CANADA "Mãnh hổ" Mark Carney và cú lội ngược dòng lịch sử: Một Canada đoàn kết trước "bão lửa" Donald Trump

[Gibbs]

Trong dòng chảy của lịch sử chính trị xứ sở lá phong, chưa bao giờ người ta thấy một sự xoay vần vận mệnh ngoạn mục đến thế. Từ một đảng cầm quyền đứng bên bờ vực suy thoái dưới thời người tiền nhiệm, Đảng Tự do của Thủ tướng Mark Carney đã thực hiện một bước nhảy vọt thần kỳ, xác lập vị thế đa số tại Hạ viện. Chiến thắng này không chỉ là con số, mà là lời khẳng định đanh thép cho một Canada tự cường, sẵn sàng đương đầu với những sức ép ngàn cân từ phương Nam.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, người ta không khỏi trầm trồ trước sự trỗi dậy của Mark Carney. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 3 năm ngoái sau sự ra đi của Justin Trudeau, vị cựu Thống đốc ngân hàng trung ương này đã thổi một luồng sinh khí mới vào chính trường Canada. Ca dao có câu: "Lửa thử vàng, gian nan thử sức", và thực tế, chính những áp lực từ chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Donald Trump lại trở thành "ngọn lửa" tôi luyện nên uy tín của Carney. Nhiều người dân Canada tin rằng, với tư duy của một nhà kinh tế tầm cỡ, Carney chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ quốc gia trước những đòn trừng phạt thuế quan và sự đe dọa kinh tế từ Washington.
TỪ KHỦNG HOẢNG ĐẾN ĐA SỐ: BƯỚC NHẢY QUYỀN LỰC CỦA MARK CARNEY

Trong chính trường vốn đầy sóng gió của Canada, một cơn chuyển mình lịch sử vừa diễn ra khi Thủ tướng Mark Carney không chỉ giữ vững quyền lực mà còn củng cố nó bằng một chiến thắng mang tính quyết định. Sau hàng loạt cuộc “đổi màu chính trị” chưa từng có tiền lệ cùng hai chiến thắng bổ sung trong các cuộc bầu cử đặc biệt, Đảng Tự do đã chạm tới con số 173 ghế trong Hạ viện – vừa đủ để nắm thế đa số mong manh nhưng đầy quyền lực.

“Thế thời tạo anh hùng” – câu nói xưa dường như ứng nghiệm với Carney. Từ một nhà kỹ trị, cựu thống đốc ngân hàng trung ương, ông bước vào chính trường trong thời điểm Đảng Tự do suy yếu sau thời kỳ của Justin Trudeau, để rồi chỉ trong một năm, xoay chuyển cục diện, đưa đảng từ thế phòng thủ sang thế chủ động.

Một cuộc đua sít sao tại Quebec vẫn chưa ngã ngũ, nơi ứng viên Tự do từng chiến thắng chỉ với một phiếu duy nhất – chi tiết nhỏ nhưng phản ánh rõ sự chia rẽ và cạnh tranh khốc liệt trong lòng chính trị Canada hiện đại.
Chiến thắng vừa qua mang đậm dấu ấn của sự kiên trì và chiến thuật sắc sảo. Theo ghi nhận, Đảng Tự do đã chính thức giành được 173 ghế tại Hạ viện – vừa đủ ngưỡng để thành lập chính phủ đa số. Thành quả này có được nhờ chiến thắng tại hai khu vực bầu cử đặc biệt vào ngày thứ Hai vừa qua, cùng với đó là một cuộc đua nghẹt thở tại Quebec vẫn đang trong quá trình ngã ngũ. Đáng chú ý, "bàn tay sắt" của Carney còn được củng cố nhờ sự kiện chấn động: 5 chính trị gia đối lập đã quyết định rời bỏ hàng ngũ của mình để bước sang phía Đảng Tự do trong vòng 5 tháng qua.
NHỮNG CUỘC “ĐÀO NGŨ” LÀM THAY ĐỔI BÀN CỜ

Điểm đặc biệt của lần củng cố quyền lực này không chỉ nằm ở lá phiếu cử tri, mà còn đến từ những “cuộc vượt rào” chính trị. Trong vòng 5 tháng, đã có 5 chính trị gia đối lập quay sang ủng hộ Đảng Tự do – một hiện tượng hiếm hoi trong nền dân chủ nghị viện.

