HỌA SĨ CỦA SỰ IM LẶNG

[goodidea]

"Nếu một ngày, định mệnh đặt vào tay bạn một đứa trẻ không thể nghe thấy tiếng gọi của bạn, bạn sẽ chọn buông tay hay nắm lấy? Giữa cái lạnh của buổi sớm tháng Bảy năm 1993, có một người mẹ đã chọn ôm lấy 'đứa trẻ của sự im lặng' vào lòng. Để rồi từ đó, một hành trình phi thường bắt đầu - nơi âm thanh được thay thế bằng sắc màu, và tình yêu được viết nên từ những rung động không lời của trái tim."
...... "Misha, nhìn kìa!" Tôi chết lặng bên cánh cổng, không tin vào mắt mình nữa....
​Chồng tôi vụng về bước qua ngưỡng cửa, người còng xuống dưới sức nặng của xô cá. Cái se lạnh của buổi sáng tháng Bảy len lỏi vào tận xương tủy, nhưng những gì tôi nhìn thấy trên băng ghế gỗ đã khiến tôi quên bẵng cái lạnh.
​- Có chuyện gì thế? Mikhail đặt cái xô xuống và tiến lại gần tôi.
​Trên chiếc ghế dài cũ kỹ cạnh hàng rào là một chiếc giỏ mây. Bên trong, quấn trong một chiếc tã đã sờn màu, là một đứa trẻ. Đôi mắt nâu to tròn của nó nhìn thẳng vào tôi, không sợ hãi, không tò mò, chỉ đơn giản là nhìn.
​- Chúa ơi, Mikhail thốt lên, - nó từ đâu ra thế này?
​Tôi thận trọng đưa ngón tay vuốt ve mái tóc sẫm màu của bé. Đứa nhỏ không hề cử động, không khóc, chỉ chớp mắt. Trong cái nắm tay nhỏ xíu là một tờ giấy. Tôi nhẹ nhàng gỡ những ngón tay ấy ra và đọc mảnh giấy: "Làm ơn, hãy giúp nó. Tôi không thể. Xin lỗi."
​- Phải gọi cảnh sát thôi, Mikhail cau mày, gãi đầu. - Và báo cho ủy ban xã nữa.
​Nhưng tôi đã kịp bế đứa bé lên, ôm chặt vào lòng. Thằng bé có mùi bụi đường và mùi tóc chưa gội. Bộ đồ liền thân tuy cũ nhưng sạch sẽ.
​- Anna, Misha lo lắng nhìn tôi, - chúng ta không thể cứ thế mà nhận nuôi nó được.
​- Có thể chứ, tôi nhìn thẳng vào mắt anh. - Misha, mình đã đợi năm năm rồi. Năm năm. Bác sĩ nói chúng ta sẽ không có con. Vậy mà bây giờ…
​- Nhưng luật pháp, giấy tờ… Bố mẹ nó có thể sẽ xuất hiện, anh phản đối.
​Tôi lắc đầu: "Họ sẽ không xuất hiện đâu. Em cảm nhận được là không."
​Thằng bé bỗng mỉm cười rạng rỡ với tôi, cứ như thể nó hiểu câu chuyện của chúng tôi vậy. Và thế là đủ. Nhờ những mối quan hệ quen biết, chúng tôi đã hoàn tất thủ tục giám hộ và giấy tờ. Năm 1993 là một thời kỳ không mấy dễ dàng.
​Sau một tuần, chúng tôi nhận thấy một điều kỳ lạ. Đứa bé mà tôi đặt tên là Ilya, không hề phản ứng với âm thanh. Lúc đầu, chúng tôi nghĩ bé chỉ là một đứa trẻ hay trầm tư, tập trung. Nhưng khi chiếc máy kéo của hàng xóm nổ máy ầm ầm ngay dưới cửa sổ mà Ilya thậm chí không hề xao động, tim tôi thắt lại.
​- Misha, thằng bé không nghe thấy gì cả, tôi thì thầm vào buổi tối sau khi đặt con ngủ trong chiếc nôi cũ của đứa cháu để lại.
​Chồng tôi nhìn hồi lâu vào ngọn lửa trong bếp lò, rồi thở dài: "Chúng ta sẽ đến gặp bác sĩ ở Zarechye. Gặp Nikolai Petrovich."
​Bác sĩ khám cho Ilya rồi dang tay bất lực: "Điếc bẩm sinh, hoàn toàn. Đừng hy vọng vào phẫu thuật, trường hợp này không chữa được đâu."
