Thế cờ đảo chiều: Iran tuyên bố chiến thắng lịch sử, Mỹ buộc phải xuống thang
Giữa khói lửa chiến tranh còn chưa kịp tan, một tuyên bố gây chấn động toàn cầu đã được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đưa ra: Tehran khẳng định họ đã giành được “một chiến thắng vĩ đại”, buộc Hoa Kỳ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm do Iran đề xuất. Trong lời lẽ đanh thép, Iran không chỉ mô tả đối phương là “kẻ thù tiến hành cuộc chiến bất công, phi pháp và tội ác”, mà còn nhấn mạnh rằng Mỹ đã phải hứng chịu một thất bại “không thể chối cãi, mang tính lịch sử và nghiền nát”. Câu nói “tay chúng tôi vẫn đặt trên cò súng” như một lời cảnh báo lạnh lùng: chiến tranh có thể tạm dừng, nhưng chưa hề kết thúc.
Ở phía bên kia chiến tuyến, thực tế chiến trường lại cho thấy mức độ tàn khốc chưa từng có. Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) xác nhận đã tiến hành hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran kể từ khi chiến sự bùng nổ. Những con số này không chỉ là thống kê khô khan, mà là minh chứng cho một cuộc đối đầu mà “lửa chưa tắt, tro còn nóng”, đúng như câu tục ngữ “đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại” – nhưng lần này, cả hai bên đều chưa có dấu hiệu muốn thực sự dừng bước.
Kế hoạch 10 điểm: Iran muốn gì và Mỹ đã nhượng bộ đến đâu?
Theo tuyên bố từ Tehran, kế hoạch 10 điểm mà Mỹ “về nguyên tắc” đã chấp nhận bao gồm những thay đổi mang tính địa chính trị cực kỳ sâu rộng. Trước hết, Washington được cho là đồng ý dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt, cả sơ cấp lẫn thứ cấp, vốn đã bóp nghẹt nền kinh tế Iran suốt nhiều năm qua. Đây là một bước đi nếu thành sự thật, sẽ làm thay đổi hoàn toàn cán cân kinh tế khu vực Trung Đông.
Không dừng lại ở đó, Mỹ còn được cho là chấp nhận rút toàn bộ lực lượng chiến đấu khỏi các căn cứ trong khu vực – một điều mà trước đây gần như không thể tưởng tượng. Đồng thời, Washington cũng được nói là đồng ý công nhận quyền làm giàu uranium của Iran, một trong những điểm nóng gây tranh cãi suốt hàng thập kỷ.
Nhưng điểm mấu chốt và nhạy cảm nhất chính là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới. Iran khẳng định sẽ tiếp tục kiểm soát khu vực này và việc lưu thông tàu thuyền sẽ được “điều phối dưới sự phối hợp của lực lượng vũ trang Iran”. Nếu điều này trở thành hiện thực, Tehran sẽ nắm trong tay một “con bài chiến lược” có thể làm rung chuyển toàn bộ thị trường năng lượng toàn cầu. Đúng là “ai nắm cổ họng thiên hạ, người đó nắm quyền sinh sát”.
Ngừng bắn 2 tuần: Khoảng lặng mong manh giữa hai cơn bão
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang đến đỉnh điểm, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố đồng ý một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran, chỉ chưa đầy hai giờ trước thời hạn ông từng đe dọa sẽ “xóa sổ cả một nền văn minh”. Điều kiện đi kèm là Iran phải mở lại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.
Thỏa thuận này được mô tả là “ngừng bắn hai chiều”, với mục tiêu tạo không gian cho các cuộc đàm phán tiến tới một hiệp định hòa bình lâu dài. Theo lời ông Trump, Mỹ đã “đạt và vượt tất cả các mục tiêu quân sự”, đồng thời đang tiến rất gần tới một thỏa thuận cuối cùng. Ông cũng cho biết kế hoạch 10 điểm từ Iran là “cơ sở khả thi” để hai bên tiếp tục thương lượng.
Trong thời gian hai tuần này, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Aragahchi khẳng định việc lưu thông qua eo Hormuz sẽ được đảm bảo an toàn, nhưng phải có sự phối hợp với quân đội Iran và phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật. Điều này cho thấy dù ngừng bắn, quyền kiểm soát thực tế vẫn nằm trong tay Tehran.
