Ai đã trục lợi bất chính khi chơi cá độ về mọi diễn biến sẽ xảy ra thật chính xác ở Iran?

[S9g*]

Hàng loạt cuộc chơi cá độ trực tuyến trên mạng như Polymarket, Kalshi,...có trị giá hơn 1 tỷ USD nhằm dự đoán chính xác về các tình huống bước ngoặt trong cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ-Iran, làm dấy lên mối nghi ngờ về tin tức bí mất nội bộ đã bị rò rỉ dẫn đến các sự giao dịch để kiếm lời bất chính.

(Minh họa)
16 cuộc đặt cá độ, mỗi cuộc trị giá 100,000 USD, đã dự đoán chính xác về thời điểm ngày giờ mà Hoa Kỳ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran ngày 28/2. Sau đó, có một tài khoản duy nhất đã thu gom về hơn 550,000 USD khi cho cá độ về việc đại giáo chủ tối cao Ayatollah Ali Khamenei sẽ bị lật đổ, xảy ra chỉ vài giờ trước khi ông này bị ám sát trong cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel vào đại bản doanh ở Tehran.

Đến ngày 7/4, ngay trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố lệnh ngừng bắn tạm thời với Iran, giới giao dịch đã đặt cá độ đến 950 triệu USD vào khả năng giá dầu thô sẽ giảm, và điều đó đã thật sự xảy ra ngay sau đó.

Hàng loạt vụ cá độ đúng vào thời điểm thật hoàn hảo và chính xác này, cùng nhiều giao dịch tương tự, đã tiên đoán chính xác các bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến giữa Hoa Kỳ-Israel với Iran, đã tạo ra khoản lợi nhuận khổng lồ và khiến cho giới lập pháp, chuyên gia ở Hoa Kỳ lo ngại về nguy cơ các giao dịch tin tức mật bị rò rỉ trong nội bộ.

Nếu trước đây chuyện cá độ kiếm lời chủ yếu xoay quanh các giải thể thao, thì bây giờ đã lan sang qua các sự kiện thời sự nóng bỏng có liên quan đến tin tức bí mật nội bộ, nơi mà chuyện rò rỉ thông tin có thể đem lại lợi thế lớn cho một số ít người giao dịch.

Sự hình thành và bùng nổ của các trang mạng cá cược trực tuyến như Polymarket hay Kalshi đã cho phép người ta đặt cá độ gần như vào tất cải sự kiện thời sự. Đồng thời, việc bỏ tiền để mua các cổ phiếu như hợp đồng mua bán tương lai về dầu mỏ, nơi mà người tham gia chơi dự đoán giá cả trong tương lai gần cũng trở thành một dịch vụ kiếm lời dễ dàng hơn bao giờ hết.

Một số nhân vật đứng đầu các cơ quan liên bang Mỹ và các nghị sĩ Quốc hội cho biết, họ muốn đưa ra các dự luật nhằm siết chặt các hoạt động giao dịch đáng ngờ này trên nhiều thị trường khác nhau, nhưng mức hiệu quả đến đâu vẫn còn là dấu hỏi chưa có câu trả lời thỏa đáng.

"Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta đang thiếu đạo luật cần thiết hay thiếu khả năng cho thực thi?", ông Joshua Mitts, giáo sư về luật tại Đại học Columbia, đặt ra vấn đề. "Một đạo luật không thể được thực thi có hiệu quả do sự hạn chế về kỹ thuật chẳng khác nào cho đặt xe trước ngựa".

Đêm 27/2, một ngày trước khi Hoa Kỳ và Israel tiến hành không kích Iran, có khoảng 150 tài khoản trên Polymarket đồng loạt đưa ra cá đồ cho rằng cuộc tấn công sẽ xảy ra ngay trong hôm sau, tức là ngày 28/3. Phân tích của New York Times cho thấy tổng giá trị các cuộc cá độ này lên đến 855,000 USD, trong đó 16 tài khoản đã kiếm về hơn 100,000 USD cho mỗi tài khoản.

Ngay sau đó, một người ẩn danh với tài khoản có tên "Magamyman" đã kiếm hơn 553,000 USD khi đặt cá độ quả quyết rằng, đại giáo chủ Khamenei sẽ bị "loại ra khỏi quyền lực" chỉ có vài phút trước khi ông này cùng với hàng loạt nhân vật cao cấp của Iran bị bom đạn giết tan xác. Một đơn khiếu nại được gửi đến Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) cho biết có đến "6 kẻ nghi phạm nội bộ" đã trục lợi tổng cộng 1,2 triệu USD từ sự kiện này.

Làn sóng "cá độ đúng giờ" kiểu này đã tiếp tục lặp lại vào ngày 7/4, khi có ít nhất 50 tài khoản đưa ra dự đoán về Hoa Kỳ và Iran sẽ đạt được lệnh ngừng bắn chỉ có vài giờ trước khi ông Trump chính thức cho công bố trên mạng xã hội.

