Đàm phán chưa ngã ngũ, Mỹ siết vòng vây quanh Iran

[goodidea]

Theo tờ New York Times, trong khi các nhà ngoại giao đàm phán, Lầu Năm Góc đang tích cực chuẩn bị cho khả năng chiến tranh với Iran.


Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và phái đoàn Iran tới dự vòng đàm phán với phái đoàn Mỹ tại Muscat, Oman, ngày 6/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Đe dọa khi chưa sẵn sàng

Theo báo New York Times, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 1 đe dọa sẽ tấn công Iran nếu chính phủ nước này không đồng ý một thỏa thuận nhằm hạn chế chương trình hạt nhân, Lầu Năm Góc khi đó chưa ở vị thế thuận lợi để hậu thuẫn cho ông.

Khoảng 30.000 đến 40.000 binh sĩ Mỹ rải rác khắp Trung Đông, bao gồm tại 8 căn cứ thường trực, đang thiếu các hệ thống phòng không để bảo vệ trước nguy cơ trả đũa dự kiến. Các chiến đấu cơ bổ sung cần thiết để thực hiện một chiến dịch quy mô lớn như ông Trump đề cập thời điểm đó vẫn đang đồn trú tại các căn cứ của Mỹ ở châu Âu, và thậm chí ở xa tận lãnh thổ Mỹ. Phần lớn khí tài quân sự tại Trung Đông được tích lũy qua 20 năm chiến tranh, và ngay cả trong chiến dịch của Mỹ chống lại lực lượng Houthi ở Yemen năm ngoái, nhiều trang bị cũng đã rời khỏi khu vực.

Vì vậy, các quan chức an ninh quốc gia cấp cao đã trình bày với tổng thống rằng nên trì hoãn, trong khi Lầu Năm Góc củng cố lại năng lực tấn công và, quan trọng hơn, năng lực phòng thủ tại 11 quốc gia có thể dễ bị Iran trả đũa, theo ba quan chức Mỹ giấu tên để thảo luận về các vấn đề tác chiến.

"Tổng thống Trump đang xem xét mọi lựa chọn liên quan đến Iran", bà Anna Kelly, phát ngôn viên Nhà Trắng, nói. “Ông lắng nghe nhiều quan điểm khác nhau về bất kỳ vấn đề nào, nhưng sẽ đưa ra quyết định cuối cùng dựa trên điều gì là tốt nhất cho đất nước và an ninh quốc gia của chúng ta".

“Hạm đội” hình thành: Mỹ tăng cường lực lượng trên bộ, trên không và trên biển

Hiện nay, khi ông Trump cân nhắc các lựa chọn quân sự nếu ngoại giao không giải quyết được tranh chấp với Iran liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, Lầu Năm Góc đang tận dụng thời gian để hoàn tất việc xây dựng “hạm đội” mà tổng thống nói đang hướng về phía Iran.

Cho đến nay, lực lượng này bao gồm 8 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường có thể bắn hạ tên lửa đạn đạo của Iran, các hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo trên bộ và tàu ngầm có khả năng phóng tên lửa hành trình Tomahawk nhằm vào các mục tiêu tại Iran.

Trong ba tuần qua, khi các nhà ngoại giao và lãnh đạo tại Israel, các nước Arab, Iran và Mỹ bắt đầu đàm phán, Lầu Năm Góc đã chuẩn bị cho chiến tranh. Các phương tiện được triển khai không chỉ có năng lực tấn công, theo các quan chức quân sự, mà còn có năng lực phòng thủ, bởi Iran có khả năng sẽ phản công. Một quan chức quân sự cấp cao mô tả quá trình này là “dọn dẹp nhà cửa”.

Ban đầu, Tổng thống Trump nói ông đang tìm cách bảo vệ những người biểu tình Iran bắt đầu thách thức chính quyền vào cuối năm ngoái. Nhưng theo ông Vali Nasr, chuyên gia về Iran và giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Johns Hopkins, nhà lãnh đạo này đã tỏ ra quyết liệt hơn khi nói Mỹ “đã sẵn sàng khai hỏa” để bảo vệ người biểu tình.

Gần đây hơn, lý do nhắm vào Iran của ông Trump lại chuyển về chương trình hạt nhân, vốn được các quan chức Iran khẳng định là vì mục đích dân sự, không phải để sản xuất vũ khí.

“Ông ấy đã đe dọa chiến tranh trước khi quân đội Mỹ sẵn sàng”, chuyên gia Nasr nói. “Nhưng khi đã đưa chiến tranh lên bàn và rồi phải lùi lại để có thời gian tăng cường lực lượng, ông cũng đã báo trước cho Iran rằng chiến tranh đang đến và cho họ thời gian để củng cố các mối đe dọa trả đũa".

Cân nhắc các lựa chọn

Các quan chức chính quyền cấp cao cho biết Tổng thống Trump hiện chưa quyết định liệu có tấn công Iran hay không.

Sau cuộc gặp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Nhà Trắng ngày 11/2, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng “không có điều gì mang tính quyết định đạt được ngoài việc tôi khẳng định các cuộc đàm phán với Iran phải tiếp tục.”

