
Có những người ra đi, để lại tiền tỷ.Có những người ra đi, chỉ để lại một cuốn sổ ghi hai chữ: "XÓA NỢ".
Một năm trước, cậu con trai tuổi mới lớn của tôi gây ra một vụ tai nạn. Nó mải nhắn tin nên đâm hỏng đầu xe. May mắn là không ai bị thương, nhưng chiếc xe máy cũ bị hư hỏng nặng.
Tôi nhìn cái xe mà chân tay rụng rời. Đó không chỉ là "đôi chân" đưa chồng tôi đi viện hàng tuần, mà còn là "cần câu cơm" duy nhất của cả nhà. Ban ngày tôi làm tạp vụ, tối về lại tròng cái áo đồng phục vào để chạy ship, giao hàng kiếm thêm từng đồng tiền lẻ.
Mất cái xe, nghĩa là chồng đứt đoạn chữa trị, và bếp nhà tôi cũng đứt bữa.
Báo giá sửa chữa từ hãng khiến tôi muốn khuỵu xuống: 10 triệu đồng.
Tôi vừa giận con, vừa sợ hãi tột độ. Chồng tàn tật, nhà chạy ăn từng bữa, đào đâu ra 10 triệu lúc này?
Thấy tôi đứng khóc, một anh thợ trong hãng ghé tai nói nhỏ: "Chị tìm mấy cửa hàng tư nhân ngoài, ở đó rẻ hơn."
Tôi dắt bộ tìm đến một cái xưởng lụp xụp nằm sâu trong hẻm, nhìn giống bãi phế liệu hơn là tiệm sửa xe. Sắt vụn ngổn ngang, cỏ mọc um tùm. Tôi định quay đầu đi về thì một người đàn ông lớn tuổi bước ra. Quần áo lấm lem dầu mỡ, tay run run, giọng nói đặc sệt vẻ khắc khổ: "Sửa xe hả cô?"
Tôi trình bày hoàn cảnh, kể cả việc chiếc xe là phương tiện kiếm sống duy nhất. Chú đi một vòng quanh xe, gật gù rồi đi vào trong. Lát sau chú quay ra với mảnh giấy xé vội từ quyển vở học sinh: "Sửa hết 3 triệu."
Tôi tròn mắt: "Nhưng chỗ kia họ bảo..."
Chú ngắt lời: "Họ thay đồ mới, sơn xịn. Tôi gò hàn lại, dùng đồ bãi nhưng vẫn tốt, vẫn an toàn để cô chở hàng. 3 triệu.""Thế... bao giờ cháu phải trả tiền ạ?""Đưa trước 500 ngàn mua vật tư. Còn lại bao giờ chạy ship có tiền thì trả. Không vội.""Sao chú lại tin cháu?"
Chú nhìn tôi với đôi mắt trĩu nặng sương gió:"Hồi xưa đói kém, cả nhà tôi từng được một người lạ chia cho nửa bao gạo cứu đói. Ông ấy không bao giờ đòi lại, chỉ bảo: 'Sau này khá hơn, hãy giúp người khác'. Tôi không có gạo, nhưng tôi biết sửa xe."
Lúc ấy, tôi đã bật khóc ngon lành giữa tiệm sửa xe đầy mùi dầu nhớt.
Ba ngày sau, xe xong. Khi tôi đến lấy, thấy một bà cụ bán rau đang mếu máo bên chiếc xe máy vỡ yếm. Chú thợ chỉ cầm lấy chìa khóa, xua tay: "Bà về đi. Mai quay lại lấy. Cháu sửa không lấy tiền đâu."
Suốt 2 tháng trời, tôi trả dần nợ cho chú. Hôm nào chạy ship được nhiều đơn thì trả 200 nghìn, hôm nào ế ẩm thì trả 50 nghìn. Lần nào đến cũng thấy cửa hàng của chú đầy những người lao động nghèo: Anh chạy Grab, chị bán hoa quả, bác xe ôm... Những chiếc xe "tàn phế" mà nơi khác chê, chú đều kiên nhẫn hồi sinh chúng để người nghèo có cái mà mưu sinh.
Khi tôi trả món nợ cuối cùng, tôi hỏi: "Làm thế này thì chú sống bằng gì?"
Chú tựa lưng vào tường, cười hiền hậu:"Có người giàu họ trả đủ, trả thừa để mình nuôi điện nước. Có người nghèo trả ít, thì coi như để nuôi cái Tình. Bù qua sớt lại là đủ sống cô à."
Tuần trước, tôi đi ngang qua xưởng. Cửa đóng then cài. Tấm biển "Sang Nhượng Cửa Hàng" treo lủng lẳng.
Tôi gọi vào số điện thoại lưu trên chiếc điện thoại. Con gái chú bắt máy, giọng nghẹn ngào: "Bố em mất hôm thứ Ba rồi chị ạ. Đột quỵ ngay trong cửa hàng."
Tôi chết lặng, không thở nổi.
"Chúng em tìm thấy cuốn sổ nợ của bố," cô con gái nói tiếp. "Trong tài khoản bố chỉ còn vài triệu bạc. Nhưng trong sổ, vẫn còn 73 người đang nợ bố. Tổng cộng hơn 500 triệu đồng. Nhưng chị biết không, cuối cuốn sổ bố ghi một dòng chữ to tướng: 'XÓA NỢ. Họ cần cái xe để kiếm cơm hơn là mình cần tiền.'"
Ở đám tang, cả 73 người chúng tôi đều có mặt.
Những con người xa lạ, những gương mặt lam lũ, được kết nối bởi một người thợ sửa xe nhem nhuốc nhưng có trái tim bằng vàng. Chúng tôi đã gom tiền lại, trả hết số nợ ân tình đó và trao lại cho con gái chú như một lời tạ ơn muộn màng.
Sau đám tang, con trai tôi hỏi: "Mẹ ơi, sao mẹ khóc nhiều thế? Mẹ có thân với chú ấy đâu?"
Tôi lau nước mắt: "Mẹ khóc vì chú ấy đã dạy mẹ một điều mà thế hệ các con cần phải hiểu. Giàu có không phải là số dư trong tài khoản. Giàu có là số lượng người sẽ khóc khi tiễn đưa mình."
Thằng bé im lặng. Và từ hôm đó, nó bắt đầu đăng ký đi phụ bếp ở quán cơm từ thiện 0 đồng. Nó không kể lể gì cả. Nó chỉ lặng lẽ đi làm.
Cửa hàng cũ vẫn đang treo biển bán. Nhưng với 73 người chúng tôi, bài học của chú vẫn còn đó, sáng lấp lánh giữa những vết dầu loang: Giúp người khác... nếu bạn có thể."
Câu chuyện về người thợ sửa xe già dạy chúng ta rằng lòng tốt vẫn len lỏi trong những con ngõ nhỏ, những cửa hàng lụp xụp nhất.
Giàu có không đo bằng ví tiền dày hay mỏng.
Giàu có đo bằng việc khi bạn nằm xuống, có bao nhiêu người thực sự tiếc thương.
VietBF@sưu tập