Hé lộ 'giấc mơ' của Tổng thống Trump khiến Bộ trưởng Hải quân mất chức

[Romano]

Tham vọng về một lớp thiết giáp hạm “siêu khủng” với tiến độ gần như không tưởng của Tổng thống Trump đã đẩy Bộ trưởng Hải quân vào thế khó, và cuối cùng phải trả giá bằng chính chiếc ghế của mình.Tổng thống Donald Trump mong muốn một điều hơn tất cả từ Bộ trưởng Hải quân của mình, John Phelan: Một lớp thiết giáp hạm hoàn toàn mới.

“Chúng sẽ là nhanh nhất, lớn nhất và mạnh hơn gấp 100 lần bất kỳ thiết giáp hạm nào từng được chế tạo”, ông Trump tuyên bố tại một cuộc họp báo ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Florida, vài ngày trước Giáng sinh 2025. Ông Phelan, một tỷ phú đầu tư có nhà gần đó, đứng cạnh tổng thống khi thông báo được đưa ra.Nhiệm vụ của ông Phelan là bàn giao chiếc đầu tiên của lớp thiết giáp hạm này vào năm 2028.

Nhưng hôm 22/4, nhà lãnh đạo Mỹ đã sa thải ông Phelan, người gặp khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch đáp ứng tiến độ gần như bất khả thi mà tổng thống yêu cầu, theo các quan chức quốc phòng và chính quyền.

Theo tờ New York Times, ông Phelan là bộ trưởng quân chủng đầu tiên bị buộc rời khỏi Lầu Năm Góc trong nhiệm kỳ này, dù không phải là quan chức cấp cao duy nhất bị loại. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã sa thải hoặc gạt ra ngoài hơn hai chục tướng lĩnh trong năm qua, bao gồm cả Tham mưu trưởng Lục quân, tướng Randy George, hồi đầu tháng.

Việc thay đổi nhân sự cấp cao liên tục tại Lầu Năm Góc, trong bối cảnh quân đội Mỹ đang tham chiến tại Iran, đã khiến cả nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ lo ngại.

Mâu thuẫn nội bộ và áp lực từ chương trình “hạm đội vàng”





Điểm bùng phát đến trong hai tuần gần đây, khi sự thất vọng của ông Trump về cách quản lý chương trình thiết giáp hạm ngày càng tăng, trong khi các đối thủ của ông Phelan trong nội bộ, bao gồm Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth và Thứ trưởng Stephen Feinberg, vận động để loại ông.

Đầu tháng này, họ nói với tổng thống rằng ông Phelan không phải “người chơi theo đội” và cần bị thay thế. Sau đó, một phần quyền lực quyết định của ông Phelan đã bị tước bỏ.

Điều này khiến ông chỉ còn giám sát khoản đầu tư lớn vào các tàu chiến mới - nền tảng của “hạm đội vàng” mà ông Trump đặc biệt yêu thích.

Thông thường, các tổng thống ít quan tâm sâu đến mua sắm quân sự, nhưng ông Trump lại nhiều lần nói về kế hoạch tạo ra lớp thiết giáp hạm “Trump-class” (Lớp Trump). Ông thậm chí tuyên bố mình đã góp phần thiết kế con tàu.

“Tôi đã thêm một chút ‘tinh thần’ vào thân tàu”, ông nói, “Tôi muốn nó trông thật đẹp”.

Ý tưởng này phần nào được truyền cảm hứng từ bộ phim tài liệu “Victory at Sea” (Chiến thắng trên biển) vào những năm 1950 về vai trò của hải quân Mỹ trong Thế chiến II.

Thực tế khắc nghiệt: kế hoạch gần như bất khả thi

Ông Phelan từng đóng vai trò quan trọng trong việc thuyết phục Tổng thống Trump theo đuổi kế hoạch này, thậm chí dùng tranh vẽ các thiết giáp hạm lịch sử để tạo cảm hứng.

Trong ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD vừa công bố, chính quyền Trump đề xuất 65,8 tỷ USD cho đóng tàu - mức cao thứ hai kể từ năm 1955.Tuy nhiên, các quan chức quốc phòng cấp cao cho biết chương trình gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Ngành đóng tàu Mỹ hiện không đủ năng lực để chế tạo một thiết giáp hạm công nghệ cao như vậy trong vài năm tới.

Ngoài ra, chính quyền chưa bổ nhiệm người phụ trách nghiên cứu và phát triển vũ khí hải quân trong suốt 16 tháng, trong khi lực lượng nhân sự dân sự của Hải quân bị cắt giảm mạnh.

Các chuyên gia quốc phòng cũng hoài nghi. Ông Mark Cancian từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nhận định: con tàu này “sẽ không bao giờ ra khơi”.

Theo ông, việc thiết kế đã mất nhiều năm, và một chính quyền tương lai có thể sẽ hủy bỏ chương trình trước khi con tàu đầu tiên hoàn thành.

Trong hình dung của ông Trump, con tàu sẽ nặng tới 40.000 tấn và trang bị vũ khí công nghệ cao như laser, tên lửa siêu vượt âm và pháo điện từ, mà trong đó nhiều loại vẫn còn đang phát triển.

Đổ vỡ và quyết định sa thải

Trong những tuần gần đây, ông Phelan nhận ra Hải quân Mỹ không thể đáp ứng tầm nhìn của tổng thống. Ông đề xuất sử dụng xưởng đóng tàu châu Âu để kịp tiến độ, nhưng ông Trump bác bỏ.

Tổng thống khẳng định các tàu phải được đóng tại Mỹ bằng thép Mỹ, nhằm khôi phục vị thế cường quốc đóng tàu.

Cuối cùng, ông Trump và ông Hegseth nhất trí cho rằng Hải quân cần lãnh đạo mới. Ông Phelan được thông báo bị sa thải và sau đó nhận cuộc gọi xác nhận từ tổng thống.

Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng vẫn dành lời lẽ nhẹ nhàng trên mạng xã hội, gọi ông Phelan là “người bạn lâu năm” và “doanh nhân rất thành công”, đồng thời để ngỏ khả năng mời ông trở lại chính quyền trong tương lai.