(Minh họa)
Không chỉ có xuất hiện trên Polymarket, thị trường dầu mỏ cũng ghi nhận những tình huống biến động tương tự. Ngày 23/3, các nhân vật giao dịch đã đổ 580 triệu USD vào hợp đồng tương lai về dầu thô chỉ 15 phút trước khi ông Trump tiết lộ ra Hoa Kỳ đang có các cuộc đàm phán có "hiệu quả" với Iran, khiến cho giá dầu thô bị lao dốc mạnh và đem lại lợi nhuận lớn cho chuyện giao dịch vào giờ chót này.

Kịch bản này đã được lặp lại vào ngày 7/4, khi 950 triệu USD được đổ vào các hợp đồng đặt cá độ về giá dầu sẽ giảm ngay trước thông báo sẽ cho ngừng bắn 2 tuần.

"Chúng ta chưa thể khẳng định cho rằng các cuộc giao dịch này là bất hợp pháp. Có thể chỉ là may mắn hoặc dựa trên tin tức chính thức hợp pháp", giáo sư Andrew Verstein (Đại học Los Angeles, California) đưa ra nhận định. "Nhưng rõ ràng có nhiều sự giao dịch mang dấu hiệu thật đáng ngờ và cần được cho điều tra kỹ lưỡng".

Với những người đang theo dõi sát sao các hoạt động giao dịch trên thị trường, quy mô và thời điểm của các giao dịch này khó có thể nói chỉ là sự trùng hợp.

"Không chỉ là ở thời điểm, mà ở quy mô các khoản cá độ to lớn đã khiến cho người ta tin rằng có ai đó đã nắm thông tin nội bộ và đặt cá độ rất lớn", ông Craig Holman, chuyên gia vận động chính sách của tổ chức Public Citizen, cho biết.

Tuy nhiên, ông tỏ ra hoài nghi về mức độ quyết liệt của CFTC trong việc cho điều tra, nhất là khi cơ quan này hiện chỉ còn lại một ủy viên duy nhất sau các biến động về nhân sự dưới thời ông Trump.

Trong những tháng gần đây, CFTC còn vướng sự tranh chấp với các tiểu bang về quyền kiểm soát các trang mạng cá độ trực tuyến. Một số tiểu bang đã nộp đơn kiện hoặc cấm các hoạt động của các công ty cá độ như Kalshi do không giấy phép hành nghề, trong khi công ty này khẳng định chỉ nằm dưới sự kiểm soát của CFTC mà thôi.

"Đây trông giống như thời kỳ 'miền Viễn Tây hoang dã' của ngành thị trường dự đoán cá độ, và giờ nay đã lan sang qua cả thị trường chứng khoán", ông Holman có nhận định.

Nguồn tin ẩn danh cho biết CFTC đã cho mở điều tra các giao dịch về dầu mỏ ngày 23/3 và 7/4, dù chưa cho công bố chính thức. Khi ra điều trần trước Quốc hội, ủy viên Michael Selig tuyên bố sẽ cho truy quét các giao dịch nội bộ, nhưng ông cũng thừa nhận chưa thể ban hành các quy định mới khi cơ quan còn thiếu hụt nguồn nhân sự.

Luật lệ liên bang ở Hoa Kỳ cấm các công chức chính phủ không được sử dụng thông tin chưa cho chính thức công khai để trục lợi cho cá nhân. Cuối tháng 3, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng đã đề xuất dự luật cấm các thành viên ở Quốc hội và giới chức cao cấp không được tham gia cá độ vào các sự kiện về chính trị, quân sự.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh cáo việc xử lý các vi phạm giao dịch nội bộ trong lĩnh vực này rất phức tạp. Kỹ thuật mới, đặc biệt là giao dịch blockchain, vẫn cho phép người bỏ tiền cá độ che giấu danh tính, rất khó để truy ra dấu vết.

Theo truyền thống, giao dịch nội bộ xảy ra khi một cá nhân sử dụng tin tức độc quyền để mua bán cổ phiếu trước khi thông tin này được chính thức công bố ra. Nhưng với hợp đồng tương lai hàng hóa, khuôn khổ pháp lý vẫn còn nhiều chổ sơ hở.

"Gần như chưa có tiền lệ rõ ràng nào về việc xử lý giao dịch nội bộ trong thị trường hàng hóa", ông Verstein nói. "Luật lệ ở lĩnh vực này vẫn chưa hoàn thiện".

Một cuộc nghiên cứu gần đây của Đại học Columbia đã đưa ra bản phân tích hơn 200,000 cặp ví tiền số, thị trường đáng ngờ này cho thấy nhóm các kẻ giao dịch này có tỷ lệ thắng gần 70%, thu về 143 triệu USD từ các cuộc "cá độ đúng thời điểm", từ chính trị đến giải trí. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các trang mạng cá độ như Polymarket hay Kalshi đang hoạt động trong "vùng xám pháp lý", giúp cho những kẻ giao dịch ít bị ràng buộc hơn về mặt pháp lý.