Ngày 13/2, Tổng thống Mỹ nói với các phóng viên rằng thay đổi chế độ tại Iran “sẽ là điều tốt nhất có thể xảy ra".

Các lựa chọn ông Trump đang cân nhắc bao gồm hành động quân sự nhắm vào chương trình hạt nhân và năng lực phóng tên lửa đạn đạo của Iran, theo ba quan chức Mỹ. Ông cũng đang xem xét phương án điều đặc nhiệm Mỹ tấn công một số mục tiêu quân sự Iran.

Nhưng trước khi Lầu Năm Góc có thể thực hiện bất kỳ điều gì trong số đó, họ phải chuẩn bị tốt hơn, các quan chức nhận xét.

Điều đó đồng nghĩa với việc điều chuyển các hệ thống phòng không đến các căn cứ trong khu vực nơi có binh sĩ Mỹ đồn trú - không chỉ tại căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, nơi Iran từng tấn công năm ngoái để trả đũa các đòn không kích của Mỹ vào cơ sở hạt nhân của họ - mà còn tại các căn cứ ở Iraq, Bahrain, Kuwait và Jordan.

“Về phòng thủ, chúng ta phải bảo đảm, trước khi làm bất cứ điều gì, rằng hệ thống phòng thủ của Mỹ đã sẵn sàng", Tướng Joseph Votel, cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, nói. “Để chúng ta sẵn sàng cho phản ứng trả đũa chắc chắn sẽ xảy ra đối với lợi ích của Mỹ hoặc các đối tác".

Trong lời đe dọa vào tháng trước, ông Trump mô tả việc tăng cường lực lượng ở Trung Đông còn lớn hơn đợt triển khai tại Venezuela năm ngoái, dẫn đến cuộc đột kích của lực lượng Delta Force nhằm bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro hồi đầu tháng 1. Thực tế có nhiều điểm tương đồng, khi mỗi chiến dịch đều tập hợp hàng nghìn binh sĩ trên biển và tại các căn cứ trên bộ, và đều xây dựng lực lượng tấn công quanh một tàu sân bay.


Trong trường hợp Iran, tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cùng ba tàu chiến trang bị tên lửa Tomahawk, là trung tâm của khoảng một chục tàu chiến trong khu vực, bao gồm tại Biển Arab, Vịnh Ba Tư, Biển Đỏ và phía đông Địa Trung Hải.

Thiết bị bay không người lái Iran đã theo dõi tàu sân bay này, và một chiến đấu cơ Hải quân Mỹ đã bắn hạ một chiếc hôm 3/2 khi nó tiến gần tàu Lincoln.

Các tiêm kích tàng hình F-35 và máy bay tấn công F/A-18 trên tàu sân bay này đang ở trong tầm tấn công các mục tiêu tại Iran. Mỹ cũng đã điều thêm hơn một chục máy bay tấn công F-15E tới khu vực.

Hôm 12/2, thủy thủ đoàn của tàu sân bay thứ hai, USS Gerald R. Ford, được thông báo sẽ rời Caribe - nơi con tàu tham gia chiến dịch bắt ông Maduro - để triển khai tới Trung Đông trong khuôn khổ chiến dịch gây sức ép của Mỹ đối với Iran.

Các máy bay ném bom B-2 và những oanh tạc cơ tầm xa khác đặt tại Mỹ vẫn đang ở trạng thái cảnh báo cao hơn bình thường.

Các nhà phân tích quân sự cho rằng những dấu hiệu khác về khả năng chiến dịch lớn bao gồm số lượng máy bay tiếp dầu trên không trong khu vực, và số lượng máy bay tác chiến điện tử EA-18 Growler có thể hộ tống oanh tạc cơ. Hiện có Growler trên tàu Lincoln và Bộ Chỉ huy Trung tâm gần đây cũng điều một số chiếc tới Jordan.

Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy Mỹ cũng đang điều thêm máy bay tiếp dầu và trinh sát tới gần hoặc vào khu vực.

Một dấu hiệu quan trọng khác là liệu Hải quân sẽ điều một tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo - thường hoạt động ở Địa Trung Hải - sang Biển Đỏ hoặc Biển Arab hay không. Các tàu ngầm này có thể mang tới 154 tên lửa Tomahawk, tăng đáng kể hỏa lực trong khu vực. Tuy nhiên, điều này vẫn chưa xảy ra.

Bên cạnh năng lực tấn công, Lầu Năm Góc cũng đang triển khai thêm các hệ thống phòng không Patriot và THAAD để bảo vệ binh sĩ trước các cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa tầm ngắn và tầm trung của Iran.

Tướng Kenneth F. McKenzie Jr., cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, cho rằng lãnh đạo quân sự và chính trị Iran sẽ xem việc tăng cường lực lượng này một cách nghiêm túc vì tiền lệ của ông Trump: không kích ba cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6 năm ngoái và tiêu diệt tướng Qassim Suleimani vào tháng 1/2020.

“Người Iran sợ Trump vì ông đã giết Suleimani và tấn công các cơ sở hạt nhân của họ", Tướng McKenzie nhận xét. “Họ e ngại ông vì ông hành động trực diện".

VietBF@sưu tập