​Tôi đã khóc suốt quãng đường về nhà. Mikhail im lặng, nắm chặt vô lăng đến mức các khớp ngón tay trắng bệch. Tối đó, khi Ilya đã ngủ say, anh lấy một chai rượu từ trong tủ ra.
​- Misha, có lẽ không nên…
​- Không, anh rót đầy nửa cốc và uống cạn. - Chúng ta sẽ không trả nó lại.
​- Trả ai cơ?
​- Thằng bé. - Sẽ không đưa nó đi đâu hết, anh kiên quyết nói. - Chúng ta sẽ tự xoay xở được.
​- Nhưng bằng cách nào? Dạy con thế nào? Làm sao để…
​Mikhail ngắt lời tôi bằng một cử chỉ: "Nếu cần, em sẽ học. Em là giáo viên mà. Em sẽ nghĩ ra cách gì đó."
​Đêm đó tôi không hề chợp mắt. Nằm nhìn lên trần nhà, tôi tự hỏi: "Làm sao để dạy một đứa trẻ không nghe thấy gì? Làm sao để cho con tất cả những gì nó cần?" Và đến gần sáng, tôi nhận ra: con có đôi mắt, đôi tay và một trái tim. Nghĩa là con có tất cả những gì cần thiết. Ngày hôm sau, tôi lấy một cuốn vở và bắt đầu lập kế hoạch. Tìm kiếm tài liệu. Nghĩ cách dạy mà không cần âm thanh. Kể từ khoảnh khắc đó, cuộc đời chúng tôi đã thay đổi mãi mãi.
​Vào mùa thu, Ilya tròn mười tuổi. Cậu bé ngồi bên cửa sổ vẽ hoa hướng dương. Trong cuốn album của con, chúng không chỉ là những bông hoa, chúng đang nhảy múa, xoay tròn trong một điệu nhảy đặc biệt của riêng mình.
​- Misha, nhìn này, tôi chạm vào vai chồng khi bước vào phòng. - Lại là màu vàng. Hôm nay con đang hạnh phúc.
​Suốt những năm qua, tôi và Ilya đã học cách hiểu nhau. Đầu tiên tôi học hệ thống chữ cái ngón tay, sau đó là ngôn ngữ ký hiệu. Mikhail học chậm hơn, nhưng những từ quan trọng nhất như "con trai", "yêu", "tự hào" thì anh đã thuộc từ lâu.
​Vùng này không có trường cho những đứa trẻ như vậy, nên tôi tự dạy con. Con học đọc rất nhanh: từ bảng chữ cái, vần đến từ ngữ. Và học tính toán còn nhanh hơn. Nhưng quan trọng nhất, con vẽ. Vẽ liên tục, trên bất cứ thứ gì có trong tay. Đầu tiên là bằng ngón tay trên lớp kính mờ hơi nước. Sau đó là than vẽ trên tấm bảng mà Mikhail đóng riêng cho con. Sau nữa là màu vẽ trên giấy và vải bạt. Màu vẽ tôi đặt từ thành phố qua bưu điện, nhịn ăn nhịn mặc để con có những họa cụ tốt nhất.
​- Thằng câm nhà chị lại đang vẽ bậy gì đấy? - gã hàng xóm Semyon khịt mũi, nhìn qua hàng rào. - Nó thì làm được tích sự gì?
​Mikhail ngẩng đầu lên từ luống rau: "Thế còn ông, Semyon, ông làm được việc gì có ích không? Ngoài việc múa mép?"
​Với dân làng, mọi chuyện không hề dễ dàng. Họ không hiểu chúng tôi. Họ trêu chọc Ilya, gọi con bằng những cái tên xấu xí. Đặc biệt là lũ trẻ. Có lần con về nhà với chiếc áo rách và vết xước trên má. Con lẳng lặng chỉ cho tôi thấy ai đã làm việc đó - Kolka, con trai của một người có vai vế trong làng.
​Tôi vừa khóc vừa xử lý vết thương cho con. Ilya dùng ngón tay lau nước mắt cho tôi và mỉm cười: như muốn nói rằng đừng lo lắng, mọi chuyện ổn cả. Tối đó Mikhail đi đâu mất. Anh về muộn, không nói gì, nhưng dưới mắt có một vết bầm. Sau lần đó, không ai dám đụng đến Ilya nữa.
​Đến tuổi thiếu niên, những bức tranh của con thay đổi. Một phong cách riêng xuất hiện, lạ lùng, như đến từ một thế giới khác. Con vẽ một thế giới không có âm thanh, nhưng trong những tác phẩm ấy có một chiều sâu khiến người xem phải nín thở. Mọi bức tường trong nhà đều treo đầy tranh của con.