Hậu trường ngoại giao: Pakistan nổi lên như người hòa giải bất ngờ
Đằng sau thỏa thuận ngừng bắn là một cuộc chạy đua ngoại giao căng thẳng, trong đó Pakistan đóng vai trò trung gian then chốt. Thủ tướng Shehbaz Sharif cùng Tổng tham mưu trưởng Asim Munir đã trực tiếp kêu gọi Tổng thống Trump trì hoãn chiến dịch quân sự và tạo cơ hội cho đàm phán.
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar thậm chí đã phải thức trắng đêm, liên tục liên lạc với các nước trong khu vực như Ai Cập, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Morocco để thúc đẩy tiến trình hòa giải. Những động thái này cho thấy một thực tế: chiến tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường, mà còn là cuộc đấu trí căng thẳng trên bàn đàm phán.
Các nguồn tin cho biết một cuộc gặp trực tiếp giữa quan chức Mỹ và Iran có thể diễn ra tại Islamabad trong thời gian tới, với sự tham gia của các nhân vật cấp cao như đặc phái viên Steve Witkoff, Jared Kushner và Phó Tổng thống JD Vance. Nếu thành hiện thực, đây có thể là bước ngoặt quan trọng để chấm dứt cuộc chiến kéo dài giữa Washington và Tehran.
Israel dè dặt: Đồng minh theo sau nhưng chưa thực sự hài lòng
Trong khi Mỹ và Iran tiến gần hơn tới bàn đàm phán, Israel lại tỏ ra thận trọng, thậm chí là miễn cưỡng. Một nguồn tin cho biết Tel Aviv sẽ tuân thủ lệnh ngừng bắn theo quyết định của Tổng thống Trump, nhưng vẫn còn nhiều mục tiêu quân sự chưa hoàn thành.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu trước đó cũng thừa nhận rằng Trump là “người lãnh đạo” và ông “tôn trọng quyết định đó”, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc Israel hài lòng. Sự khác biệt về mục tiêu chiến lược giữa hai đồng minh có thể trở thành một yếu tố phức tạp trong giai đoạn hậu chiến.
Thị trường toàn cầu phản ứng: Chứng khoán tăng vọt, dầu lao dốc
Ngay sau khi thông tin ngừng bắn được công bố, thị trường tài chính toàn cầu đã phản ứng tức thì. Hợp đồng tương lai Dow Jones tăng 1,53%, S&P 500 tăng 1,58% và Nasdaq tăng 1,68% trong phiên giao dịch ngoài giờ. Đây là dấu hiệu cho thấy giới đầu tư kỳ vọng vào sự hạ nhiệt của căng thẳng địa chính trị.
Ngược lại, giá dầu thô WTI lại giảm hơn 10% – một cú rơi mạnh phản ánh nỗi lo về gián đoạn nguồn cung đã tạm thời được xoa dịu. Thị trường năng lượng vốn rất nhạy cảm với khu vực Trung Đông, nên bất kỳ tín hiệu hòa hoãn nào cũng có thể kéo giá xuống nhanh chóng.
Hòa bình hay chỉ là tạm nghỉ? Câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ
Dù những tín hiệu tích cực đã xuất hiện, nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn còn đó: liệu đây có phải là khởi đầu của hòa bình lâu dài, hay chỉ là một khoảng lặng trước khi bão tố quay trở lại? Lịch sử Trung Đông đã nhiều lần chứng minh rằng các lệnh ngừng bắn thường mong manh như “chỉ mành treo chuông”.
Iran tuyên bố chiến thắng, Mỹ nói đã đạt mục tiêu, Israel vẫn chưa hài lòng – ba góc nhìn, ba toan tính khác nhau. Khi “mỗi người một phách”, thì bản hòa ca hòa bình sẽ còn rất nhiều nốt trầm. Nếu các bên thực sự muốn chấm dứt chiến tranh, họ sẽ phải cùng nhau gác lại lợi ích riêng. Nhưng nếu không, thì hai tuần ngừng bắn này có thể chỉ là khoảng nghỉ ngắn ngủi trước một chương mới còn dữ dội hơn.