Quy tắc mặc ấm và thở đúng giúp tránh sốc nhiệt ngày rét đậm

[troopy]

Miền Bắc đang trải qua đợt rét đậm khiến người di chuyển từ vùng nóng tới dễ gặp "sốc nhiệt lạnh", bác sĩ khuyến cáo cần mặc nhiều lớp, ăn thực phẩm sinh nhiệt và tập thở để cơ thể thích nghi.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, giải thích sốc nhiệt lạnh là phản ứng đột ngột của toàn bộ cơ thể khi tiếp xúc với không khí lạnh bất ngờ. Lúc này, các thụ thể nhiệt trên da sẽ gửi tín hiệu khẩn cấp lên não, kích hoạt hệ thần kinh giao cảm khiến nhịp tim tăng nhanh, mạch máu co lại và nhịp thở trở nên gấp gáp. Đối với người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc mạch máu não, đây là giai đoạn cực kỳ nhạy cảm, dễ kích phát các cơn tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí dẫn đến đột quỵ.

Để giúp cơ thể thích nghi an toàn và biến mùa đông thành giai đoạn rèn luyện sức bền sinh học thay vì chỉ co mình chống đỡ, chuyên gia đưa ra lộ trình "huấn luyện" toàn diện từ dinh dưỡng đến thói quen sinh hoạt. Về chế độ ăn, bác sĩ ví dinh dưỡng như nguồn nhiên liệu để vận hành cỗ máy sinh nhiệt. Người dân nên ưu tiên nhóm thực phẩm giàu đạm như thịt bò, gà, trứng, cá giúp cơ thể sản sinh nhiệt lượng cao và nuôi dưỡng cơ bắp. Các loại tinh bột giải phóng năng lượng chậm như gạo lứt, khoai lang, ngũ cốc nguyên hạt giúp giữ ấm và no lâu. Ngoài ra, việc bổ sung gia vị có tính ấm (tán hàn) như gừng, quế, tỏi vào bữa ăn hàng ngày sẽ kích thích tuần hoàn máu, hỗ trợ hệ miễn dịch và đường hô hấp hiệu quả.


Người dân tham gia giao thông trong trời rét ở Hà Nội. Ảnh:Gia Chính

Bên cạnh dinh dưỡng, kỹ thuật mặc trang phục đóng vai trò rào chắn quan trọng. Bác sĩ Hoàng khuyên nên áp dụng quy tắc mặc nhiều lớp mỏng (layering) thay vì khoác một chiếc áo quá dày. Lớp sát da cần có khả năng thấm hút mồ hôi, lớp giữa giữ nhiệt bằng chất liệu len hoặc nỉ, và lớp ngoài cùng làm nhiệm vụ chắn gió, chống mưa. Các vùng tản nhiệt mạnh như đầu, cổ, tay, chân cần được che chắn kỹ bằng mũ, khăn và tất ấm để ngăn chặn tình trạng mất nhiệt từ tứ chi, đồng thời bảo vệ hệ tiêu hóa và hô hấp khỏi gió lùa.

Người dân cũng có thể chủ động tăng sức chịu đựng thông qua các bài tập thở như phương pháp Wim Hof hoặc khí công. Nguyên lý của các bài tập này là hít thở sâu liên tục để thay đổi độ pH và tăng lưu lượng máu, giúp cơ thể sinh nhiệt từ bên trong (nhiệt nội sinh). Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý kỹ thuật thở sâu nín thở lâu có thể gây chóng mặt hoặc ngất do thay đổi nồng độ khí trong máu, do đó chỉ nên tập ở tư thế nằm hoặc ngồi an toàn. Những người có bệnh lý tim mạch, tiền sử ngất tuyệt đối không tự ý áp dụng mà cần tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.

Trong sinh hoạt hàng ngày, nhiều người thường mắc sai lầm nguy hiểm như uống rượu để làm ấm hoặc đốt than trong phòng kín. Chuyên gia cảnh báo rượu làm giãn mạch máu dưới da, đưa nhiệt từ lõi cơ thể ra bề mặt tạo cảm giác ấm giả tạo nhưng thực chất lại khiến thân nhiệt giảm nhanh hơn. Việc đốt than sưởi trong phòng kín tuyệt đối cấm kỵ vì nguy cơ ngộ độc khí CO dẫn đến tử vong, còn việc đóng kín cửa 24/24 sẽ làm tích tụ vi khuẩn, virus; thay vào đó nên tranh thủ mở cửa 15-20 phút vào buổi trưa để không khí lưu thông.

Đối với người cao tuổi và nhóm có bệnh nền, quy trình thức dậy buổi sáng cần được thực hiện chậm rãi. Bác sĩ khuyến cáo không nên bật dậy ngay khi tỉnh giấc mà cần nằm tại chỗ vài phút, vận động nhẹ nhàng tay chân để cơ thể quen dần, sau đó mới mặc áo ấm và rời giường. Việc tập thể dục ngoài trời vào khung giờ 4-5h sáng nên hạn chế, an toàn nhất là lùi lại sau 7-8h hoặc chuyển sang tập nhẹ trong nhà. Nếu phát hiện người có dấu hiệu hạ thân nhiệt như run rẩy mạnh, da tái nhợt, lơ mơ, người thân cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi kín gió, cởi bỏ quần áo ướt, ủ ấm các vùng trọng yếu như ngực, cổ, đầu và gọi cấp cứu kịp thời.

VietBF@sưu tập