Chân dung Arkady Volozh, tỷ phú công nghệ vừa từ bỏ quốc tịch Nga

[nguoiduatinabc]

Từ người đồng sáng lập đế chế Yandex, tỷ phú Arkady Volozh buộc phải rời bỏ 'đứa con tinh thần' của mình vì những biến động địa chính trị, để rồi ở tuổi ngoài 60, vị tỷ phú lại bắt tay xây dựng một startup khổng lồ mang tên Nebius Group.

Hành trình của Arkady Volozh là một trong những câu chuyện thăng trầm và kịch tính nhất của giới công nghệ. Từ người đồng sáng lập đế chế Yandex lừng lẫy, ông buộc phải rời bỏ "đứa con tinh thần" của mình vì những biến động địa chính trị, để rồi ở tuổi ngoài 60, vị tỷ phú lại bắt tay xây dựng một startup khổng lồ mang tên Nebius Group.

Người kiến tạo "Google của nước Nga"

Arkady Volozh, sinh năm 1964 tại Kazakhstan (khi đó thuộc Liên Xô), là một nhà toán học và doanh nhân công nghệ. Năm 1997, giữa thời kỳ bùng nổ dotcom toàn cầu, ông cùng người bạn là nhà địa vật lý Ilya Segalovich sáng lập Yandex.

Từ doanh thu vỏn vẹn dưới 100.000 USD trong những ngày đầu, Yandex dưới sự dẫn dắt của Volozh đã phát triển thành một gã khổng lồ công nghệ, thống trị hoàn toàn thị trường tìm kiếm trực tuyến tại Nga.

Không dừng lại ở công cụ tìm kiếm, Yandex mở rộng hệ sinh thái sang hàng loạt lĩnh vực như thương mại điện tử, gọi xe, giao đồ ăn, bản đồ và công nghệ xe tự lái.

Đỉnh cao của Yandex là việc niêm yết thành công trên sàn Nasdaq (Mỹ) vào năm 2011, với vốn hóa thị trường có thời điểm đạt mức 31 tỷ USD. Nhờ những thành tựu này, Volozh được vinh danh là một trong những nhà tiên phong của ngành Internet nước Nga.



Dù Yandex phát triển mạnh mẽ tại quê nhà, Volozh sớm nhận ra những hạn chế. Năm 2014, ông quyết định rời Nga chuyển đến sống tại Israel, tin rằng các công nghệ tiên tiến như xe tự lái cần được phát triển ở thị trường quốc tế.

Biến cố lớn nhất ập đến vào tháng 2/2022 khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra. Yandex lập tức chịu áp lực nặng nề từ cả trong và ngoài nước. Cổ phiếu công ty bị đình chỉ giao dịch trên sàn Nasdaq.

Đến tháng 6/2022, sau khi bị Liên minh châu Âu (EU) đưa vào danh sách trừng phạt, Volozh buộc phải từ chức CEO Yandex sau 25 năm gắn bó.

Để giải quyết triệt để vấn đề, Yandex N.V., công ty mẹ tại Hà Lan, đã quyết định bán toàn bộ tài sản tại Nga cho một nhóm nhà đầu tư trong nước với giá 5,4 tỷ USD. Thương vụ lịch sử này chính thức khép lại chương cũ của Yandex vào tháng 7/2024.

Nebius Group: "Startup" tỷ đô mang tham vọng AI toàn cầu

Thoát khỏi cái bóng của Yandex, Volozh sử dụng các tài sản quốc tế còn sót lại để thành lập Nebius Group, đặt trụ sở chính tại Amsterdam (Hà Lan).

Ông định vị Nebius là nhà cung cấp cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) toàn diện, hướng tới mục tiêu trở thành thế lực hàng đầu tại châu Âu.

"Nó giống như một startup vì chúng tôi đang 'khởi nghiệp', nhưng là một startup lớn một cách bất thường", Volozh chia sẻ. Nebius ra mắt với 2,5 tỷ USD tiền mặt, không nợ nần, kế thừa mã cổ phiếu trên Nasdaq và sở hữu 1.300 nhân viên, trong đó có 1.000 kỹ sư dày dạn kinh nghiệm từ Yandex.

Hệ sinh thái của Nebius bao gồm trung tâm dữ liệu tại Phần Lan, công ty xe tự lái Avride (Texas, Mỹ), nền tảng dữ liệu Toloka AI và công ty công nghệ giáo dục TripleTen.

Khác với các đối thủ phải huy động vốn từ đầu, Nebius đã có sẵn nguồn lực và kinh nghiệm vận hành cơ sở hạ tầng quy mô hàng trăm megawatt.

Công ty đặt mục tiêu xây dựng thêm nhiều trung tâm dữ liệu trên khắp châu Âu và tự chủ toàn bộ chuỗi cung ứng từ bo mạch chủ, máy chủ đến kết nối mạng, tận dụng quan hệ đối tác lâu năm với gã khổng lồ Nvidia.

Ở tuổi 60, thay vì tận hưởng khối tài sản tỷ đô, Arkady Volozh lại chọn cách bắt đầu lại từ đầu giữa một trong những thị trường khốc liệt nhất hiện nay.

"Tôi chưa bao giờ hào hứng với tương lai đến thế. Yandex không phải là công ty đầu tiên của tôi... Vì vậy, đây chỉ là thêm một công ty nữa để bắt đầu", vị tỷ phú khẳng định.

Mới đây, hãng tin tài chính Bloomberg đưa tin Volozh đã chính thức từ bỏ quốc tịch Nga. Ông đang mang hộ chiếu Israel và đã sống tại quốc gia này hơn một thập kỷ.

Vốn hóa thị trường của Nebius đã tăng gần gấp ba lần trong năm qua, đạt khoảng 25 tỷ USD. Gia đình ông Volozh hiện kiểm soát khoảng 13% cổ phần công ty. Theo chỉ số Bloomberg Billionaires Index, giá trị tài sản ròng của vị tỷ phú ước tính đạt 3,3 tỷ USD.