Vì sao Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng được săn lùng?

[sunshine1104]

Vì sao cuốn sách mới về Trần Lệ Xuân được độc giả săn lùng? Nội dung khai thác góc nhìn về bà Nhu khác so với những sách, tài liệu đã công bố trước. Cuốn sách "Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng" của Monique Brinson Demery đang là tiêu điểm săn lùng của độc giả Việt Nam.

Những ngày đầu năm 2016, cuốn sách mang tên Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng được Công ty Sách Phương Nam liên kết với Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn ấn hành. Vừa ra mắt, tác phẩm ngay lập tức trở thành tâm điểm săn lùng của độc giả, chủ yếu vì sự tò mò về cuộc đời bà Trần Lệ Xuân (1924-2011) - vợ ông Ngô Đình Nhu, cố vấn chính quyền ở miền Nam Việt Nam trước đây.


Cơn sốt ngày càng lan tỏa khi sách “cháy hàng” chỉ sau 2 tuần lên kệ, buộc đơn vị phát hành phải cấp tốc in bổ sung. Vậy cuốn sách này sở hữu những yếu tố gì để khiến “người người nhà nhà” tranh nhau tìm đọc?

Đời tư lẫn công đặc biệt gây nhiều tranh cãi

Trần Lệ Xuân - vợ cố vấn Ngô Đình Nhu - là một phụ nữ đã làm tốn hao rất nhiều giấy mực của giới báo chí trong lẫn ngoài nước.

Từng có không ít lời thêu dệt quanh người đàn bà nhiều tham vọng này, rằng bà sở hữu “mười bảy tỷ Mỹ kim, hai cái thương xá ở Paris và một đồn điền ở Ba Tây”. Năm 1963 - khi đang ở đỉnh cao của vũ đài chính trị, báo New York Times thậm chí còn gọi bà là người đàn bà quyền lực nhất châu Á.



Trong thời gian từ năm 1955 đến 1963, bà Trần Lệ Xuân có nhiều hoạt động trên chính trường như làm Chủ tịch một tổ chức phụ nữ; khởi xướng kiểu áo dài cách tân cổ thuyền, khoét sâu, thúc đẩy việc thông qua các luật liên quan đến những vấn đề như nạo thai, ngoại tình, thi hoa hậu, đấm bốc... Song bà cũng bị lên án vì đã thâu tóm quyền lực và của cải, sự lộng quyền.

Peter Brush - một cựu sĩ quan Thủy quân lục chiến Mỹ từng đóng quân ở Quảng Trị trong 2 năm 1967 và 1968 - đã có bài báo gây xôn xao về Trần Lệ Xuân với tựa đề Thăng trầm của “Rồng phu nhân” Trần Lệ Xuân. Trong bài có trích đoạn như sau:

“Người thiếu phụ Trần Lệ Xuân đã châm ngòi thù hận tôn giáo, ban hành những luật lệ đạo đức khắt khe, âm thầm nuôi dưỡng tham nhũng và làm cho người Việt lẫn các nước bạn đồng minh công phẫn đến mức suốt đời bà bị gán hỗn danh là “Rồng Phu Nhân”. Đây là tên của một nhân vật nữ quỷ quái do họa sĩ Milt Caniff tạo ra năm 1934 trong loạt truyện tranh "Terry and the Pirates" nổi tiếng của Mỹ. Không có người đàn bà Việt Nam nào nhiều uy quyền hơn, tạo nhiều tranh cãi hơn và cũng bị khinh miệt nhiều hơn bà Ngô Đình Nhu.”

Nói nhiều như vậy là để thấy, chân dung Trần Lệ Xuân trong lịch sử đặc biệt tới cỡ nào. Bên cạnh đó, ai cũng muốn biết đời tư của bà Nhu như thế nào, bà làm gì và sống ra sao từ khi sang Mỹ năm 1963 cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay tại Ý năm 2011?