Những cuộc “đổi chiến tuyến” này không chỉ mang lại số ghế quý giá mà còn tạo ra một thông điệp mạnh mẽ: cán cân quyền lực đang dịch chuyển, và Carney đang trở thành tâm điểm hội tụ.

Tuy nhiên, “được lòng người này, mất lòng người kia” – chính sách mở cửa đón nhận các chính trị gia chuyển phe cũng gây ra phản ứng trái chiều trong nội bộ. Một ví dụ điển hình là Marilyn Gladu, cựu nghị sĩ bảo thủ, người có quan điểm chống phá thai – trái ngược với giá trị cốt lõi của Đảng Tự do. Dù bà cam kết sẽ ủng hộ quyền lựa chọn của phụ nữ khi bỏ phiếu, nhưng sự hiện diện của bà vẫn khiến nhiều đảng viên kỳ cựu cảm thấy bất an.

Trên vũ đài quốc tế, Mark Carney đã trở thành một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất phản đối chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông đã khiến cả thế giới phải lắng nghe khi cảnh báo về sự sụp đổ của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, đồng thời kêu gọi các cường quốc tầm trung hãy "kết đoàn lại" để tạo nên sức mạnh tổng hợp. Chiến lược của ông đối với ông chủ Nhà Trắng được tóm gọn trong cụm từ: "Tôn trọng nhưng không quỵ lụy". Phát biểu tại Sydney, Úc, Carney chia sẻ rằng ông sẵn sàng lắng nghe và thảo luận riêng tư với Trump để tìm ra giải pháp, nhưng ông cũng thẳng thắn thừa nhận: "Việc này chưa bao giờ là dễ dàng".

ĐỐI ĐẦU TRUMP: TỪ THÁCH THỨC THÀNH ĐỘNG LỰC

Nếu có một yếu tố vô hình nhưng quyết định đến sự trỗi dậy của Carney, thì đó chính là Donald Trump. Những chính sách “Nước Mỹ trên hết”, các biện pháp thuế quan cứng rắn, thậm chí là những lời đe dọa sáp nhập Canada thành bang thứ 51 đã vô tình tạo nên một làn sóng đoàn kết chưa từng có trong lòng người dân Canada.

Cái hay của Carney là cách ông biến những lời đe dọa thành động lực. Khi Donald Trump bóng gió về việc biến Canada thành "bang thứ 51" của Mỹ, Carney đã đáp trả bằng một tinh thần dân tộc cao độ. Ông khẳng định tại đại hội đảng: "Đoàn kết lại, chúng ta sẽ xây dựng một Canada mạnh mẽ cho tất cả mọi người, một Canada vững chãi mà không ai có thể tước đoạt được". Tinh thần ấy như lời cổ vũ "Bầu ơi thương lấy bí cùng", khiến lòng dân Canada xích lại gần nhau hơn bao giờ hết.
Nhiều người dân Canada đã phản ứng bằng cách tẩy chay hàng hóa Mỹ, hạn chế du lịch sang Mỹ, như một hình thức phản kháng mềm trước điều mà họ xem là “sự phản bội” từ người láng giềng lâu năm.

Carney không chỉ tận dụng làn sóng này mà còn chủ động nuôi dưỡng nó. Trong bài phát biểu tại đại hội Đảng Tự do, ông nhấn mạnh: “Đoàn kết, chúng ta sẽ xây dựng một Canada vững mạnh – một Canada mà không ai có thể lấy đi.”

CHIẾN LƯỢC “TÔN TRỌNG NHƯNG KHÔNG KHUẤT PHỤC”

Đối diện với một Donald Trump khó đoán và đầy áp lực, Carney chọn một con đường ngoại giao tinh tế: “tôn trọng nhưng không khuất phục”. Đây không phải là sự đối đầu trực diện, mà là một nghệ thuật cân bằng giữa đối thoại và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Ông từng chia sẻ rằng Trump quan tâm nhiều đến quan điểm riêng trong các cuộc trao đổi kín, và điều đó mở ra cơ hội để thương lượng. Nhưng Carney cũng thẳng thắn thừa nhận: “Điều đó không hề dễ dàng.”