​Một ngày nọ, một ủy ban từ huyện đến kiểm tra việc tôi dạy học tại gia. Một người phụ nữ lớn tuổi trong bộ vest nghiêm túc bước vào nhà, nhìn thấy những bức tranh và đứng khựng lại.
​- Ai vẽ những bức tranh này? bà hỏi thầm.
​- Con trai tôi, tôi tự hào trả lời.
​- Chị cần phải cho các chuyên gia xem những thứ này, bà tháo kính ra. - Cậu bé nhà chị... có một tài năng thực thụ.
​Nhưng chúng tôi sợ. Thế giới bên ngoài ngôi làng dường như quá rộng lớn và nguy hiểm đối với Ilya. Con sẽ thế nào khi không có chúng tôi, không có những cử chỉ và dấu hiệu quen thuộc?
​- Đi thôi con, tôi khăng khăng nói khi thu xếp đồ đạc. - Đó là hội chợ họa sĩ ở huyện. Con cần cho mọi người thấy tác phẩm của mình.
​Ilya khi đó đã mười bảy tuổi. Cao ráo, gầy gò, với những ngón tay dài và ánh nhìn sắc sảo dường như nhận ra mọi thứ. Con miễn cưỡng gật đầu, tranh luận với tôi là điều vô ích.
​Tại hội chợ, tranh của con được treo ở góc xa nhất. Năm bức tranh nhỏ, những cánh đồng, những chú chim, những bàn tay nâng niu mặt trời. Mọi người đi ngang qua, liếc nhìn nhưng không dừng lại.
​Rồi bà ấy xuất hiện, một người phụ nữ tóc bạc với dáng lưng thẳng và ánh nhìn sắc sảo. Bà đứng rất lâu trước những bức tranh, không hề nhúc nhích. Sau đó bà đột ngột quay sang tôi:
​- Đây là tác phẩm của chị à?
​- Của con trai tôi, tôi gật đầu về phía Ilya, người đang đứng cạnh đó, khoanh tay trước ngực.
​- Cậu ấy không nghe thấy sao? bà hỏi sau khi nhận ra cách chúng tôi giao tiếp bằng tay.
​- Vâng, từ khi sinh ra.
​Bà gật đầu: "Tôi là Vera Sergeyevna. Tôi đến từ một phòng triển lãm nghệ thuật ở Moscow."
​- Tác phẩm này… người phụ nữ nín thở, ngắm nhìn bức tranh nhỏ nhất vẽ cảnh hoàng hôn trên cánh đồng. - Nó có thứ mà nhiều họa sĩ phải mất nhiều năm mới tìm thấy được. Tôi muốn mua nó.
​Ilya sững sờ, nhìn chăm chú vào mặt tôi khi tôi dịch lại lời bà bằng những cử chỉ vụng về. Những ngón tay con run lên, và trong mắt thoáng lên vẻ không tin nổi.
​- Hai người thực sự không có ý định bán sao? giọng bà đầy sự kiên quyết của một người chuyên nghiệp biết rõ giá trị của nghệ thuật.
​- Chúng tôi chưa bao giờ… tôi ngập ngừng, cảm thấy máu dồn lên mặt. - Bà biết đấy, chúng tôi thậm chí chưa từng nghĩ đến việc bán tranh. Đây chỉ là linh hồn của con trên mặt vải mà thôi.
​Bà lấy ra một chiếc ví da và trả một số tiền không cần mặc cả, số tiền mà Mikhail phải làm việc cật lực nửa năm trong xưởng mộc mới có được. Một tuần sau bà quay lại, lấy bức thứ hai, bức tranh có những bàn tay nâng niu mặt trời buổi sớm.
​Và vào giữa mùa thu, người đưa thư mang đến một phong bì có dấu bưu điện Moscow: "Trong các tác phẩm của con trai chị có một sự chân thành hiếm có. Một sự thấu hiểu chiều sâu mà không cần lời nói. Đó chính là điều mà những người sành nghệ thuật thực thụ đang tìm kiếm hiện nay."