Năm 1963, thế giới có hai góa phụ trẻ quyến rũ là bà Jacqueline Kennedy - Cựu Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ và bà Nhu. Hai nhân vật này luôn luôn là tâm điểm của báo giới quốc tế. Một tiếng nói, một bước đi của bà Kennedy hay của bà Nhu cũng là đề tài bàn tán sôi nổi. Cuộc sống tình cảm của một góa phụ nổi tiếng và xinh đẹp có gì vui buồn đặc sắc không? Đó là câu hỏi mà hẳn các độc giả chờ đợi Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng có thể giải đáp.

Nhu cầu tìm hiểu lịch sử

Những ai muốn tìm hiểu quan điểm của các nhân vật chính trong lịch sử miền Nam Việt Nam khoảng năm 1955 tới 1963 đều gặp một trở ngại khá lớn là không có hồi ký của các nhân vật chính trong cuộc: anh em Ngô Đình Diệm - Ngô Đình Nhu - Ngô Đình Cẩn bị sát hại, Trần Lệ Xuân sống lưu vong ẩn dật. Nếu có cái gọi là “hồi ký của bà Nhu” thì đó sẽ là tài liệu rất đáng quý, nói lên quan điểm của một nhân vật có không ít sức ảnh hưởng trong giai đoạn lịch sử biến động.



Tiếc thay, dù bị đồn đại rất nhiều song trên thực tế, cuốn hồi ký của bà Nhu không hề tồn tại. Thứ duy nhất được xuất bản sau khi bà mất là cuốn La République du Việt-Nam et les Ngô-Ðình suivi des mémoires posthumes de Madame Ngô-Ðình Nhu. Cuốn sách này viết bằng tiếng Pháp bởi hai con của bà Nhu (ông Ngô Đình Quỳnh và bà Ngô Đình Lệ Quyên), cùng Jacqueline Willemetz hiệu đính.

Mặc dù được miêu tả là tác phẩm viết theo hồi ký di cảo của bà Ngô Đình Nhu, “chứa đựng hồi ức của bà ghi chép từ năm 1963”, tuy nhiên ông Ngô Đình Quỳnh cũng thừa nhận rằng phần hồi ức này “có phần huyền bí”. Vậy nên sách chủ yếu vẫn là quan điểm của hậu duệ dòng họ Ngô Đình về cha và bác của họ mà thôi.

Tại Việt Nam, sách về Trần Lệ Xuân chủ yếu là tiểu thuyết, được thu góp từ những tài liệu trên báo chí và cô đọng lại để thành một ấn phẩm. Ví dụ như: Đệ nhất phu nhân - Trần Lệ Xuân của Hoàng Trọng Miên hay Lý Nhân có Trần Lệ Xuân - Thăng trầm quyền - tình. Bởi vậy, cuốn sách Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng với nhiều hình ảnh tư liệu quý, được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn thông tin chính thống giúp độc giả hiểu đầy đủ về cuộc đời một con người sau quá nhiều thêu dệt, tranh cãi từ nhiều phía với đủ mọi dụng ý khác nhau.


Nội dung khai thác góc nhìn về bà Nhu khác so với những sách, tài liệu đã công bố trước

Trong phần lớn tài liệu từng công bố trước kia, diện mạo của Madam Nhu hiện lên chủ yếu là một phụ nữ ghê gớm, lộng quyền với vô số bê bối tình ái. Song ký giả, nhà nghiên cứu Monique Brinson Demery có điều kiện tiếp xúc với bà Nhu, đặt mối quan hệ khá thân thiết để khai thác thông tin nên cách nhìn sẽ khác biệt so với những quan điểm lâu nay mọi người vẫn nghĩ.

Tác giả Monique Brinson Demery từng tốt nghiệp Đại học Hobart và William Smith, sau đó giành học vị Thạc sĩ về Đông Á học tại Harvard năm 2003. Cô đã tiến hành những cuộc tiếp xúc với bà Trần Lệ Xuân vào năm 2005. Và đó cũng là lần đầu tiên bà Nhu tiếp xúc lại với báo chí Phương Tây sau gần 20 năm im lặng lùi vào bóng tối.