Cách tiếp cận này cho thấy một phong cách lãnh đạo mang tính thực dụng, không cực đoan, nhưng cũng không nhượng bộ – đúng với hình ảnh của một nhà kinh tế từng chèo lái các ngân hàng trung ương trong những thời kỳ khủng hoảng.

CANADA VÀ TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI

Không chỉ dừng lại ở chính trị nội địa, Carney còn nổi lên như một tiếng nói toàn cầu. Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông cảnh báo về sự suy tàn của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ – nền tảng đã duy trì ổn định thế giới suốt nhiều thập kỷ.

Ông kêu gọi các quốc gia tầm trung liên kết lại để tạo ra một thế cân bằng mới, chống lại chủ nghĩa dân tộc kinh tế và sự áp đặt từ các siêu cường.

“Buôn có bạn, bán có phường” – trong thế giới mới đầy biến động, Carney hiểu rằng Canada không thể đơn độc. Việc giảm phụ thuộc vào Mỹ, đa dạng hóa đối tác kinh tế và củng cố liên minh quốc tế sẽ là những trụ cột trong chính sách của ông.
Chưa bao giờ tinh thần bài trừ hàng hóa Mỹ và từ chối du lịch sang quốc gia láng giềng lại dâng cao tại Canada như lúc này. Người dân xem đó là một hình thức kháng cự hòa bình trước sự "phản bội" của người đồng minh lâu năm. Sự ủng hộ dành cho Carney tăng vọt tỉ lệ thuận với những mối đe dọa từ Trump. Tuy nhiên, con đường của "vị thuyền trưởng" Carney không phải chỉ trải toàn hoa hồng. Việc ông dang tay đón nhận những người đào tẩu từ các đảng đối lập đã dấy lên những tranh cãi nảy lửa về giá trị cốt lõi của Đảng Tự do.
TƯƠNG LAI PHÍA TRƯỚC: CƠ HỘI VÀ THỬ THÁCH
Điển hình là trường hợp của Marilyn Gladu, một cựu nghị sĩ Đảng Bảo thủ vừa gia nhập Đảng Tự do. Bà vốn là người công khai phản đối phá thai – một vấn đề đi ngược lại tôn chỉ bảo vệ quyền tự do lựa chọn của phụ nữ mà Đảng Tự do theo đuổi. Dù bà Gladu đã cam kết sẽ bỏ phiếu theo cương lĩnh của đảng về vấn đề này, nhưng "vết nứt" trong lòng những đảng viên kỳ cựu vẫn là một bài toán khó mà Carney cần giải quyết bằng sự khéo léo.

Với đa số mong manh nhưng đủ để điều hành, Carney giờ đây có cơ hội thực thi chương trình nghị sự của mình một cách quyết đoán hơn: từ đối phó thuế quan Mỹ, bảo vệ chủ quyền kinh tế, đến tái định hình vị thế Canada trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, con đường phía trước không hề bằng phẳng. Nội bộ đảng còn nhiều khác biệt, áp lực từ Mỹ vẫn hiện hữu, và thế giới đang bước vào một giai đoạn bất định.

“Thuyền to sóng lớn” – quyền lực càng lớn, thử thách càng nhiều. Nhưng nếu tận dụng được sự đoàn kết quốc gia và uy tín cá nhân, Mark Carney hoàn toàn có thể biến giai đoạn đầy biến động này thành bước ngoặt lịch sử cho Canada.

Mark Carney giờ đây đã có đủ "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để đẩy mạnh chương trình nghị sự của mình: giảm bớt sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ và xây dựng một nền kinh tế tự chủ. Cuộc đối đầu giữa "Mãnh hổ" lá phong và "Đại bàng" Mỹ chắc chắn sẽ còn nhiều tình tiết gay cấn, nhưng với Mandate (ủy thác) mới từ nhân dân, Carney đang cho thấy mình là một đối trọng không dễ bị khuất phục trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.