên với tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh, sau khi ông Tập Cận Bình đã cảnh báo với ông Donald Trump về nguy cơ «xung đột» giữa hai nước do vấn đề Đài Loan.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến thăm Thiên Đàn ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 14/05/2026. REUTERS - Evan Vucci
Theo hãng tin Pháp AFP, phát biểu cứng rắn của lãnh đạo Trung Quốc về Đài Loan ngay vào lúc các thảo luận với tổng thống Mỹ đang diễn ra, gây ấn tượng mạnh. Về phần mình, tổng thống Mỹ giữ thái độ kín đáo trong giai đoạn đầu chuyến công du. Ông Donald Trump hứa hẹn một « tương lai tuyệt vời » trong quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
« Tại Đại lễ đường Nhân dân, Donald Trump đã hết lời ca ngợi Tập Cận Bình, nói rằng ông thật vinh dự được làm bạn với lãnh đạo Trung Quốc và hứa hẹn một mối quan hệ Mỹ-Trung tốt đẹp hơn bao giờ hết. Nhưng đằng sau khung cảnh hào nhoáng, thảm đỏ và những nụ cười, thông điệp của Trung Quốc cứng rắn hơn nhiều.
Tập Cận Bình nhắc lại Đài Loan vẫn là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington : ‘‘Nếu vấn đề này được xử lý đúng đắn, quan hệ có thể được duy trì ổn định, nhưng nếu xử lý không tốt, hai nước sẽ va chạm với nhau, thậm chí có thể xung đột với nhau’’. Quả thực đây là những lời lẽ khá nặng nề, ngay cả khi từ ‘‘xung đột’’ trong tiếng Hoa có thể dùng để chỉ một cuộc đối đầu về chính trị hoặc ngoại giao, chứ không nhất thiết phải là quân sự.
Cần nhắc lại rằng, Bắc Kinh vẫn coi Đài Loan là một tỉnh của Trung Quốc và sẽ phải được thống nhất với Hoa lục, kể cả bằng vũ lực nếu cần. Về phần mình, Hoa Kỳ không có quan hệ ngoại giao với Đài Bắc, nhưng vẫn là nhà cung cấp vũ khí chính cho hòn đảo dân chủ này, điều mà Trung Quốc lên án là một sự xâm phạm chủ quyền.
Vì vậy, Tập Cận Bình muốn đặt trở lại cuộc đối thoại trực tiếp với tổng thống Mỹ trong logic của một cuộc cạnh tranh quyền lực, để tránh rơi vào ‘‘cái bẫy Thucydides’’, tức là cạnh tranh giữa một cường quốc đang trỗi dậy và một cường quốc thống trị thường dẫn đến xung đột. Tuy vậy, Hoa Kỳ và Trung Quốc tìm cách duy trì hưu chiến thương mại, cố đạt được thỏa hiệp về đất hiếm, nông nghiệp, hàng không, trí tuệ nhân tạo và không để cạnh tranh vốn đã gay gắt vượt khỏi tầm kiểm soát. »
Về phía Đài Bắc, phát ngôn viên của chính phủ Đài Loan Lý Tuệ Chi (Michelle Lee) khẳng định, trong cuộc gặp đầu tiên với lãnh đạo Trung Quốc, tổng thống Mỹ đã thể hiện sự « ủng hộ rõ ràng và vững chắc » đối với Đài Loan. Bộ Ngoại Giao Đài Loan ra thông báo nhấn mạnh « Bắc Kinh đang là hiểm họa duy nhất đối với hòa bình và ổn định tại khu vực ».
Chiều hôm nay, lãnh đạo Trung Quốc cùng tổng thống Mỹ thăm Thiên Đàn (Đàn Tế Trời), một quần thể kiến trúc lịch sử ở phía nam thủ đô Bắc Kinh, nơi trước đây các hoàng đế nhà Minh và nhà Thanh cầu Trời cho mùa màng bội thu. Hãng tin Singapore CNA dẫn lời nhiều chuyên gia, cho biết chính quyền Trung Quốc muốn sử dụng chuyến thăm Thiên Đàn để gửi đến lãnh đạo Mỹ thông điệp về hài hòa và ổn định trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang.
Tập Cận Bình: « Cánh cửa Trung Quốc tiếp tục mở rộng hơn » với doanh nghiệp Mỹ
Trong cuộc gặp với lãnh đạo các tập đoàn Mỹ như Elon Musk, chủ nhân Tesla và SpaceX hay Jensen Huang, chủ nhân Nvidia và Tim Cook, chủ nhân Apple, chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố: « Các công ty Mỹ đang tham gia sâu rộng vào quá trình cải cách và mở cửa của Trung Quốc, và cả hai bên đều được hưởng lợi từ điều này. Cánh cửa của Trung Quốc sẽ tiếp tục được mở rộng hơn nữa. »
Tháp tùng ông Donald Trump đến Bắc Kinh có gần hai chục lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ. Tổng thống Mỹ dành vị trí quan trọng cho các tập đoàn công nghệ trong chuyến đi. Mỗi công ty đều tìm cách củng cố sự hiện diện công nghiệp cũng như thương mại của mình tại Trung Quốc.
Những tập đoàn công nghệ này tìm kiếm gì trong chuyến đi này, thông tín viên RFI tại Washington Vincent Souriau cho biết thêm thông tin:
«Tesla đang chờ Bắc Kinh bật đèn xanh cho một hệ thống có tính chất thiết yếu, đó là hệ thống lái tự động dành cho xe điện của hãng. Cho đến giờ, công ty của Elon Musk mới được chính quyền Trung Quốc chấp thuận một phần để triển khai hệ thống này ra thị trường. Điều đó khiến Tesla gặp khó khăn trước các đối thủ cạnh tranh Trung Quốc có công nghệ ngày càng hoàn thiện hơn.
Về phía Nvidia, vấn đề trọng tâm là các bộ xử lý đồ họa hình ảnh, tức những chip vận hành các hệ thống trí tuệ nhân tạo. Chính phủ Trung Quốc đã hạn chế sử dụng sản phẩm của Nvidia nhằm tạo thuận lợi các thương hiệu nội địa phát triển. Tổng giám đốc của tập đoàn công nghệ Mỹ Jensen Huang sẽ cố gắng tạo chuyển biến trong vấn đề này.
Cuối cùng, tổng giám đốc Apple Tim Cook có nhu cầu sống còn đối với Trung Quốc, nơi sản xuất 90% số lượng iPhone bán ra trên toàn thế giới. Nhãn hiệu quả táo hy vọng cơ sở sản xuất của mình vẫn được duy trì ổn định và các dịch vụ như App Store hay iCloud tiếp tục hoạt động mà không gặp thêm cản trở nào. Kể cả trong trường hợp cuộc chiến thương mại giữa Donald Trump và Tập Cận Bình bất ngờ bùng phát trở lại.»