USA "Project Freedom" sụp đổ: Eo biển Hormuz và nỗi kinh hoàng của những "con tin" trên biển

[Gibbs]

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, eo biển Hormuz – mạch máu giao thương quan trọng bậc nhất hành tinh – giờ đây lại trở thành một "túi ranh" tử thần. Những tưởng chiến dịch mang tên "Project Freedom" (Dự án Tự do) của chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ là phao cứu sinh cho hàng chục ngàn thủy thủ đang mắc kẹt, nhưng thực tế lại cay đắng vô cùng. Đúng là "Hy vọng càng nhiều, thất vọng càng sâu", dự án này đã chết yểu chỉ sau vẻn vẹn 48 giờ ngắn ngủi, để lại một hiện trường hỗn loạn và những con tàu cô độc giữa làn mưa tên lửa.

48 Giờ Và Sự Sụp Đổ Của Một Lời Hứa "Hào Nhoáng"

"Project Freedom" được quảng bá như một chiến dịch "dẫn đường" uy lực của quân đội Hoa Kỳ để đưa các tàu thương mại thoát khỏi vùng nguy hiểm. Thế nhưng, đời không như là mơ, trong suốt hai ngày triển khai, chỉ có đúng 2 con tàu được hộ tống thành công qua eo biển. Con số này chẳng khác nào "muối bỏ bể" khi so với đội quân khổng lồ gồm 1,600 con tàu đang nằm bất động như những tấm bia tập bắn.

Hiện tại, các công ty vận tải và hàng vạn thuyền viên lại một lần nữa bị bỏ rơi trong sự vô định. Dù lệnh ngừng bắn đã được nhắc đến, nhưng trên thực tế, tên lửa vẫn không ngừng xé toạc bầu trời trên dải nước hẹp 21 dặm này. Người ta vẫn thường bảo "Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa", các thủy thủ thoát được làn đạn trực diện thì lại rơi vào cái bẫy tâm lý và sự phong tỏa của các thế lực chính trị.

Nỗi Sợ Hãi Của Giới Tài Phiệt Và "Bài Toán" Bảo Hiểm

Gene Seroka, Giám đốc điều hành Cảng Los Angeles – một người đã dành nửa thập kỷ lăn lộn tại Trung Đông – đã thẳng thắn nhận định: "Chừng nào chưa có một hiệp ước hòa bình thực sự được chứng minh, giới vận tải thương mại sẽ không bao giờ đặt niềm tin." Ông tiết lộ một sự thật phũ phàng rằng không một giám đốc điều hành hãng tàu nào sẵn lòng đưa hàng hóa và nhân mạng của mình vào canh bạc này, kể cả khi có quân đội Mỹ kề vai sát cánh.

Trong điều kiện bình thường, mỗi ngày có khoảng 120 tàu qua lại Hormuz, vận chuyển tới 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Giờ đây, mỗi bước di chuyển đều là một sự đánh đổi sinh tử. Những con tàu trị giá hàng trăm triệu đô la nếu hư hại sẽ là một thảm họa tài chính khôn lường. Đáng nói hơn, các điều khoản thời chiến trong hợp đồng bảo hiểm đã tước đi quyền được bảo vệ của các tàu mắc kẹt giữa vùng chiến sự. Di chuyển không có bảo hiểm, chẳng khác nào "Đem thịt đi hộ miệng hùm", rủi ro trắng tay là quá lớn.

Những "Ông Lớn" Ngậm Ngùi Và Lời Cảnh Báo Từ IMO

Dù Ngoại trưởng Rubio khẳng định chính quyền đã nỗ lực liên hệ với nhiều hãng tàu, nhưng sự đáp lại chỉ là những cái lắc đầu lạnh lùng. Maersk – gã khổng lồ vận tải Đan Mạch – xác nhận một tàu của họ là "kẻ may mắn" hiếm hoi thoát ra được nhờ quân đội Mỹ sau khi mắc kẹt từ tháng 2. Hapag-Lloyd cũng đang loay hoay tìm đường cứu 4 con tàu còn lại trước khi "Project Freedom" bị tạm dừng đột ngột.

Sự nguy hiểm không hề hư cấu. Mới đây nhất, một vụ tấn công vào tàu container đêm qua đã gây ra nhiều thương vong, nâng tổng số tàu bị trúng tên lửa từ đầu cuộc chiến lên con số 32, với 10 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã phải thốt lên rằng: "Hộ tống quân sự không phải là giải pháp bền vững lâu dài." Đúng là "Nước xa không cứu được lửa gần", sự hiện diện quân sự dù hùng hậu đến đâu cũng không thể khỏa lấp được sự bất ổn từ gốc rễ.

Iran Và Những "Luật Chơi" Mới Trên Eo Biển Tử Thần

Trong lúc Mỹ tuyên bố tạm dừng dự án, phía Iran lại nhanh chóng "tát nước theo mưa" khi công bố các quy định mới thông qua "Cơ quan Quản lý Eo biển Vùng Vịnh". Họ muốn kiểm soát toàn bộ việc đi lại, thậm chí là thu phí cầu đường. Phía Mỹ phản đối kịch liệt, cho rằng Iran không có thẩm quyền, nhưng thực tế tại hiện trường lại cho thấy một bức tranh khác.

Cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran được cho là đang tiến gần đến một thỏa thuận, nhưng lịch sử đã dạy chúng ta rằng các cuộc đối thoại này thường "Xôi hỏng bỏng không" vào phút chót. Đối với các hãng tàu, mỗi quyết định rời bến lúc này đều cần một sự thẩm định cực kỳ khắt khe. Họ cần một niềm tin sắt đá vào an ninh, thứ mà "Project Freedom" đã thất bại trong việc cung cấp. Cho đến lúc đó, 1,600 con tàu vẫn sẽ tiếp tục nằm đó, như những chứng nhân câm lặng cho một cuộc chiến không hồi kết, nơi mà tự do chỉ là một cái tên xa xỉ trên mặt giấy.