Giữa cơn sốc dầu mỏ, thế giới cân nhắc tìm về điện hạt nhân?

[june04]

Theo Hãng tin Reuters ngày 19-3, nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới đang có động thái điều chỉnh chính sách năng lượng nhằm đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường khả năng tự chủ trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu bị "sốc" trước các cuộc xung đột ở Trung Đông.

Đáng chú ý, vai trò của điện hạt nhân từng bị thu hẹp trong nhiều thập kỷ lại đang được xem xét như một giải pháp chiến lược với khả năng đảm bảo an ninh năng lượng bền vững.

Đài Loan - Nhật Bản cân nhắc khởi động lại điện hạt nhân
Tại châu Á, Đài Loan và Nhật Bản đang cân nhắc tái khởi động các cơ sở hạt nhân từng bị đóng cửa hoặc đình chỉ.

Ngày 11-3, lãnh đạo Cơ quan kinh tế Đài Loan Cung Minh Hâm cho biết hòn đảo này đang xem xét khởi động lại lò phản ứng cuối cùng (Tổ máy số 2) tại Nhà máy điện hạt nhân Mã An Sơn. Cơ sở này mới bị đóng cửa cách đây chưa đầy một năm (hồi tháng 5-2025).

Động thái này diễn ra trong bối cảnh khoảng 1/3 nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Đài Loan đến từ Qatar - quốc gia đang chịu ảnh hưởng từ chiến sự.

Đồng thời, phe đối lập chỉ trích chính quyền vì tiếp tục duy trì chính sách loại bỏ điện hạt nhân trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng.

Tại Nhật Bản, Tokyo đã thảo luận về việc tái khởi động các lò phản ứng hiện đang tạm dừng hoạt động nhằm giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.

Sau khi chiến sự Iran nổ ra, các chính trị gia đã kêu gọi Thủ tướng Takaichi Sanae cần đẩy mạnh hơn nữa các nỗ lực phục hồi ngành công nghiệp này. Tuy nhiên, phía Bộ Công nghiệp Nhật Bản chưa đưa ra phản hồi chính thức.

EU chi tiền khủng cho công nghệ hạt nhân đổi mới
Tại châu Âu, nơi đang chịu áp lực lớn từ chi phí năng lượng tăng cao, Liên minh châu Âu (EU) đã có những bước đi rõ ràng hơn trong việc khôi phục vai trò của điện hạt nhân.

Hôm 10-3, EU công bố các khoản bảo lãnh tài chính mới nhằm hỗ trợ lĩnh vực này, đánh dấu sự thay đổi đáng kể sau nhiều thập kỷ đóng cửa các nhà máy.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết chương trình mới sẽ cung cấp khoảng 231 triệu USD bảo lãnh cho các khoản đầu tư tư nhân vào công nghệ hạt nhân đổi mới.

Đáng chú ý, bà cũng thừa nhận rằng việc giảm tỉ trọng điện hạt nhân trong cơ cấu năng lượng của châu Âu suốt 25 năm qua "là một sai lầm chiến lược" xuất phát từ lo ngại về an toàn và chất thải phóng xạ.

Cuộc khủng hoảng hiện tại càng làm lộ rõ những điểm yếu trong cấu trúc năng lượng của khu vực. Chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của EU đã tăng thêm khoảng 6,94 tỉ USD kể từ khi xung đột bắt đầu, trong khi giá điện leo thang gây áp lực lên cả người dân và doanh nghiệp.

Theo bà von der Leyen, sự phụ thuộc vào "nguồn nhập khẩu đắt đỏ và đầy biến động" đã khiến châu Âu rơi vào thế bất lợi. Đó là lý do chính thúc đẩy nhu cầu tái đầu tư vào các nguồn năng lượng ổn định hơn như điện hạt nhân.

Mỹ - Nhật Bản đặt cược vào công nghệ SMR
Ngày 19-3, tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã công bố kế hoạch đầu tư khoảng 40 tỉ USD để xây dựng các lò phản ứng mô đun nhỏ (SMR) tại bang Tennessee và Alabama.

Dự án này tập trung vào công nghệ lò phản ứng hạt nhân module nhỏ (SMR). Đây được xem là thế hệ mới của điện hạt nhân với quy mô linh hoạt và tính ổn định cao. Dự án này sẽ do liên doanh GE Vernova và Hitachi thực hiện.

Lãnh đạo hai nước kỳ vọng công nghệ này sẽ cung cấp "một nguồn điện ổn định thế hệ mới đầy hứa hẹn, giúp bình ổn giá điện cho người dân Mỹ, đồng thời khẳng định vị thế dẫn đầu của liên minh Mỹ - Nhật trong cuộc đua công nghệ toàn cầu".

Sự trở lại của năng lượng hạt nhân không phải là một quyết định nhất thời mà là một chiến lược dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu của nhiều nước.

Trong thập kỷ qua, thị trường năng lượng toàn cầu đã liên tiếp chịu tác động từ ba cú sốc lớn gồm đại dịch COVID-19, xung đột Nga - Ukraine và hiện nay là khủng hoảng tại Trung Đông.

Trong đó, hai cuộc xung đột vũ trang đã phần nào thôi thúc chính phủ các nước tìm kiếm phương án năng lượng thay thế nhiên liệu hóa thạch.