Từ các cuộc tiếp xúc, Monique Brinson Demery đã dựng lên những trang viết tự nhiên, sâu sắc, hấp dẫn dưới phong cách hồi ký. Bản gốc cuốn sách có tựa Finding the Dragon Lady: The Mystery of Vietnam's Madame Nhu được nhà xuất bản PublicAffairs phát hành vào tháng 5.2013.

Tác phẩm được dịch giả Mai Sơn chuyển ngữ sang tiếng Việt với tên gọi Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng. Sách chia làm 16 chương, đi từ xuất thân tới giai đoạn trưởng thành đặc biệt của bà Trần Lệ Xuân và những bước đi vào thế giới quyền lực, trở thành sự hiện diện đặc biệt trên chính trường miền Nam Việt Nam từ năm 1955 đến 1963.



“Đây là câu chuyện mới nhất chưa được kể về chiến tranh Việt Nam - cuốn tiểu sử đầy cuốn hút, riêng tư với kết cục bi thảm của bà Ngô Đình Nhu, người mà quyền lực chính trị và bản tính sắt đá đã mang lại cho mình danh hiệu Bà Rồng. Monique Demery đã dành mười năm tìm hiểu về nhân vật khó lường này. Kết quả của sự cần mẫn đó là một quyển sách hay, vừa đậm chất học thuật vừa có thể đọc say mê như một câu chuyện bí ẩn thú vị.” David Lam - tác giả cuốn sách Vietnam Now: A Reporter Returns - viết.

Dĩ nhiên do tác giả nhìn vấn đề theo góc độ chủ quan nên xuất hiện không ít chi tiết chưa thực sự thuyết phục người đọc. Việc tham khảo nhiều nguồn tư liệu có cái nhìn theo quan điểm cá nhân cũng là một nhược điểm của sách. Dẫu vậy, Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng vẫn là một cuốn sách hấp dẫn, đầy ắp thông tin và đáng đọc dành cho những độc giả yêu lịch sử nước nhà.

Là một mệnh phụ phu nhân, trẻ trung, nhan sắc, tài giỏi và hoạt bát, dẫn đầu phong trào nữ giới ở miền Nam... Đột nhiên, người phụ nữ ấy thay đổi hẳn cuộc sống của mình khi trở thành goá phụ ở tuổi mới 38. Bà lui vào bóng tối như một nữ tu suốt 48 năm dài, hạn chế tối đa sự tiếp xúc với bất kỳ thành phần nào cho đến tận ngày từ giã cuộc đời để sum họp cùng chồng.
48 năm ẩn danh, bà để lại một quyển sách chưa kịp in. Người ta nghĩ đó là hồi ký. Nhưng không, chỉ là những dòng suy tưởng về thế thái nhân tình. Người ta nghĩ, sẽ có nhiều tình tiết hậu trường chính trị những tháng ngày loạn động chính trị ở miền Nam. Nhưng không, chẳng hề có một dòng nào như thế trong 500 trang viết tay. Người ta nghĩ, hẳn là sẽ có những lời giải thích, thanh minh này nọ về những chuyện đơm đặt, vu khống, bêu xấu về mình. Nhưng không, bà không hề coi những chuyện ấy đáng để mình quan tâm. Người ta nghĩ, sẽ có những thù hằn, vạch mặt, chửi bới... những ai đã gây ra cái chết cho chồng và anh chồng mình. Cũng chẳng một lời nào. Chỉ là suy tưởng về nhân tình. Và bà muốn những suy tưởng ấy người Việt sẽ được đọc.
Một phụ nữ trẻ đẹp, nổi tiếng, đang từ đỉnh cao vinh hoa chói lọi, dám từ bỏ tất cả mọi thứ, kể cả sự thù hằn để sống một đời khổ hạnh đến khi mất đi như vậy, thì những kẻ nào buông lời thêu dệt, bôi nhọ chỉ có thể là thứ loại... bà không buồn liếc tới.

