Làm giàu hay bị sạt nghiệp mau chóng vì dấn thân vô chuyện mua bán tiền điện tử ở Việt Nam

[S9g*]

HÀ NỘI, Việt Nam

Một số không ít người dân ở Việt Nam do ham lời dễ dàng đã lao vào thị trường đầu tư tiền điện tử (Cryptotrading hay Bitcoin) mà hậu quả từ bài học vỡ lòng trò chơi tiền ảo này đã dẫn đến chuyện trắng tay mất sạch tiền bạc rất nhanh.

Theo một ký sự ngắn của hãng thông tấn AFP, có khoảng 17 triệu người tại Việt Nam đã từng tham gia mua bán tiền điện tử, với số tiền khá nhiều chỉ có thua Ấn Độ, Mỹ, Pakistan. Thành phần tham gia không phải chỉ những người giàu có mà ngay cả các sinh viên, dân thường cũng nhắm mắt lao theo vì cả tin sẽ kiếm lời nhanh chóng và dễ dàng.

Bảng theo dõi trị giá tiền điện tử lên xuống trên thị trường từ máy tính bảng của một người đầu tư tại Việt Nam được phóng viên AFP chụp ngày 12/2/2026 ở Hà Nội. (Ảnh: AFP/Getty Images)
Bởi vì sự giàu có nhanh chóng đem lại từ việc đầu tư tiền ảo trên mạng này hết sức quyến rũ qua các quảng cáo rầm rộ trên mạng. Không cần phải đi làm đâu xa, không cần phải thuê mướn nhân công, chỉ cần ngồi trước máy tính, rồi bỏ tiền "thật" vào, đổi thành tiền "ảo" ("điện tử"). Cái trò kinh doanh trông giống chuyện "ảo" nhưng lại cho "tiền lời thật" rất lớn, cho nên ai muốn "thoát nghèo hay giàu có nhanh chóng" lại không hăm hở nhảy vô tham gia.

Theo định nghĩa trên từ điển Wikipedia, đầu tư mua bán tiền điện tử (cryptocurrency) thường chỉ gọi là crypto, là mua bán tiền kỹ thuật số được thiết kế để hoạt động thông qua mạng máy tính mà không phụ thuộc vào bất cứ cơ quan trung ương nào, chẳng hạn như chính phủ hoặc ngân hàng, để duy trì hoặc bảo đảm giá trị của nó. Tuy nhiên, một loại tiền điện tử được gọi là stablecoin có thể dựa vào hành động hoặc luật pháp của chính phủ để yêu cầu duy trì và bảo đảm giá trị ổn định.

Cũng theo định nghĩa của Wikipedia, Bitcoin (viết tắt: BTC; ký hiệu: ₿) là loại tiền điện tử phi tập trung đầu tiên. Dựa trên hệ thống thị trường tự do, bitcoin được phát minh ra vào năm 2008 khi có một người vô danh công bố một bản báo cáo dưới bút danh Satoshi Nakamoto.

Việc sử dụng bitcoin như một loại tiền tệ bắt đầu vào năm 2009, với sự ra mắt phiên bản với mã nguồn mở. Vì bitcoin là loại tiền điện tử ẩn danh, việc tội phạm sử dụng nó đã thu hút sự chú ý của các cơ quan thẩm quyền, dẫn đến việc một số quốc gia đã cấm không cho sử dụng nó. TQ cấm trò đầu tư này nhưng hồi năm ngoái thì Việt Nam ra luật cho phép hoạt động.

AFP kể lại rằng, một sinh viên mới học năm thứ nhất khoa máy tính đại học ở Hà Nội bắt đầu mua bán tiền ảo từ ngay phòng ở nội trú của mình, sau khi nghe bạn kể về sự hấp dẫn của nó. Quả thật, sau một thời gian tham gia, có lúc số tiền ảo của anh đã trị giá đến 200,000 USD. Số tiền lớn này nhiều bằng khoảng 50 lần lợi tức trung bình của người dân ở Việt Nam cả năm.

Nhưng cả vốn lẫn lời của anh bị xóa sạch khi giá trị Bitcoin tuột dốc trong mấy tháng qua. Anh ta nói, chuyện sạt nghiệp này "rất đau lòng", nhưng tự an ủi cho là cái giá phải trả cho bài học vỡ lòng. Khi lợi nhuận lên rất cao từ nguồn vốn nhỏ bé, ai lại không ham, ai lại không nhắm mắt lao theo.

Giá 1 đồng Bitcoin vào tháng 10/2025 lên cao mức kỷ lục, trị giá hơn 126,000 USD/BTC, nhưng sau đó đã giảm mất giá trị xuống chỉ gần một nửa. Chừng 7 năm trước đây, mua một đồng Bitcoin chỉ phải bỏ ra chừng 3,000 USD.

Bitcoin bị tuột dốc thê thảm, nhiều người bị sạt nghiệp trắng tay, các công ty môi giới mua bán tiền điện tử ở Việt Nam, kinh doanh đủ loại từ NFT đến các dịch vụ cho vay và giao dịch dựa trên blockchain, cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Không ít công ty phải khai phá sản, nhân viên của họ bị mất việc, tình hình thê thảm làm rúng động cả nước khi số người tham gia đến gần 20% tổng dân số.

Theo AFP, thị trường kinh doanh tiền điện tử tại Việt Nam giống như thời đi tìm vàng ở miền Tây hoang dã nước Mỹ hai thế kỷ trước đây. Các công ty kinh doanh tiền ảo hợp pháp mọc lên như nấm nhưng kèm theo đó cả những kẻ lừa đảo với các hình thức móc nối và thủ đoạn rất tinh vi.

Nhà cầm quyền CSVN tuy cảnh cáo dân chúng về sự nguy hiểm của nó sau khi loan báo khám phá ra được một số đường dây lừa đảo với quy mô lớn. Nhưng lại không cấm hẳn như Bắc Kinh đã làm, mà cuối năm ngoái lại ra luật cho nó hoạt động chính thức như tạo cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước được thử nghiệm với cái thị trường ảo trị giá 100 tỷ này, theo lời giám đốc một công ty môi giới đầu tư.

Tình hình đầu tư tiền ảo ở Việt Nam sau khi lên tột đỉnh hồi năm ngoái rồi lao dốc nhanh chóng đã làm cho thị trường này ở Việt Nam ngày một xấu đi. Theo một nhân vật môi giới kinh doanh, nhiều giới đầu tư ngoại quốc bị hấp dẫn bởi hứa hẹn lợi nhuận có thể đến 400% hay 500%, nhưng lại có thể mắt trắng, nay họ cũng bỏ chạy.

Kinh doanh tiền ảo không phải là trò chơi cho những ai muốn giàu có trong chớp mắt và kém kiến thức hiểu biết. Nhưng do lòng tham quá lớn nên họ cũng nhắm mắt, mù quáng tham gia để rồi nhận hậu quả đen tối: trắng tay và nợ ngập đầu.