ĐÀM PHÁN MỸ–IRAN TRONG 48 GIỜ QUYẾT ĐỊNH, TỔNG THỐNG TRUMP CẢNH CÁO “SẼ HÀNH ĐỘNG” NẾU THẤT BẠI

[nguoiduatinabc]

Một diễn biến ngoại giao đặc biệt quan trọng vừa được tiết lộ, khi Hoa Kỳ và Iran được tường trình đang tiến hành đàm phán qua các kênh trung gian nhằm tìm kiếm một thỏa thuận hai giai đoạn trong bối cảnh xung đột leo thang.

Theo Axios, dẫn nguồn từ 4 viên chức Hoa Kỳ, các cuộc trao đổi đang diễn ra thông qua trung gian của Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ. Đặc biệt, đặc phái viên của Tổng thống Trump, Steve Witkoff, được cho là đã trao đổi trực tiếp bằng tin nhắn với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Khuôn khổ đề nghị gồm hai giai đoạn rõ rệt. Giai đoạn thứ nhất là một lệnh ngưng bắn kéo dài 45 ngày, không bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, cũng không giải quyết vấn đề nguyên tử. Đây được xem chỉ là một khoảng dừng chiến thuật. Giai đoạn thứ hai mới là phần cốt lõi, bao gồm việc mở lại hoàn toàn eo biển, giải quyết chương trình nguyên tử và thiết lập một khuôn khổ dài hạn không có điều khoản kết thúc.

Cấu trúc này cho thấy Iran đang cố giữ lại hai đòn bẩy chiến lược lớn nhất trong giai đoạn đầu, đó là kiểm soát eo biển Hormuz và trữ lượng uranium, chỉ sẵn sàng nhượng bộ trong giai đoạn cuối cùng nếu đạt được điều kiện thuận lợi.

Tuy nhiên, cùng ngày thông tin đàm phán được công bố, lực lượng hải quân IRGC đã phát đi thông điệp cứng rắn, tuyên bố rằng eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại trạng thái cũ, đặc biệt đối với Hoa Kỳ và Israel. Một phát ngôn viên quân sự Iran còn khẳng định rằng sẽ không bao giờ đạt được thỏa thuận với Hoa Kỳ, và coi mọi đề nghị ngưng bắn chỉ là cách che đậy thất bại.



Trong khi đó, Tổng thống Trump cho biết có “cơ hội tốt” đạt được thỏa thuận trong thời gian ngắn, nhưng đồng thời cảnh báo rằng nếu không có kết quả, Hoa Kỳ sẽ tiến hành hành động quân sự quy mô lớn. Theo các nguồn tin, kế hoạch tấn công vào hạ tầng năng lượng, cầu đường và các mục tiêu trọng yếu tại Iran đã được chuẩn bị sẵn, với mốc thời gian có thể bắt đầu vào thứ Ba.

Các nhà trung gian cho biết khả năng đạt được ngay cả một thỏa thuận tạm thời trong vòng 48 giờ là rất thấp. Khoảng cách giữa các cuộc trao đổi kín và lập trường công khai của Iran được đánh giá là rất lớn, tạo ra một khoảng trống chiến lược quyết định.

Một yếu tố ảnh hưởng đến lập trường của Iran là kinh nghiệm từ các thỏa thuận trước đây tại Trung Đông, nơi các lệnh ngưng bắn tạm thời thường bị xem là cơ hội để đối phương tái tổ chức lực lượng. Điều này khiến Tehran nghi ngờ rằng giai đoạn 45 ngày chỉ là bước chuẩn bị cho một vòng tấn công tiếp theo.

Hiện tại, Iran được cho là đang nắm giữ từ 400 đến 450 kg uranium làm giàu ở mức cao, đồng thời duy trì kiểm soát eo biển Hormuz và sử dụng các cơ chế tài chánh riêng trong giao thương năng lượng. Đây là những yếu tố giúp Iran duy trì vị thế đàm phán mạnh.

Diễn biến hiện nay cho thấy hai bên không chỉ đàm phán về ngừng bắn, mà đang tranh luận về việc ai sẽ giữ được đòn bẩy chiến lược sau cuộc chiến. Những giờ tới được xem là mang tính quyết định, khi hoặc các kênh đàm phán kín sẽ dẫn đến một bước đột phá, hoặc căng thẳng sẽ leo thang thành một giai đoạn xung đột mới với quy mô lớn hơn.