Dưới đây là góc nhìn của giáo sư Trần Thừa Dụ về Bà Trần Lệ Xuân.
____________
Tên thật của bà là Trần Lệ Xuân. Không biết cái tên có vận vào người không, nhưng hình như có quá nhiều nước mắt đã từng chảy ra trong cuộc đời của bà Trần Lệ Xuân và cô con gái là Ngô Đình Lệ Thủy.
Dù không phải là vợ của một vị nguyên thủ quốc gia nhưng người ta vẫn gọi bà là “Đệ Nhất Phu Nhân” vì tổng thống Ngô Đình Diệm không có vợ nên bà được phong cái tước vị Đệ Nhất Phu Nhân để thay mặt Tổng thống Diệm đón tiếp các vị Đệ Nhất Phu Nhân của các quốc gia khác theo đúng các nghi thức ngoại giao quốc tế.
Bà là vợ của ông Ngô Đình Nhu, bào đệ của Tổng thống Diệm. Ông Ngô Đình Nhu là cố vấn chính trị của Tổng thống Diệm, một nhân vật quyền lực thứ hai của Việt Nam.
• Bà Ngô Đình Nhu là một phụ nữ nổi nhất đương thời.
Trong thế kỷ 20, ở Việt Nam không có người đàn bà nào hoạt động chính trị mà lại có uy tín và được nhiều người biết tới cho bằng bà Ngô Đình Nhu. Bà làm chính trị, làm dân biểu, làm công việc xã hội, nên gọi bà là Đệ Nhất Phu Nhân cũng rất xứng đáng.
Bọn tướng lãnh gia nô rất sợ bóng vía bà vì bà có cái oai của bà, bà dám nói thẳng, dám lên tiếng chỉ trích và chửi mắng những kẻ mà bà cho là phản nước, phản dân. Bà có cái khí phách, cái can đảm đương đầu với mọi nghịch cảnh bất cứ từ đâu tới. Bà phát minh ra kiểu áo dài hở cổ và mốt chơi vòng đeo tay bằng ngọc thạch, chứ không mang nữ trang bằng kim cương hay bằng vàng. Bà thường mặc áo dài màu trắng hay màu hồng nhạt. Không thấy bà mặc đồ đầm, sơ mi, quần tây, dù là chỉ thấy trên ảnh. Những năm 1960, "Áo dài bà Nhu" là chiếc áo dài văn minh nhất Sài Gòn. Phụ nữ chê bai tư cách của bà trong chiếc áo dài hở cổ, nhưng không ai bảo ai, từ giới nữ sinh, sinh viên cho đến các mệnh phụ phu nhân đều ăn mặc theo kiểu áo dài đó.
Sau khi biết thủ đọan của Hoa Kỳ âm mưu lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm, bà đã đơn phương độc mã cùng con gái Lệ Thuỷ qua Mỹ, diễn thuyết, họp báo... để tố cáo với thế giới ý đồ giết chết anh em ông Diệm hầu dễ bề mang quân Mỹ vô Việt Nam và nắm quyền chỉ huy quân đội. Bà thừa biết rằng chống Mỹ ngay trên đất Mỹ thì tính mạng của bà coi như được treo bằng sợi chỉ mành. Coi như liều mạng để cứu nước. Nhưng tiếc thay, sứ mạng của bà đã không thành. Trong lúc bà và con gái đang còn ở Hoa Kỳ, bà được hung tin là chồng và anh chồng đã bị tàn sát một cách tàn nhẫn bởi lũ tướng lãnh tay sai ngu dốt. Và bà đã ra đi mà không bao giờ được về để thắp một nén nhang trên những nấm mồ của hai người thân yêu nhất của đời bà. Vẫn biết đời là đau khổ, nhưng đau khổ như bà Ngô Đình Nhu đến thế là cùng.
• Chiến dịch bôi bẩn bà Ngô Đình Nhu.
