Ai dễ bị tăng acid uric?

[goodidea]

Acid uric tăng không chỉ do di truyền mà người thừa cân, có thói quen uống nhiều rượu bia, ăn nhiều đường và ít vận động cũng có nguy cơ cao.

Cơ thể tạo ra acid uric thông qua quá trình phân hủy purin - những chất có sẵn trong mô cơ thể và một số loại thực phẩm. Tình trạng acid uric cao (tăng acid uric máu) xảy ra khi cơ thể sản xuất quá nhiều acid uric hoặc khi thận không loại bỏ đúng cách lượng chất thải này.

Acid uric trong máu tăng có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm bệnh gout và hình thành sỏi thận. Ngoài yếu tố di truyền (một số gene ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và đào thải acid uric), các thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng có thể góp phần khiến một người có nguy cơ cao hơn.

Uống nhiều rượu bia

Nguyên nhân hàng đầu khiến acid uric tăng là ăn uống quá nhiều thực phẩm chứa purin như rượu bia. Bia và các loại đồ uống có cồn chứa purin, từ đó kích thích quá trình sản xuất acid uric. Quá trình chuyển hóa rượu khiến thận ưu tiên đào thải cồn thay vì acid uric, làm giảm hiệu quả loại bỏ acid uric khỏi cơ thể. Hai yếu tố này kết hợp với nhau khiến nồng độ chất thải này tăng cao.

Đặc biệt, uống rượu bia kèm thực phẩm giàu purin (thường gặp trong các bữa tiệc) gánh nặng lên gan và thận càng lớn. Vì vậy, nhiều người dễ xuất hiện cơn gout cấp vào sáng hôm sau, sau các bữa tiệc. Giảm hoặc ngừng uống rượu bia là yếu tố quan trọng trong kiểm soát acid uric.

Tiêu thụ nhiều đường

Bánh kẹo, món tráng miệng, nước ép trái cây và nước ngọt thường chứa lượng fructose cao. Những thực phẩm này có thể đưa vào cơ thể một lượng lớn fructose trong thời gian ngắn. Fructose làm tăng nhanh quá trình tổng hợp và phân hủy purin, từ đó đẩy nồng độ acid uric lên cao ở những người khỏe mạnh. Duy trì chế độ ăn cân bằng, ưu tiên thực phẩm ít purin như rau củ, trái cây tươi giúp kiểm soát chỉ số hiệu quả.

Suy giảm chức năng thận

Thận khỏe mạnh đóng vai trò then chốt trong việc duy trì mức acid uric ổn định. Phần lớn acid uric được đào thải qua thận nên khi cơ quan này suy giảm chức năng, acid uric có thể tích tụ theo thời gian. Suy giảm chức năng thận có thể xảy ra do một số mắc bệnh lý hoặc lạm dụng thuốc như thuốc lợi tiểu hoặc suy giáp. Dù không sản xuất quá nhiều acid song nếu thận đào thải kém, nồng độ chất này vẫn có thể tăng cao.

Mắc hội chứng chuyển hóa và béo phì

Thừa cân, béo phì làm tăng trực tiếp nồng độ acid uric trong máu. Mô mỡ tăng ở người béo phì hoặc tình trạng thiếu oxy kích thích sản xuất acid uric thông qua việc tăng hoạt động của enzyme xanthine oxidoreductase (XOR) trong tế bào mỡ. Mỡ thừa gây viêm, rối loạn chuyển hóa, giảm thải trừ acid uric qua thận, đồng thời làm trầm trọng thêm nguy cơ mắc bệnh gout.

Béo phì cũng làm suy giảm chức năng thận, ảnh hưởng đến khả năng đào thải acid uric. Hội chứng chuyển hóa, bao gồm tăng huyết áp, tăng đường huyết, mỡ bụng và rối loạn mỡ máu, thường đi kèm với tình trạng acid uric cao.

Lười vận động

Thói quen ít vận động, ngồi nhiều dễ dẫn đến tăng cân và giảm độ nhạy insulin - hai yếu tố độc lập liên quan đến tăng acid uric máu. Tập thể dục đều đặn kết hợp chế độ ăn hợp lý giúp kiểm soát acid uric hiệu quả hơn.

VietBF@sưu tập