Tên lửa R-77-1 ‘bắn và quên’ hạ cánh xuống xe Ural: Nga tạo lưới phòng không chống drone cực phẩm Đào Cảnh

[PinaColada]

Nga vừa bất ngờ triển khai hệ thống ‘Franken-SAM’ mới tại Oryol: xe tải Ural chở tên lửa không đối không R-77-1 hiện đại, biến kho vũ khí hàng không thành vũ khí mặt đất di động chuyên săn drone giá rẻ.


Nga ‘lắp ghép’ tên lửa không đối không R-77-1 lên xe tải Ural: Vũ khí chống drone ‘Franken-SAM’ thay đổi cuộc chơi.

Trong bối cảnh xung đột kéo dài và áp lực từ các cuộc tấn công drone ngày càng tinh vi, Nga đã bất ngờ xuất hiện một hệ thống phòng không di động ngẫu hứng tại thành phố Oryol.

Các hình ảnh OSINT ghi nhận xe tải Ural-4320 được trang bị bệ phóng (launcher) mang tên lửa không đối không R-77-1, biến kho vũ khí hàng không cũ thành vũ khí mặt đất chuyên chống drone/UAV.

Đây không phải là lần đầu Nga thử nghiệm giải pháp ‘Franken-SAM’ kiểu này, nhưng việc sử dụng phiên bản R-77-1 hiện đại hơn cho thấy một bước tiến rõ rệt về công nghệ, giúp tối ưu hóa khả năng đánh chặn drone giá rẻ mà không cần đầu tư hệ thống SAM chuyên dụng đắt đỏ.

Sự kiện này phản ánh rõ nhu cầu cấp bách của quân đội Nga trong việc đối phó với drone tấn công tầm thấp, tốc độ chậm nhưng khó phát hiện.

Thay vì dựa hoàn toàn vào Pantsir hay Tor vốn đang bị quá tải, việc lắp tên lửa R-77-1 lên xe Ural mang lại tính di động cao, chi phí thấp và khả năng triển khai nhanh.

Hệ thống này sử dụng radar tìm kiếm/đầu dò radar (seeker radar) chủ động của tên lửa để “bắn và quên”, chỉ cần radar ngoài hoặc thậm chí cueing quang học để khóa mục tiêu ban đầu.

Điều này giúp giảm phụ thuộc vào radar liên tục, một lợi thế lớn khi drone thường bay ở độ cao thấp và khó bị radar mặt đất phát hiện kịp thời.

Về mặt công nghệ cốt lõi, tên lửa R-77-1 (hay còn gọi là RVV-SD theo xuất khẩu) là phiên bản nâng cấp đáng kể so với R-77 gốc.

Tên lửa R-77-1 có trọng lượng 190 kg, dài 3,71 mét, đường kính 200 mm, nặng hơn 15 kg và dài hơn 11 cm so với biến thể cơ bản.

Điểm nổi bật nằm ở thiết kế khí động học tinh chỉnh: mũi tên lửa được làm mượt mà hơn để giảm lực cản, kết hợp với động cơ tên lửa rắn cải tiến có thời gian đốt dài hơn khoảng một giây và lực đẩy lớn hơn.

Nhờ đó, tầm bắn không đối không tối tăng từ 80 km lên 110 km khi phóng từ máy bay ở độ cao lớn. Đầu đạn mang 22,5 kg chất nổ phân mảnh, đủ sức tiêu diệt mục tiêu kích thước trung bình.

Hệ thống dẫn đường của tên lửa R-77-1 kết hợp dẫn đường quán tính ban đầu với cập nhật dữ liệu giữa đường bay qua datalink, sau đó chuyển sang chế độ homing radar chủ động hoàn toàn.

Seeker radar 9B-1248 (Izdeliye-50-1) được nâng cấp đáng kể về khả năng chống nhiễu điện tử, cho phép tên lửa duy trì khóa mục tiêu ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu (jamming) mạnh.

Đặc biệt, tên lửa R-77-1 vẫn giữ bộ cánh lưới (lattice fins) đặc trưng của dòng R-77, một thiết kế độc đáo giúp tên lửa đạt khả năng cơ động cực cao ở góc tấn công lớn, lên đến hàng chục G, rất phù hợp để bám đuổi drone linh hoạt.

Khi phóng từ mặt đất như trên xe Ural, tầm bắn thực tế giảm mạnh xuống khoảng 20-40 km tùy độ cao và điều kiện, nhưng seeker radar chủ động vẫn cho phép tên lửa tự dẫn sau khi rời launcher mà không cần radar mặt đất liên tục chiếu sáng mục tiêu.
ong-11A đầu đạn bom chùm ‘biến mọi mục tiêu thành tro bụi’ trên diện tích 7 hecta
Việc chuyển đổi tên lửa R-77-1 từ vai trò không đối không sang đất đối không mang lại cả ưu và nhược điểm rõ rệt. Ưu điểm lớn nhất là tính “fire-and-forget” thực thụ nhờ radar chủ động, giúp một xe Ural có thể theo dõi và bắn nhiều mục tiêu cùng lúc mà không cần radar mạnh như hệ thống SAM truyền thống.

Xe tải thông dụng làm nền tảng cũng đảm bảo tính cơ động cao trên địa hình Nga, dễ che giấu và di chuyển nhanh để tránh phản công.

Tuy nhiên, hạn chế nằm ở việc tên lửa được thiết kế tối ưu cho môi trường không khí loãng ở độ cao lớn; khi phóng từ mặt đất, lực cản khí quyển cao hơn khiến năng lượng giảm nhanh, tầm bắn thực tế bị thu hẹp và khả năng đánh chặn drone bay thấp có thể kém hơn so với hệ thống chuyên dụng như NASAMS của phương Tây (dùng AIM-120).

Dù vậy, với seeker chống nhiễu tốt và chi phí thấp, đây vẫn là giải pháp tình thế hiệu quả để bảo vệ hậu phương trước làn sóng drone giá rẻ.

Hệ thống Franken-SAM R-77-1 trên Ural thể hiện cách Nga tận dụng kho vũ khí sẵn có để thích ứng nhanh với chiến trường hiện đại, nơi drone đang thay đổi cán cân lực lượng.

Dù chưa phải là bước đột phá công nghệ lớn, nó cho thấy sự linh hoạt trong tư duy thiết kế vũ khí, ưu tiên tính thực tiễn và chi phí thay vì hoàn hảo tuyệt đối.

Trong bối cảnh xung đột kéo dài, những cải tiến như vậy có thể giúp Nga duy trì khả năng phòng không mà không làm kiệt quệ nguồn lực sản xuất.

VietBF@ sưu tập