Ai hưởng lợi nhất khi Mỹ ra tay với Iran?

[Cupcake01]

Giờ đây, Israel được tiếp thêm sức mạnh khi đồng minh số 1 của họ - Mỹ, tuyên bố mục tiêu của cuộc chiến là thay đổi chế độ ở Iran, đồng thời kêu gọi người dân Iran nổi dậy chống lại nhà nước của họ.

“Hành động chung của chúng ta sẽ tạo điều kiện cho người dân Iran dũng cảm tự quyết định vận mệnh của mình”, ông Netanyahu nói trong tuyên bố bằng video đưa ra ngày 28/2.

“Khi chúng tôi hoàn thành, hãy tiếp quản chính phủ của các bạn. Nó sẽ thuộc về các bạn”, Tổng thống Trump nói trong video riêng, để nhắn nhủ tới công chúng Iran.

Không gì có thể củng cố di sản của ông Netanyahu - thủ tướng tại vị lâu nhất của Israel, hơn là lật đổ nước Cộng hòa Hồi giáo và chấm dứt chương trình hạt nhân của nước này mãi mãi.

Ông Netanyahu đạt được kết quả tốt vào tháng 6 năm ngoái, khi Israel và Mỹ gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình hạt nhân, loại bỏ một số lãnh đạo cấp cao và nhà khoa học hạt nhân Iran. Sự tự tin của Israel tăng vọt sau khi họ tung những đòn chí tử vào các lực lượng ủy nhiệm của Iran ở Li-băng, Yemen và Gaza.

Ông Netanyahu cũng cần một chiến thắng quân sự lớn để giúp xóa bỏ ký ức của người dân Israel về cuộc chiến tranh kéo dài 2 năm tốn kém với lực lượng Hamas, khi ông bước vào cuộc bầu cử cuối năm nay trong vị thế chính trị suy yếu, báo New York Times nhận định.

“Chương trình nghị sự của ông Netanyahu từ trước đến nay luôn là ngăn chặn giải pháp ngoại giao, và ông ấy lo ngại rằng ông Trump thực sự nghiêm túc trong việc đạt được một thỏa thuận. Vì vậy, cuộc chiến này bắt đầu ngay giữa lúc các cuộc đàm phán đang diễn ra là thành công đối với ông Netanyahu, giống như hồi tháng 6 năm ngoái”, ông Jamal Abdi, Chủ tịch Hội đồng quốc gia người Mỹ gốc Iran, nói với Al Jazeera .

“Việc ông Trump chấp nhận luận điệu thay đổi chế độ là một chiến thắng nữa cho ông Netanyahu, và là tổn thất đối với người dân Mỹ, vì điều đó cho thấy Mỹ có thể bị cuốn vào một cuộc phiêu lưu quân sự kéo dài và khó lường”, ông Abdi nhận định.
Khó bảo đảm chiến thắng

Theo các nhà phân tích, tình hình ở Gaza cho thấy đánh bại một kẻ thù về mặt ý thức hệ là điều nói dễ hơn làm. Việc áp đặt thay đổi chế độ ở Iran - một đối thủ lớn hơn và mạnh hơn nhiều so với Hamas, chắc chắn sẽ khó khăn hơn, đặc biệt nếu Mỹ chỉ dùng đòn không kích.

Giới phân tích cũng cho rằng không thể biết điều gì sẽ đảm bảo một cuộc nổi dậy của quần chúng chống lại chính phủ Iran, chưa nói đến những yếu tố cần thiết để nó thành công.

Bà Shira Efron, một nhà phân tích người Israel tại hãng tư vấn RAND, nhận định người Mỹ và người Israel dường như cho rằng chính phủ Iran thiếu khả năng phục hồi, rằng việc loại bỏ lãnh đạo cao nhất sẽ dẫn đến lật đổ chế độ, các lực lượng đối lập và nhóm thiểu số sẽ nổi dậy.

“Những giả định đó có thể không vững chắc”, bà nói.

Tất cả những điều đó khiến cuộc tấn công của Mỹ và Israel vô cùng rủi ro.

Ông Danny Citrinowicz, cựu giám đốc của tình báo quân sự Israel về Iran, cho rằng cuộc chiến trên không càng kéo dài, các đồng minh của Iran ở Li-băng, Yemen và Iraq càng có khả năng tham gia, khi chính phủ Iran tìm cách làm cho cuộc chiến trở nên đau đớn và tốn kém nhất có thể đối với cả Mỹ và Israel.

“Nếu họ biết đó là cuộc chiến sinh tử, thì họ chẳng có gì để mất khi tiếp tục”, ông Citrinowicz nhận định.

Theo chuyên gia này, khoảng 15 triệu trong số 93 triệu dân Iran là những người ủng hộ trung thành với Đại giáo chủ Ali Khamenei.

Một số nhà phân tích cho biết, khó có thể nói Mỹ và Israel cần không kích mức độ nào để loại bỏ họ, và cũng không rõ liệu những người tham gia làn sóng biểu tình vài tuần trước có nổi dậy chống lại giới lãnh đạo khi tên lửa của Israel và Mỹ bắn phá đất nước của họ hay không.

Theo ông Citrinowicz, việc Mỹ và Israel tuyên bố mục tiêu thay đổi chế độ Iran làm giảm khả năng quay lại bàn đàm phán với Tehran.

Ông Raz Zimmt - giám đốc chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia ở Tel Aviv, cho rằng kết quả tốt nhất mà Mỹ và Israel nhận được từ chiến dịch không kích có thể là “thay đổi trong nội bộ chế độ (Iran), chứ không phải thay đổi chế độ”.