​Thủ đô đón chúng tôi bằng những con phố xám xịt và những ánh nhìn lạnh lùng. Phòng triển lãm hóa ra là một không gian nhỏ trong một tòa nhà cũ nơi ngoại ô. Nhưng mỗi ngày đều có những người với ánh mắt chăm chú tìm đến. Họ ngắm nhìn tranh, thảo luận về bố cục, về màu sắc. Ilya đứng cách đó một quãng, quan sát chuyển động của môi, của những cử chỉ. Dù không nghe thấy lời nào, nhưng biểu cảm trên gương mặt họ đã nói lên tất cả: một điều gì đó đặc biệt đang diễn ra.
​Sau đó là những học bổng, những chuyến thực tập, những bài báo trên tạp chí. Con được mệnh danh là "Họa sĩ của sự im lặng". Các tác phẩm của con, giống như những tiếng kêu không lời của linh hồn, đã tìm thấy sự đồng điệu trong trái tim mỗi người xem.
​Ba năm trôi qua. Mikhail đã không cầm được nước mắt khi tiễn con trai lên St. Petersburg để tổ chức triển lãm cá nhân. Tôi cố gắng kìm nén, nhưng lòng dạ cứ bồn chồn. Đứa trẻ của chúng tôi, nay đã trưởng thành. Đã có thể bước đi mà không có chúng tôi.
​Nhưng con đã trở về. Vào một ngày nắng đẹp, con xuất hiện trước ngưỡng cửa với một bó hoa dại lớn. Con ôm lấy chúng tôi, rồi nắm tay chúng tôi dắt đi xuyên qua cả ngôi làng, vượt qua những ánh nhìn tò mò để đến cánh đồng xa nhất. Ở đó có một ngôi nhà. Một ngôi nhà mới, trắng tinh khôi với ban công và những ô cửa sổ lớn. Dân làng từ lâu đã thắc mắc không biết người giàu có nào đang xây nhà ở đây, nhưng không ai biết chủ nhân là ai.
​- Cái gì đây con? tôi thì thầm, không tin vào mắt mình.
​Ilya mỉm cười và lấy chìa khóa ra. Bên trong là những căn phòng rộng rãi, một xưởng vẽ, những kệ sách, đồ nội thất mới tinh.
​- Con trai, Mikhail bàng hoàng nhìn quanh, - đây là... nhà của con sao?
​Ilya lắc đầu và dùng ký hiệu ra hiệu: "Của chúng ta. Của bố mẹ và của con."
​Sau đó con dẫn chúng tôi ra sân, nơi trên bức tường nhà có một bức tranh khổng lồ: vẽ một chiếc giỏ đặt cạnh cổng, một người phụ nữ với gương mặt rạng rỡ đang bế một đứa trẻ, và phía trên là dòng chữ bằng ngôn ngữ ký hiệu: "Cảm ơn mẹ."
​Tôi chết lặng, không thể cử động. Nước mắt lăn dài trên má nhưng tôi không lau đi. Mikhail, người vốn luôn điềm tĩnh, đột nhiên bước tới và ôm chặt lấy con trai đến mức con khó lòng thở nổi. Ilya ôm lại bố, rồi đưa tay ra nắm lấy tay tôi. Và ba chúng tôi đứng đó, giữa cánh đồng, cạnh ngôi nhà mới.
​Giờ đây, tranh của Ilya được treo ở những phòng triển lãm tốt nhất thế giới. Con đã mở một ngôi trường dành cho trẻ em khiếm thính ở trung tâm tỉnh và tài trợ cho các chương trình hỗ trợ. Cả làng đều tự hào về con, Ilya của chúng tôi, người nghe bằng trái tim.
​Còn tôi và Mikhail sống trong chính ngôi nhà trắng ấy. Mỗi buổi sáng, tôi ra hiên nhà với một tách trà và ngắm nhìn bức tranh trên tường. Đôi khi tôi tự hỏi, chuyện gì sẽ xảy ra nếu sáng tháng Bảy năm đó chúng tôi không ra ngoài? Nếu tôi không nhìn thấy con? Nếu tôi sợ hãi?
​Ilya giờ sống ở thành phố, trong một căn hộ lớn, nhưng cuối tuần nào con cũng về nhà. Con ôm tôi, và mọi nghi ngờ đều tan biến.
​Con sẽ không bao giờ nghe thấy giọng nói của tôi. Nhưng con hiểu từng lời tôi nói.
Con không nghe thấy âm nhạc, nhưng con tạo ra bản nhạc của riêng mình, từ màu sắc và những đường nét.
​Và nhìn vào nụ cười hạnh phúc của con, tôi hiểu rằng: "đôi khi những khoảnh khắc quan trọng nhất của cuộc đời lại diễn ra trong sự im lặng hoàn toàn......"

VietBF@sưu tập