Ukraine lâm cảnh "ngàn cân treo sợi tóc" khi bế tắc về khoản vay của EU kéo dài

[Cupcake01]

Ukraine có thể duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước thêm vài tháng nữa, nhưng dư địa an toàn đang thu hẹp nhanh chóng khi một khoản vay quan trọng từ Liên minh châu Âu (EU) vẫn bị đình trệ, trong khi các quan chức tại Brussels dường như đang đặt cược vào khả năng thay đổi chính trị tại Hungary thay vì tìm giải pháp tức thời, tờ Kyiv Post viết.

Ông Jakub Kapiszewski, biên tập viên kinh tế của TVP World, cho biết trong chương trình News in Depth rằng, tài chính công của Ukraine hiện phụ thuộc rất lớn vào nguồn hỗ trợ bên ngoài, với “khoảng 40% ngân sách mà Bộ trưởng Tài chính Ukraine có trong tay” đến từ viện trợ quốc tế.

Ông nhận định rằng trên thực tế, thời điểm Kiev “cạn tiền” luôn có thể bị trì hoãn, bởi chính phủ có thể điều chỉnh chi tiêu nội bộ, tạm hoãn cắt giảm ở một số lĩnh vực để ưu tiên các nhu cầu cấp bách hơn.

Tuy nhiên, sự linh hoạt này chỉ có giới hạn. Theo ông Kapiszewski, với một quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh, các khoản chi ngoài quân sự sẽ là mục tiêu cắt giảm đầu tiên nếu áp lực tài khóa gia tăng. Lương hưu, phúc lợi xã hội, giáo dục và y tế đều có thể bị ảnh hưởng khi Kiev ưu tiên ngân sách quốc phòng, lĩnh vực hiện chiếm tới 60% tổng chi tiêu nhà nước.

Vấn đề chính trị trước mắt nằm ở Hungary. Khoản vay bị chặn của EU đã trở thành một phần trong thế bế tắc rộng lớn hơn liên quan đến hỗ trợ dành cho Ukraine, trong đó vẫn chưa rõ liệu sự phản đối của Thủ tướng Hungary Viktor Orbán chỉ là chiến thuật đàm phán gắn với cuộc bầu cử trong nước hay là rào cản lâu dài.

Theo ông Kapiszewski, giả định làm việc tại Brussels là Ukraine có thể cầm cự cho đến sau cuộc bầu cử Quốc hội Hungary ngày 12/4, khi một chính phủ mới tại Budapest có thể sẽ có lập trường mềm mỏng hơn. Tuy nhiên, đây vẫn là một canh bạc lớn, bởi kịch bản này phụ thuộc vào việc ông Orbán thất cử cũng như việc lãnh đạo đối lập Péter Magyar có thực sự theo đuổi đường lối hợp tác hơn hay không.

Ở chiều ngược lại, ông Kapiszewski cho biết Ukraine vẫn nhận được một số nguồn hỗ trợ khác, bao gồm các khoản viện trợ đã được giải ngân trong năm nay và nguồn tài chính dự kiến từ Nhật Bản cũng như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Dòng tiền này, dù không lớn, phần nào lý giải vì sao một số nước EU vẫn chưa vội triển khai “kế hoạch B” khi vấn đề Hungary chưa được giải quyết.

Tuy vậy, rủi ro lớn hơn mang tính chính trị. Nếu chi phí hỗ trợ Ukraine ngày càng trở nên nhạy cảm trong nước, các lãnh đạo ở những quốc gia khác cũng có thể tận dụng vấn đề này như một công cụ vận động tranh cử. Ông Kapiszewski lưu ý rằng Thủ tướng Orbán đã khuếch đại vấn đề này trong bối cảnh nền kinh tế Hungary không còn mang lại lợi ích chính trị như trước.

Cuộc thảo luận cũng đề cập đến Nga, nơi xuất hiện thông tin rằng Tổng thống Vladimir Putin đã cân nhắc huy động giới tài phiệt trong nước để tài trợ thêm cho chiến tranh, làm dấy lên câu hỏi về áp lực ngân sách của Điện Kremlin. Ông Kapiszewski cho rằng Nga đang chịu sức ép, nhưng chưa rơi vào tình trạng khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, đặc biệt khi giá dầu tăng gần đây đã giúp cải thiện nguồn thu.

Tuy nhiên, với Ukraine, câu hỏi cấp bách nhất vẫn rất rõ ràng: liệu các đối tác có thể duy trì dòng tiền hỗ trợ đủ nhanh và đủ ổn định để ngăn áp lực tài chính biến thành bất lợi chiến lược trên bàn đàm phán hay không.