USA Tiếng thở dài của "những người khổng lồ nhỏ": Khi doanh nghiệp gia đình đứng bên bờ vực thẳm

[Gibbs]

Trong guồng quay hối hả của nền kinh tế toàn cầu, những doanh nghiệp nhỏ hay các cửa hàng "Mom-and-pop" (mô hình gia đình) vốn được coi là huyết mạch, là linh hồn của sự thịnh vượng. Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang của những con số tăng trưởng vĩ mô, một cơn sóng dữ đang âm thầm nhấn chìm những giấc mơ được tạo dựng từ gara, từ những đồng vốn chắt chiu của hai vợ chồng. Có câu: "Ba năm dọn rác không bằng một tháng gặp bão", và cơn bão kinh tế hiện tại với sự cộng hưởng của thuế quan, lãi suất và chi phí năng lượng đang khiến những doanh nhân kiên cường nhất cũng phải rơi lệ.

Khi giấc mơ gara trở thành cơn ác mộng trắng đêm

Cách đây 20 năm, bà Shirley Modlin cùng chồng bắt đầu gây dựng công ty sản xuất 3D Design and Manufacturing ngay trong gara nhỏ tại Powhatan, Virginia. Từ những bước đi chập chững, họ đã tôi luyện nên một doanh nghiệp uy tín. Thế nhưng giờ đây, bà Modlin đang phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã: "Mọi thứ đều chậm trễ hoặc giá cao cắt cổ. Khách hàng thì la hét, còn chúng tôi thì như đang bị bóp nghẹt". Những linh kiện thiết yếu đã tăng giá tới 400% do tác động của thuế quan, đẩy công ty vào tình cảnh nợ quá hạn 90 ngày với các nhà cung cấp. "Đêm nằm lưng chẳng bén giường", nỗi lo về việc phải sa thải những người thợ máy lành nghề hay bán đi đứa con tinh thần đã gắn bó hai thập kỷ khiến bà mất ngủ triền miên.

Những con số biết nói: Cuộc tháo chạy của lực lượng lao động

Sự lạc quan từng nhen nhóm sau chiến thắng của Tổng thống Donald Trump năm 2024 dường như đang bị dập tắt bởi thực tại phũ phàng. Theo báo cáo từ Ủy ban Kinh tế Hỗn hợp Quốc hội Mỹ, các doanh nghiệp có dưới 10 nhân viên đã liên tục cắt giảm việc làm trong 13 tháng qua. Đáng kinh ngạc hơn, chỉ riêng năm 2025, khu vực này đã mất đi 292.200 việc làm – một con số cao gấp 4 lần so với thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát năm 2020. "Tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa", khi các doanh nghiệp nhỏ vừa thoát khỏi bóng ma dịch bệnh thì lại rơi vào vòng xoáy của lạm phát và thuế quan toàn cầu. Trong khi các công ty lớn có đủ tiềm lực để xoay xở, những "hạt cát" nhỏ bé này lại không có đủ độ dày vốn để hấp thụ các cú sốc thương mại.

Nỗi đau của người chủ tiệm và bài toán "Tiến thoái lưỡng nan"

Tại Santa Rosa, California, ông Trevor Frampton – chủ một cửa hàng cung cấp thức ăn chăn nuôi – đang phải đấu tranh tư tưởng từng ngày. Ông không dám tăng giá vì sợ khách hàng sẽ bỏ sang các ông lớn thương mại điện tử, nhưng chi phí đầu vào thì cứ thế leo thang. "Của rày phát một", việc cắt giảm nhân sự sau một thập kỷ gắn bó là điều khiến ông cảm thấy thắt lòng. Tương tự, Jaja Chen, chủ sở hữu chuỗi trà sữa tại Texas, cho biết dù các chính sách miễn thuế tiền tips là một điểm sáng, nhưng nó không đủ để bù đắp cho sự tăng giá chóng mặt của bao bì và nguyên liệu matcha thượng hạng từ Nhật Bản. Với biên lợi nhuận mỏng manh dưới 10%, bất kỳ biến động thuế quan nào cũng có thể trở thành nhát dao chí mạng.

Thuế quan: Con dao hai lưỡi và thực trạng các ngành công nghiệp

Dữ liệu cho thấy từ tháng 4/2025 đến tháng 4/2026, sự sụt giảm việc làm diễn ra nặng nề nhất ở các ngành nhạy cảm với thuế quan: Bán lẻ giảm 41.700 chỗ làm, sản xuất giảm 38.600, xây dựng và bán buôn cũng không nằm ngoài vòng xoáy đi xuống. Chuyên gia kinh tế Joe Brusuelas từ RSM nhận định rằng các doanh nghiệp nhỏ chỉ có ba lựa chọn: tự gánh chịu chi phí, tăng giá hoặc sa thải nhân viên. Kết quả cuối cùng luôn là một kịch bản buồn: lạm phát tăng cao và thất nghiệp gia tăng. Dù chính phủ đã nỗ lực cắt giảm thủ tục hành chính và cho phép khấu trừ 100% chi phí đầu tư thiết bị, nhưng đối với những người đang thoi thóp, những hỗ trợ đó đôi khi "xa tận chân trời, gần ngay trước mắt".

"Đây không phải là một trò chơi, đây là cuộc sống của chúng tôi"

Không chỉ có thuế quan, bóng ma từ cuộc xung đột ở Trung Đông đã đẩy giá năng lượng lên mức không tưởng. Rachel Klein, chủ một studio sản xuất tại Los Angeles, than thở rằng giá dầu diesel 7 USD/gallon đã biến mọi chi phí vận chuyển, phần mềm và hậu cần trở thành một "đống bùn đắt đỏ". Những lời hứa về việc đưa sản xuất trở lại Mỹ là rất đáng hoan nghênh, nhưng sự thiếu ổn định và biến động thất thường của chính sách đang khiến những người làm kinh doanh kiệt quệ. Lời nhắn nhủ sau cùng của bà Modlin như một hồi chuông cảnh tỉnh cho các nhà hoạch định chính sách: "Hãy ngừng những trò chơi chính trị. Đây không phải là trò chơi. Đây là cuộc sống, là máu thịt của những con người đang nỗ lực từng ngày để tồn tại".

Người xưa có câu: "Có thực mới vực được đạo", nếu những tế bào nhỏ nhất của nền kinh tế không được bảo vệ trước cơn giông tố, thì sự hưng thịnh của quốc gia cũng chỉ là lâu đài xây trên cát. Cuộc chiến sinh tồn của những cửa hàng gia đình hiện nay chính là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất cho sức mạnh nội tại của nền kinh tế Mỹ trong thập kỷ mới.