USA "Thiên binh" dưới đáy đại dương: Thực hư chuyện Mỹ và Iran dùng "biệt kích cá heo" trong cuộc chiến mìn tại eo biển Hormuz

[Gibbs]

Những sinh mệnh thông minh dưới lòng đại dương: loài cá heo. Những ngày qua, dư luận đang xôn xao trước câu hỏi liệu những "chiến binh không biết nói" này có trở thành vũ khí bí mật trong cuộc chiến dưới mặt nước hay không.

Những "chiến binh cảm tử" hay chỉ là lời đồn đoán?

Vào thứ Ba vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã đối mặt với một câu hỏi đầy hóc búa: Liệu Iran có đang sử dụng cá heo để đối đầu với Hải quân Mỹ? Với phong thái thận trọng, ông khẳng định Iran hiện không có cá heo để triển khai tác chiến. Tuy nhiên, khi bị gặng hỏi về việc liệu Mỹ có sở hữu "cá heo cảm tử" (kamikaze dolphins) hay không, ông Hegseth chỉ lấp lửng rằng mình "không xác nhận cũng không phủ nhận".

"Tin lành đồn xa, tin dữ đồn xa", những lời đồn về loài cá heo mang thuốc nổ tự sát đã xuất hiện từ lâu. Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự và nguồn tin từ CNN khẳng định Hải quân Mỹ không sử dụng cá heo cho các mục đích tiêu cực như vậy. Chương trình Động vật có vú trên biển (Marine Mammal Program) của Mỹ thực chất tập trung vào khả năng "Trinh sát và Giám sát" hơn là tấn công. Những chú cá heo này không phải là những kẻ đánh bom liều chết; chúng là những chuyên gia dò tìm đỉnh cao, giúp con người phát hiện những hiểm họa tiềm tàng nơi đáy biển tối tăm.

Di sản từ Chiến tranh Lạnh và "mắt thần" dưới đáy biển

Ít ai biết rằng Hải quân Mỹ đã bắt đầu chương trình huấn luyện cá heo mũi chai và sư tử biển California từ năm 1959. "Trăm nghe không bằng một thấy", nhưng dưới làn nước đục và tối của đại dương, đôi mắt của con người trở nên vô dụng. Đó là lúc thiên nhiên lên tiếng. Theo các tài liệu quân sự, cá heo sở hữu hệ thống sonar (định vị bằng âm thanh) tinh vi nhất mà khoa học từng biết đến. Ngay cả những thiết bị không người lái hiện đại nhất cũng "không có cửa" so sánh với khả năng bẩm sinh của loài vật này.

Cá heo và sư tử biển có thị lực tuyệt vời trong điều kiện ánh sáng yếu và thính giác định hướng cực nhạy. Chúng được huấn luyện để đánh dấu vị trí các loại mìn dưới nước đang đe dọa tàu thuyền. Quy trình diễn ra hết sức thú vị: con vật sẽ di chuyển cùng các huấn luyện viên trên một chiếc thuyền nhỏ. Nếu tìm thấy vật thể lạ, nó sẽ nhấn vào một bàn đạp ở phía trước thuyền; nếu không thấy gì, nó sẽ nhấn bàn đạp phía sau. Sau đó, chúng sẽ thả các phao đánh dấu gần vị trí mìn để thợ lặn con người đến vô hiệu hóa. Đúng là "Dụng nhân như dụng mộc", việc tận dụng bản năng của loài vật vào công tác cứu người là một bước đi đầy khôn ngoan của giới quân sự.

Cuộc đua ngầm giữa các cường quốc

Mỹ không phải là quốc gia duy nhất nhìn ra tiềm năng của loài vật này. Nga từ lâu đã sử dụng cá heo để canh gác các hải cảng quan trọng. Về phía Iran, nước này được cho là đã mua một số cá heo từ năm 2000. Dù những "cựu binh" đó có lẽ nay đã quá già để ra trận và không có dấu hiệu nào cho thấy Iran đang vận hành một chương trình tích cực, nhưng bóng ma về "cá heo mang mìn" vẫn ám ảnh giới quan sát. Tờ Wall Street Journal tháng trước từng đưa tin rằng Tehran đang cân nhắc việc sử dụng cá heo như một phương thức mới để đối phó với nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz của Mỹ.

Cuộc tranh luận về cá heo diễn ra ngay giữa thời điểm lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đang lung lay dữ dội. Khi mìn bắt đầu được rải xuống eo biển, sự căng thẳng leo thang đến mức "Tên đã lắp vào cung". Mỹ khẳng định việc rải mìn là vi phạm thỏa thuận và họ sẽ có biện pháp "xử lý". Tuy nhiên, cá heo thường không được đưa vào môi trường chiến sự ác liệt ngay lập tức. Chúng thường chỉ xuất hiện sau khi tiếng súng đã tạm ngưng để dọn dẹp tàn dư, giống như cách chúng từng dọn mìn tại cảng Umm Qasr của Iraq năm 2003.

Sự lựa chọn tự nguyện và phúc lợi động vật

Một câu hỏi lớn luôn được đặt ra: Liệu việc ép buộc loài vật tham gia chiến tranh có là tàn nhẫn? Scott Savitz, một kỹ sư cao cấp từng làm việc cho Bộ chỉ huy chiến tranh mìn của Hải quân Mỹ, đã đưa ra một góc nhìn đầy nhân văn. Ông cho biết, mỗi khi ra khơi huấn luyện hay thực hiện nhiệm vụ, cá heo hoàn toàn có cơ hội để bỏ trốn vào đại dương bao la. "Đất lành chim đậu", nhưng ở đây là "biển lành cá ở".

"Chúng chọn quay lại vì chúng thích những con cá miễn phí, thích trò chơi tìm kiếm dưới đáy biển và thích được bảo vệ khỏi các loài thú ăn thịt," Savitz giải thích. Dù các câu hỏi về phúc lợi động vật vẫn luôn tồn tại, nhưng thực tế là những chú cá heo này đang chủ động ở lại chương trình thay vì chọn cuộc sống hoang dã đầy rẫy hiểm nguy. Chúng không chỉ là công cụ, mà đã trở thành những người cộng sự đáng tin cậy của con người trong việc giữ gìn sự an toàn cho những con tàu băng qua vùng biển dữ.