Iran cáo buộc ông Trump 'nói dối trắng trợn'

[Romano]

Trước thềm đàm phán Geneva, Iran chỉ trích phát biểu của Tổng thống Trump về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông.
Ngày 25/2 (giờ địa phương), Iran cáo buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra “những lời nói dối trá trắng trợn” nhằm gia tăng sức ép trước vòng đàm phán hạt nhân quan trọng tại Geneva, trong bối cảnh Mỹ triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn chưa từng thấy trong nhiều thập niên tới Trung Đông.

Hai quan chức Iran cho rằng Washington đang kết hợp giữa đe dọa quân sự và chiến thuật gây áp lực, song vẫn để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận thông qua “ngoại giao danh dự”. Phản ứng này được đưa ra một ngày trước vòng đàm phán thứ ba giữa hai bên, do Oman làm trung gian.Chỉ vài giờ trước đó, phát biểu trong Thông điệp Liên bang ngày 25/2, ông Trump cáo buộc Iran tiếp tục theo đuổi chương trình tên lửa và có ý định khôi phục chương trình hạt nhân, bất chấp các cảnh báo trước đó. Ông cho rằng Tehran đang phát triển tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ Mỹ ở nước ngoài, thậm chí vươn tới lãnh thổ Mỹ trong tương lai.

Trong những tuần gần đây, Mỹ đã điều động thêm tàu chiến và máy bay tới khu vực. Ảnh vệ tinh do Planet Labs PBC chụp và được AP phân tích cho thấy nhiều tàu chiến thường neo đậu tại Bahrain - nơi đặt Bộ Tư lệnh Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ - đã rời cảng ra khơi. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ từ chối bình luận về động thái này.

Ngoại trưởng Marco Rubio nhận định Iran “luôn tìm cách khôi phục các yếu tố” trong chương trình hạt nhân. Ông cho rằng hiện Tehran chưa làm giàu uranium, nhưng đang hướng tới khả năng đó.

Theo phương Tây và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran từng có chương trình vũ khí hạt nhân trước năm 2003. Trước cuộc tấn công tháng 6, nước này đã làm giàu uranium ở mức 60%, tiệm cận ngưỡng 90% dùng cho vũ khí.Đáp lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cáo buộc chính quyền Trump tiến hành chiến dịch “thông tin sai lệch”, cho rằng các cáo buộc về chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo hay số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình gần đây chỉ là sự lặp lại của “những lời dối trá lớn”.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf tuyên bố Tehran sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán nếu “phẩm giá dân tộc và lợi ích song phương được tôn trọng”, nhưng cảnh báo mọi hành động tấn công trong khi đối thoại diễn ra sẽ vấp phải phản ứng mạnh mẽ.

Vòng đàm phán tại Geneva sẽ do Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi dẫn đầu, trong khi phái đoàn Mỹ do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff đại diện. Ông Rubio cho biết nội dung trọng tâm là chương trình hạt nhân Iran và mức độ nghiêm túc của Tehran trong việc đạt thỏa thuận nhằm tránh nguy cơ hành động quân sự.

Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ hoài nghi về khả năng đột phá, đặc biệt khi Iran từ chối thảo luận về tên lửa đạn đạo.

Giới quan sát nhận định nếu đàm phán thất bại, kịch bản quân sự vẫn là ẩn số, cả về thời điểm lẫn quy mô. Một cuộc tấn công hạn chế có thể không đủ tạo sức ép buộc Iran nhượng bộ, trong khi chiến dịch quy mô lớn sẽ kéo theo rủi ro bất ổn sâu rộng tại khu vực.