Các chính trị gia Iran muốn rút nước này khỏi Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân

[troopy]

Các chính trị gia Iran đang thúc đẩy đưa nước này rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) khi Mỹ và Israel gia tăng tấn công các cơ sở hạt nhân dân sự, nhà máy thép và một trường đại học.


Toàn cảnh nhà máy điện hạt nhân Bushehr nằm cách thủ đô Tehran, Iran khoảng 1.200km. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera ngày 28/3, trong một bài đăng tối 27/3 trên X, ông Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, nói rằng việc Iran tiếp tục là bên ký kết hiệp ước quốc tế này sẽ không còn ý nghĩa vì không mang lại lợi ích nào cho nước này.

Ông Malek Shariati, một đại biểu tại Tehran, cho biết một dự luật ưu tiên đã được đăng trên cổng thông tin trực tuyến của quốc hội và sẽ sớm được xem xét. Các chính trị gia chưa tổ chức phiên họp nào kể từ khi chiến sự bắt đầu ngày 28/2.

Theo ông Shariati, dự luật này sẽ đưa Iran rút khỏi NPT, bãi bỏ một đạo luật áp dụng các hạn chế hạt nhân liên quan tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với các cường quốc mà hiện không còn hiệu lực, đồng thời ủng hộ một hiệp ước quốc tế mới với các quốc gia cùng định hướng (bao gồm Tổ chức Hợp tác Thượng Hải/BRICS) về phát triển công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Phe cứng rắn ở Iran trước đây đã yêu cầu rút khỏi NPT và phát triển bom hạt nhân để đáp trả sức ép từ bên ngoài.

Nếu quốc hội thông qua luật này, Hội đồng Giám hộ (một cơ quan hiến pháp quyền lực gồm 12 thành viên) cũng phải chấp thuận trước khi chính phủ Iran triển khai.

Trong khi đó, giới chức Iran tiếp tục cáo buộc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) có lập trường mang tính chính trị và đồng lõa trong các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran - cáo buộc mà IAEA bác bỏ.

Ông Mohammad Mokhber, Cố vấn cấp cao của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, phát biểu ngày 28/3 rằng Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi là đồng phạm trong các vụ đổ máu trong cuộc chiến hiện tại và cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025.

Ông cảnh báo: Các báo cáo mang tính chính trị của ông Grossi về các hoạt động hạt nhân hòa bình của Iran, việc không lên án hành động gây hấn nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran và giờ là khuyến khích kẻ thù tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, sẽ đưa Iran tới những quyết định không thể đảo ngược.

Trước đó, trả lời phỏng vấn kênh CBS News của Mỹ đầu tháng này, ông Grossi cho rằng không có cuộc chiến nào có khả năng phá hủy hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran, trừ khi đó là chiến tranh hạt nhân và hướng tới sự hủy diệt không thể tưởng tượng, điều mà chúng ta hy vọng sẽ không bao giờ xảy ra.

Ngày 28/3, ông Fada-Hossein Maleki, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia, cáo buộc ông Grossi muốn làm hài lòng Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông nói rằng bình luận về bom hạt nhân vi phạm mọi chuẩn mực quốc tế và cấu thành hành động khiêu khích.

Trước đó, ngày 27/3, ông Grossi một lần nữa kêu gọi các bên tham gia xung đột Trung Đông kiềm chế hành động quân sự, đặc biệt sau cuộc tấn công vào một nhà máy xử lý urani ở miền Trung Iran trước đó cùng ngày. Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Grossi cho biết đã được phía Iran thông báo về vụ tấn công nhằm vào nhà máy xử lý urani của nước này ở tỉnh Yazd. Quan chức này cũng nói rằng hiện chưa có thông tin về nồng độ phóng xạ gia tăng tại khu vực xung quanh nhà máy, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế để tránh mọi nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân.

Nhà máy trên được khánh thành vào tháng 5/2023, chuyên sản xuất bánh vàng - một loại bột urani tinh chế được sử dụng làm bước trung gian trong quá trình chế biến quặng urani.

Trong khi đó, khu vực thuộc nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở miền Nam Iran cũng vừa hứng chịu một cuộc tấn công mới. Đây là vụ tấn công thứ 3 nhằm vào nhà máy này trong 10 ngày qua. Trước tình hình trên, ông Grossi cảnh báo nguy cơ rò rỉ phóng xạ nghiêm trọng nếu lò phản ứng bị hư hại.

Trên mạng xã hội X, IAEA xác nhận đã nhận được thông báo của Iran về vụ tấn công. Theo đó, chính quyền Iran cho biết lò phản ứng trong nhà máy vẫn đang hoạt động bình thường, không bị hư hại.

Trong phản ứng cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định nước này sẽ đáp trả mạnh mẽ Israel sau các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy thép và cơ sở hạt nhân. Viết trên mạng xã hội X, ông Araghchi chỉ rõ Israel đã phối hợp với Mỹ tấn công 2 nhà máy thép lớn nhất của Iran, 1 nhà máy điện, các cơ sở hạt nhân dân sự và nhiều cơ sở hạ tầng khác.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định sẽ đáp trả các vụ tấn công trên, đồng thời phát cảnh báo sơ tán đối với các nhân viên đang làm việc tại những cơ sở công nghiệp trong khu vực mà Mỹ có cổ phần, cũng như các cơ sở công nghiệp nặng có liên quan tới Israel.

VietBF@sưu tập