TRANH LUẬN NÓNG: IRAN “CHIẾN THẮNG” HAY TỔNG THỐNG TRUMP ĐANG TÁI LẬP THẾ CỜ?

[nguoiduatinabc]

Trong làn sóng phân tích trái chiều sau thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Hoa Kỳ và Iran, một số quan điểm cho rằng Tehran đã giành lợi thế chiến lược. Tuy nhiên, nhiều đánh giá khác nhận định cách nhìn này đã phóng đại yêu sách của Iran và bỏ qua vị thế thương thảo mà Tổng thống Trump đang nắm giữ.

Trước hết, việc cho rằng Iran “chiến thắng” dựa trên các đề nghị tối đa mà Tehran đưa ra, bao gồm kiểm soát eo biển Hormuz với mức phí $2 triệu mỗi tàu và yêu cầu dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt. Tuy nhiên, đây chỉ là đề nghị mở đầu cho thương thảo, chưa phải là điều khoản đã được chấp thuận. Thực tế, điều duy nhất được xác nhận hiện nay là Iran đã mở lại eo biển Hormuz theo yêu cầu của Hoa Kỳ, dưới áp lực từ các cuộc không kích và tối hậu thư quân sự.

Việc mở lại tuyến vận chuyển chiến lược này được xem là nhượng bộ rõ rệt từ phía Tehran, khi trước đó Iran đã sử dụng việc phong tỏa như một công cụ gây áp lực. Trong bối cảnh đó, việc xem hành động này như một “chiến thắng” bị nhiều nhà phân tích đánh giá là không phản ánh đúng thực tế chiến trường.



Về mặt chiến lược, Hoa Kỳ vẫn giữ đòn bẩy quan trọng. Tổng thống Trump đã tuyên bố các mục tiêu quân sự chính đã đạt được, bao gồm việc làm suy yếu các cơ sở hạch tâm, hạ tầng năng lượng và hệ thống chỉ huy. Khoảng thời gian ngừng bắn tạo điều kiện để ổn định thị trường năng lượng, đồng thời duy trì áp lực trong quá trình thương thảo các điều kiện cốt lõi.

Các điều kiện này bao gồm chấm dứt làm giàu uranium, chuyển giao vật liệu hạch tâm cho cơ quan quốc tế, hạn chế chương trình hỏa tiễn và cắt đứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Đây vẫn là những “lằn ranh đỏ” của Hoa Kỳ và các đồng minh.
Trong khi đó, một số nhận định cho rằng Trung Cộng là bên hưởng lợi lớn từ tình hình hiện nay cũng bị xem là chưa đầy đủ. Việc eo biển Hormuz được mở lại mang lại sự ổn định chung cho thị trường năng lượng toàn cầu, thay vì tạo lợi thế độc quyền cho bất kỳ quốc gia nào.

Các cảnh báo về nguy cơ suy yếu vai trò đồng Mỹ kim hay sự thay đổi cán cân quyền lực khu vực cũng được đánh giá là mang tính dự báo dài hạn, chưa phản ánh đầy đủ diễn biến hiện tại. Thực tế, khả năng tác chiến của Israel và Hoa Kỳ trong thời gian qua đã cho thấy ưu thế quân sự vẫn thuộc về phía liên minh này.

Giới phân tích cho rằng việc Tổng thống Trump sử dụng chiến lược “áp lực tối đa” để buộc Iran quay lại bàn thương thảo, sau đó chuyển sang ngừng bắn, phản ánh một phương pháp điều hành mang tính thực dụng. Đây là cách tiếp cận nhằm đạt mục tiêu mà không kéo Hoa Kỳ vào một cuộc chiến kéo dài.

Trong giai đoạn hiện nay, kết quả cuối cùng vẫn chưa được định đoạt. Thỏa thuận ngừng bắn chỉ là bước đầu, và các cuộc thương thảo trong những ngày tới sẽ quyết định liệu đây là một chiến thắng chiến lược hay chỉ là khoảng lặng tạm thời.