Chân dung tân chỉ huy của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran

[troopy]

Ngày 1/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bổ nhiệm ông Ahmad Vahidi, người từng giữ cương vị cố vấn, làm chỉ huy lực lượng này.


Sau cái chết của Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Mohammad Pakpour và Lãnh tụ tối cao Khamenei, Ahmad Vahidi đảm nhiệm chức vụ tư lệnh mới của lực lượng này. Ảnh: AA

Theo hãng tin Khabar Online của Iran, ông Vahidi được bổ nhiệm thay thế ông Mohammad Pakpour, người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công gần đây.

Cùng ngày, truyền hình nhà nước Iran xác nhận cái chết của một số lãnh đạo cấp cao trong lực lượng vũ trang nước này trong các cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang.

Trong số những người thiệt mạng có Tham mưu trưởng quân đội Iran Abdulrahim Mousavi, Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh, Tư lệnh IRGC Mohammad Pakpour và Thư ký Hội đồng Quốc phòng Ali Shamkhani.

Trước đó một ngày, Mỹ và Israel đã tiến hành loạt cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu tại Iran, bao gồm cả thủ đô Tehran, gây thiệt hại về cơ sở hạ tầng và thương vong dân thường. Iran sau đó đã phóng tên lửa đáp trả nhằm vào lãnh thổ Israel cũng như các cơ sở quân sự của Mỹ tại Trung Đông.

Tháng 8/2021, Hội đồng Tham vấn Hồi giáo Iran đã phê chuẩn việc bổ nhiệm ông Ahmad Vahidi, cựu Bộ trưởng Quốc phòng và cựu Tư lệnh Lực lượng Quds thuộc IRGC, giữ chức Bộ trưởng Nội vụ. Bộ Nội vụ đứng đầu Hội đồng An ninh Nội địa thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, do đó được xem là một trong những cơ quan có vị trí chiến lược quan trọng tại Iran, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc biểu tình quy mô lớn diễn ra từ năm 2017. Bên cạnh đó, Interpol đã phát lệnh truy nã đỏ đối với ông Vahidi liên quan đến cáo buộc dính líu tới vụ đánh bom Trung tâm Do Thái AMIA tại Buenos Aires năm 1994 khiến 85 người thiệt mạng.

Ông Vahidi sinh năm 1958 tại thành phố Shiraz, Iran, với họ khai sinh là Shahcheraqi. Ông gia nhập IRGC một năm sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 và nhanh chóng đảm nhiệm nhiều vị trí cấp cao.

Theo hãng tin Tasnim News, ông từng được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc an ninh nội bộ thuộc đơn vị tình báo IRGC và sau đó giữ chức Giám đốc tình báo vào năm 1983. Trong một cuộc phỏng vấn, ông Akbar Barati, thành viên kỳ cựu của IRGC và là chỉ huy tình báo cấp cao, nhận định ông Vahidi khi đó còn thiếu kinh nghiệm tình báo cần thiết, song đánh giá cao tinh thần tận tâm và ham học hỏi của ông. Tasnim News và các cơ quan truyền thông nhà nước cho biết ông Vahidi giữ chức Giám đốc tình báo IRGC cho đến khi Chiến tranh Iran - Iraq (1980-1988) kết thúc. Một số nguồn tin khác cho biết ông cũng đóng vai trò trong việc thành lập Bộ Tình báo và An ninh (MOIS) năm 1983.

Ông Vahidi từng đại diện IRGC tham gia các cuộc đàm phán với Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Mỹ Ronald Reagan. Khi đó, các quan chức chính quyền Mỹ bày tỏ hy vọng các cuộc tiếp xúc này có thể mở đường cho quan hệ rộng hơn với Iran.

Khoảng năm 1990, ông Vahidi được bổ nhiệm làm chỉ huy đầu tiên của Lực lượng Quds, đơn vị thuộc IRGC do Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thành lập. Ông đã tiến hành hợp nhất các đơn vị hiện có của IRGC dưới quyền chỉ huy của Lực lượng Quds. Hoạt động triển khai lớn đầu tiên của lực lượng này ra nước ngoài diễn ra trong cuộc xung đột tại Bosnia ở khu vực Balkan vào thập niên 1990.

Vụ tấn công nhằm vào Trung tâm Do Thái AMIA tại Buenos Aires xảy ra sau đó. Năm 2006, Công tố viên Argentina Alberto Nisman kết luận vụ tấn công “đã được thảo luận rộng rãi và được thông qua ở cấp cao nhất của chính phủ Iran”. Trên cơ sở kết quả điều tra, một tòa án Argentina đã ban hành lệnh bắt giữ quốc tế đối với chín quan chức Iran và Hezbollah, trong đó có ông Vahidi. Sau đó, Interpol đã phát Thông báo Đỏ đối với ông Vahidi và năm người khác.

Theo các quan chức tình báo Mỹ, ông Vahidi cũng được cho là đã thiết lập liên minh chiến thuật với một số thủ lĩnh cấp cao của tổ chức al-Qaeda tại Sudan trong những năm 1990 và nhiều lần gặp ông Ayman al-Zawahiri, nhân vật được cho là đứng thứ hai trong tổ chức này sau Osama bin Laden.

Sau khi kết thúc nhiệm kỳ chỉ huy Lực lượng Quds, ông Vahidi chuyển sang công tác tại Bộ Quốc phòng và Hậu cần Lực lượng Vũ trang (MODAFL) với cương vị Phó phụ trách kế hoạch và giữ chức vụ này đến năm 2005. Khi cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad nhậm chức cùng năm, ông Vahidi đảm nhiệm cương vị Thứ trưởng Quốc phòng.

Trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Ahmadinejad bắt đầu năm 2009, ông Vahidi giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng trong bốn năm. Trên cương vị này, ông thúc đẩy phát triển và sản xuất nhiều loại vũ khí thông thường, trong đó có xe tăng, máy bay chiến đấu, tên lửa và xe bọc thép chở quân.

Giai đoạn 2013–2016, ông Vahidi đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng, cơ quan nghiên cứu thuộc Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Iran. Năm 2014, Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei bổ nhiệm ông làm thành viên Hội đồng cố vấn của Hội đồng Chiến lược về Ngoại giao. Năm 2016, ông rời Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng để điều hành Viện Quốc phòng Tối cao. Ông Vahidi được đào tạo chuyên ngành kỹ thuật điện và có bằng tiến sĩ về nghiên cứu chiến lược.

VietBF@sưu tập