Iran đưa ra tuyên bố gây sốc về eo biển Hormuz nhằm giành lấy "chiến lợi phẩm" trong chiến tranh.

[kentto]

Iran đã thực hiện một nghị định thư mới yêu cầu thông tin chi tiết về tàu thuyền khi đi qua eo biển Hormuz nhằm mục đích chính thức hóa việc kiểm soát tuyến đường thủy quan trọng này, vốn chiếm khoảng một phần năm lượng xuất khẩu dầu mỏ toàn cầu trước khi bị chính quyền Iran đóng cửa vào đầu cuộc xung đột với Hoa Kỳ ngày 28 tháng 2.

Cơ quan quản lý eo biển vùng Vịnh Ba Tư, được Iran thành lập, đã phân phát mẫu “Tờ khai thông tin tàu thuyền” cho các nhà khai thác vận tải biển. Tài liệu này, được chia sẻ với các phương tiện truyền thông, bao gồm cả CNN , yêu cầu nộp các dữ liệu như tên tàu, số nhận dạng, tên cũ, quốc gia xuất xứ và điểm đến, quốc tịch của chủ sở hữu, người điều hành và thành viên thủy thủ đoàn, cũng như chi tiết hàng hóa.

Hồ sơ xin cấp phép phải được gửi qua email cho cơ quan chức năng trước, kèm theo cảnh báo rằng thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác có thể dẫn đến những hậu quả không xác định đối với người nộp đơn.

Biện pháp này dựa trên những hạn chế mà Iran đã áp đặt trước đó trong suốt cuộc xung đột. Trước khi leo thang căng thẳng liên quan đến các hành động quân sự của Hoa Kỳ và Israel nhằm vào các mục tiêu của Iran, eo biển này hoạt động theo các chuẩn mực quốc tế cho phép tàu thuyền thuộc mọi quốc tịch được tự do đi lại.

Sau khi xung đột nổ ra, Iran tuyên bố tuyến đường thủy này thuộc quyền kiểm soát của mình thông qua hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, đồng thời đe dọa sẽ có hành động chống lại các tàu không có giấy phép. Một số lượng hạn chế tàu thuyền từ các nước như Ấn Độ và Pakistan đã đi qua sau các thỏa thuận ngoại giao, nhưng phần lớn các nhà khai thác đã tránh tuyến đường này do rủi ro an ninh.

Lãnh đạo Iran mô tả khuôn khổ mới này là một phần của chiến lược quản lý khu vực rộng lớn hơn. Các tuyên bố được cho là của Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei đã đề cập đến việc tạo ra “các khuôn khổ pháp lý và quản lý mới đối với eo biển Hormuz” nhằm mang lại lợi ích cho các nước láng giềng và tạo ra lợi nhuận kinh tế.

Một bài đăng trên Telegram từ tài khoản của nhà lãnh đạo đã phác thảo tầm nhìn về một “trật tự khu vực và toàn cầu mới” tập trung vào việc sử dụng chiến lược lợi thế của eo biển. Thông báo của Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư cũng nêu rõ rằng các yêu cầu quá cảnh sẽ nhận được hướng dẫn tiếp theo qua email.

Nghị định thư này phù hợp với ý định đã được Iran tuyên bố là coi eo biển này như một tài sản được quản lý sau cuộc xung đột. Trước đó, các nhà lãnh đạo Iran đã đưa ra yêu cầu thanh toán, có thể lên tới 2 triệu đô la Mỹ cho mỗi tàu, thanh toán bằng đồng rial Iran thông qua các ngân hàng Iran.

Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã ban hành hướng dẫn nêu rõ rằng các khoản thanh toán như vậy sẽ không được phép đối với các cá nhân hoặc tổ chức của Hoa Kỳ, bao gồm cả các công ty con ở nước ngoài. Chính quyền Trump cũng cho biết thêm rằng các biện pháp trừng phạt sẽ được áp dụng đối với bất kỳ tổ chức nào trả phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz.

Các cuộc thảo luận đang diễn ra về eo biển vẫn là điểm mấu chốt gây khó khăn khi Mỹ và Iran tiếp tục đàm phán một thỏa thuận hòa bình lâu dài.