NATO đang lâm nguy

[pizza]

Cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump chống lại Iran đã gây ra một cuộc khủng hoảng mới đối với NATO - một cuộc khủng hoảng có thể vượt khỏi tầm kiểm soát, khiến liên minh quân sự gặp nguy hiểm, cựu Cố vấn An ninh Nhà trắng John Bolton từng phục vụ dưới thời ông Trump từ tháng 4/2018 đến tháng 9/2019 cảnh báo trong một bài bình luận trên tờ Telegraph.

Ảnh minh họa: Aïda Amer/Axios.

Theo ông Bolton, những chỉ trích của ông Trump nhằm vào NATO, nhiều quốc gia thành viên và cả các nhà lãnh đạo riêng lẻ giờ đây mang sắc thái gay gắt hơn, báo hiệu tương lai bất ổn cho liên minh.

Ông Trump đã gia tăng các lời công kích cá nhân và gọi NATO là “con hổ giấy”. Nhưng theo ông Bolton, các thành viên NATO cũng đã “mắc bẫy” khi đáp trả theo cùng cách thay vì suy nghĩ chiến lược, qua đó càng làm suy yếu mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Theo cựu Cố vấn An ninh Nhà Trắng, rõ ràng ông Trump đã sai lầm khi không tham vấn các đồng minh NATO trước khi tiến hành các cuộc tấn công chung Mỹ - Israel nhằm vào Iran. Ông cũng không tham khảo ý kiến các đồng minh ở châu Á - Thái Bình Dương như Nhật Bản hay Hàn Quốc – những nước phụ thuộc lớn vào dầu mỏ vùng Vịnh – cũng như các quốc gia Arab vùng Vịnh và các đối tác khác trên toàn cầu. Ngoài ra, ông cũng không thuyết phục được người dân Mỹ và Quốc hội về lý do cần thay đổi chế độ tại Iran. Có thể nói NATO không phải là bên duy nhất bị phớt lờ.

Những người ủng hộ ông Trump cho rằng việc tham vấn trước có thể làm mất yếu tố bất ngờ của chiến dịch quân sự. Tuy nhiên, lập luận này hiểu sai bản chất của việc tham vấn. Mục tiêu của tham vấn là xây dựng sự ủng hộ về chính trị cả trong và ngoài nước, chứ không phải tiết lộ chi tiết tác chiến hay thời điểm tấn công. Trên thực tế, các thông tin về việc Mỹ tăng cường lực lượng tại Trung Đông trước đó đã đủ để Tehran nhận ra nguy cơ.

Sau khi hành động đơn phương, ông Trump đã thất vọng khi Mỹ không được phép sử dụng nhiều căn cứ tại châu Âu, và không có đồng minh NATO nào sẵn sàng hỗ trợ sau khi chiến tranh nổ ra.


“Đây không phải là cuộc chiến của châu Âu”, các nước này tuyên bố.

Sau tuyên bố của châu Âu, phản ứng của ông Trump là có thể dự đoán: “Ukraine không phải là cuộc chiến của chúng tôi".

Từ đó, hai cuộc tranh luận về Iran và Ukraine chồng chéo lên nhau, khiến tình hình thêm phức tạp, ông Bolton bình luận.

Trong khi đó, nhiều người châu Âu tỏ ra quá lạc quan về khả năng Mỹ rút khỏi NATO, cho rằng ông Trump không thể làm điều đó về mặt pháp lý. Một đạo luật năm 2023 yêu cầu phải có sự đồng thuận của hai phần ba Thượng viện hoặc Quốc hội thì Mỹ mới có thể rút khỏi NATO. Tuy nhiên, theo ông Bolton, điều này khó có thể ngăn cản ông Trump.

Theo Hiến pháp Mỹ, Thượng viện chỉ có vai trò phê chuẩn hiệp ước, còn việc rút khỏi hiệp ước thuộc thẩm quyền của tổng thống. Trong thực tế, các quyết định rút khỏi các hiệp ước trước đây như Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo (2002), Hiệp ước INF (2019) hay Hiệp ước Bầu trời Mở (2020) đều không cần sự tham gia của Quốc hội.

Ngay cả khi có tranh chấp pháp lý, quá trình xét xử có thể kéo dài, và trong thời gian đó NATO có thể đã suy yếu nghiêm trọng. Kết quả cũng có thể không rõ ràng, giống như phán quyết năm 1979 trong vụ kiện liên quan đến quyết định của Tổng thống Jimmy Carter về việc công nhận Trung Quốc, ông Bolton nhấn mạnh.

Một số người hy vọng ông Trump sẽ chỉ thực hiện các bước nhỏ gây tổn hại nhưng không phá vỡ NATO. Tuy nhiên, theo ông Bolton, tiêu đề “Mỹ rút khỏi NATO” hấp dẫn hơn nhiều đối với ông Trump so với những bước đi nhỏ lẻ.

Trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và châu Âu suy giảm, các nhà lãnh đạo châu Âu đã bắt đầu bàn về việc xây dựng hệ thống phòng thủ độc lập. Nhưng ông Bolton cho rằng, châu Âu chưa sẵn sàng và sẽ không thể tự bảo vệ mình trong tương lai gần.

Việc Mỹ rút khỏi NATO – dù trên thực tế hay pháp lý – sẽ khiến năng lực quân sự, tình báo và hậu cần của liên minh suy giảm nghiêm trọng, và phải mất nhiều thập kỷ mới có thể bù đắp. Quan trọng hơn, việc mất “ô hạt nhân” của Mỹ sẽ tạo cơ hội cho các đối thủ của NATO gia tăng ảnh hưởng tại Đông và Trung Âu. Ngay cả khi kết hợp lực lượng răn đe hạt nhân của Anh và Pháp, châu Âu vẫn không thể thay thế vai trò của Mỹ, ông Bolton cảnh báo.

Vietbf @ Sưu tầm