Pháp chuyển 129 tấn vàng khỏi Mỹ, vì sao?

[PinaColada]

Ngân hàng trung ương Pháp đã bán các thỏi vàng cũ tại New York ở mức giá kỷ lục và dùng số tiền thu được để mua vàng đạt tiêu chuẩn cao hơn tại châu Âu.
Chỉ trong chưa đầy một năm, Ngân hàng trung ương Pháp đã hoàn tất việc bán và hồi hương phần vàng cuối cùng từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York. Tổng cộng khoảng 129 tấn vàng đã được đưa về, và hiện toàn bộ khoảng 2.437 tấn dự trữ của nước này đều được lưu trữ tại Paris.

Ngoài ra, ngân hàng đã bán các thỏi vàng cũ tại New York ở mức giá kỷ lục và dùng khoản tiền thu được để mua lượng vàng tương đương nhưng đạt tiêu chuẩn cao hơn tại châu Âu. Hoạt động này mang lại khoảng 14,76 tỷ USD lợi nhuận vốn, góp phần làm lợi nhuận của Ngân hàng trung ương Pháp tăng mạnh.

Dù ngân hàng gọi đây là việc "nâng cấp chất lượng dự trữ" và nhằm cải thiện mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn vàng quốc tế hiện đại, cách thức thực hiện đã gợi lại ký ức về một trong những sự kiện tiền tệ quan trọng nhất thế kỷ 20.

Khi Pháp thách thức hệ thống Bretton Woods

Vào những năm 1960, thế giới tiền tệ được định hình bởi hệ thống Bretton Woods. Theo đó, đồng USD có thể chuyển đổi trực tiếp sang vàng đối với các ngân hàng trung ương nước ngoài, khiến USD trở thành trụ cột trên thực tế của hệ thống tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, Pháp dưới thời Tổng thống Charles de Gaulle tỏ ra hoài nghi về việc Mỹ mở rộng tiền tệ. Paris lo ngại Washington chi tiêu quá mức, điều có thể làm suy yếu giá trị đồng USD.

Vì vậy, từ năm 1963 đến 1966, Pháp bí mật hồi hương một phần lớn vàng của mình trong chiến dịch mang tên "Vide-Gousset" (tiếng Pháp nghĩa là "rút sạch túi").

Trong chiến dịch này, Pháp đã đưa về hơn 3.000 tấn vàng từ New York và London bằng tàu biển và máy bay. Một số nhà kinh tế coi đây là một trong những yếu tố gây áp lực lên cơ chế chuyển đổi vàng của hệ thống Bretton Woods.

Chưa đầy một thập kỷ sau, năm 1971, Tổng thống Mỹ Richard Nixon chấm dứt việc gắn kết chính thức giữa USD và vàng. Trên thực tế, điều này đã làm sụp đổ hệ thống Bretton Woods và mở ra kỷ nguyên tiền pháp định.

Giá vàng tăng vọt sau đó, từ mức chính thức 35 USD/ounce dưới Bretton Woods lên hơn 800 USD vào năm 1980. Mức tăng mạnh này phản ánh sự mất giá đáng kể của USD so với vàng. Nền kinh tế thế giới trải qua tình trạng lạm phát cao đi kèm suy thoái, thị trường tiền tệ biến động mạnh và cấu trúc dự trữ toàn cầu bị định hình lại. Các nhà kinh tế gọi đây là "Cú sốc Nixon".

Chính vì vậy, việc Pháp "rút vàng khỏi New York" một lần nữa đã khiến thị trường chú ý.

Vậy lần này có gì khác?

Gấp ba sản lượng đầu dò PAC-3 MSE, Mỹ nâng cấp sức mạnh phòng thủ tên lửa
Động thái hiện tại không được kỳ vọng sẽ gây xáo trộn kinh tế toàn cầu như trước, bởi hệ thống tiền tệ ngày nay đã khác biệt căn bản, vì các lý do sau:

Không còn chuyển đổi USD – vàng: Khác với thập niên 1960 và đầu những năm 1970, USD hiện không còn gắn với vàng. Các đồng tiền trên thế giới thả nổi với nhau, và các ngân hàng trung ương không còn yêu cầu đổi USD lấy vàng. Điều này đồng nghĩa việc hồi hương vàng không phải là sự phủ nhận USD hay yêu cầu đối với dự trữ vàng của Mỹ.

Vai trò của vàng đã thay đổi: Ngày nay, vàng đóng vai trò là tài sản lưu trữ giá trị, công cụ phòng ngừa lạm phát và "bảo hiểm" trước bất ổn địa chính trị, chứ không còn là nền tảng mang tính ràng buộc của hệ thống tiền tệ quốc tế.

Động thái của Pháp mang tính chiến lược, không phải hoảng loạn: Ngân hàng Trung ương Pháp khẳng định đây là hoạt động kỹ thuật nhằm nâng cấp chất lượng dự trữ, không phải tín hiệu chính trị liên quan đến chính sách của Mỹ hay sự ổn định của USD. Việc hồi hương diễn ra mà không gây biến động ngay lập tức trên thị trường vàng hay ngoại hối.

Chủ quyền vàng: Pháp không đơn độc

Đức vẫn nắm giữ một lượng vàng đáng kể tại New York (khoảng một phần ba tổng dự trữ). Sau động thái của Pháp, tranh luận trong nước về việc đưa vàng về nước giữa bối cảnh bất ổn địa chính trị đang gia tăng tại Berlin.

Trên thực tế, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã dần hồi hương vàng trong vài năm gần đây, cho thấy xu hướng tăng cường chủ quyền và kiểm soát trực tiếp tài sản. Tuy nhiên, do hệ thống hiện không còn gắn tiền tệ với vàng, xu hướng này khó có thể làm mất ổn định trật tự tài chính toàn cầu như những gì đã xảy ra trong thập niên 1960–1970.

Cũng cần lưu ý rằng vàng hiện chỉ chiếm một phần nhỏ trong danh mục dự trữ của các ngân hàng trung ương so với trái phiếu và ngoại tệ. Với Pháp, 129 tấn vàng hồi hương chỉ tương đương khoảng 5% tổng dự trữ.

Vì sao Ấn Độ đưa vàng về nước?

Song song với châu Âu, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) cũng tăng cường hồi hương vàng dự trữ về các kho trong nước. Theo số liệu gần đây:

RBI đã đưa về hơn 274 tấn vàng kể từ tháng 3/2023, bao gồm 64 tấn chỉ trong nửa đầu năm tài khóa 2026.

Khoảng 2/3 trong tổng số khoảng 880,8 tấn vàng dự trữ của Ấn Độ hiện được lưu trữ trong nước, phần còn lại được giữ ở nước ngoài theo các thỏa thuận lưu ký.

Động thái này cũng xuất phát từ các cân nhắc về rủi ro địa chính trị và nhu cầu tăng khả năng tiếp cận, thanh khoản trong nước đối với dự trữ.

VietBF@ sưu tập