Điều ghê tởm và bệnh hoạn nhất là bọn tiểu nhân cộng sản Việt Nam đã bịa đặt ra những chuyện vô cùng bẩn thỉu và hạ cấp để bôi nhọ bà. Bọn bồi bút rẻ tiền vô nhân cách và vô văn hóa bảo bà đã từng “ngủ” với tướng Hinh, đã nói chuyện với nhau trên giường ngủ. Thử hỏi: lúc đó, bọn chúng rúc ở chỗ nào mà nghe lén vanh vách như vậy? Bộ nằm ở gầm giường ư? Trong khi đó, tướng Nguyễn Khánh đã nói "nguyên cái chuyện được nắm tay bà Nhu đã là một chuyện vô cùng khó khăn". Lại có những kẻ vô lương tâm lấy hình một cô gái khỏa thân, cắt đầu đi, sau đó kiếm một tấm hình bà Nhu ghép đầu bà Nhu vào hình khỏa thân, rồi in ra cả nghìn tấm, tung ra để bôi bẩn bà. Sau đó, họ còn bịa chuyện bà Nhu bắt các bà trong hội Liên Đới Phụ Nữ phải chụp hình khỏa thân để bà Nhu giữ làm hồ sơ… Và để đối phó với tất cả những điều bôi bẩn này, bà Nhu hoàn toàn im lặng, theo đúng cái chủ trương của bậc quân tử: im lặng là khinh bỉ.
• Tư cách bà Ngô Đình Nhu.
Bà Nhu không những vừa xinh, vừa trẻ đẹp, mà còn giữ gìn gia phong nề nếp. Khi cha Phước đến thăm, ông Nhu cùng vài người khác ngồi ở phòng khách, tôi thấy bà Nhu không dám ngồi mà chỉ đứng chắp tay vào nhau để trước bụng trong lúc chủ khách đàm đạo. Đó là cử chỉ của những gia đình có lễ giáo nghiêm ngặt. Tôi không nói thêm cho bà cũng không nói bớt. Cung cách ấy, cử chỉ như thế, lễ giáo như thế, làm sao tôi có thể nghĩ xấu cho người phụ nữ này?
Cụ Đoàn Thêm, một nhân vật rất thân cận với gia đình họ Ngô đã viết về bà Nhu như sau: Ông đã làm sĩ quan tùy viên cho ông Cụ, kế cận ông Cụ ngày đêm. Trong 6 năm đó, ông chỉ gặp bà Nhu trên dưới 10 lần, vì hai ông bà ở khu bên kia dinh tổng thống, ít có tiếp xúc qua lại. Ông nói bà Nhu là người có phong cách, lịch sự và đàng hoàng. Đối với Tổng thống Diệm, bà không có thái độ lấn quyền hoặc ra vào văn phòng ông Diệm lúc nào thì vào như lời người ta đồn đãi. Khi ăn thì chỉ có các ông Diệm, ông Nhu, Đức Giám Mục Thục mới ăn ở nhà trên, còn bà thì không.
Ông Trần Cao Lĩnh, một nhiếp ảnh gia đã được chọn để chụp hình cho gia đình cố Tổng thống Diệm trong các buổi lễ chính thức đã kể lại như sau:
Bà Nhu là loại phụ nữ không những có ăn học, có giáo dục mà còn có phong cách quý phái, chừng mực lễ độ trong cư xử. Bà không phải là người bờm xớp, cợt nhã, dâm đãng, mất nết như những lời bịa đặt của dư luận ác ý và bọn bồi bút cộng sản tiểu nhân. Bà chẳng những nể nang, khép nép khi giáp mặt với Tổng thống Diệm mà còn với Đức Giám Mục Thục và chồng của mình là ông Ngô Đình Nhu.
Nhưng bao nhiêu người có cơ hội tiếp xúc với bà Nhu, hiểu bà Nhu như ông Lĩnh, cụ Đoàn Thêm để rồi kính trọng nhân cách của bà? Hãy nhìn lại kể từ tháng 11-1963 đến nay bà Nhu đã làm gì? Đã nói gì? Đã viết gì? Và đã sống như thế nào?
Cụ Cao Xuân Vỹ: Kể từ sau tháng 11-1963, bà rút lui vào bóng tối. Không nói. Cắt đứt mọi liên lạc với mọi người, ngay cả những người trước nay từng là những người cộng tác với ông Diệm và Nhu.
Một vài người như các ông Cao Xuân Vỹ, Lê Châu Lộc đã có dịp gặp bà đều nhận thấy bà sống một cuộc đời ẩn dật, sống chết với quá khứ đó. Kể như bà đã chết cùng với chồng và anh. Sự im lặng của bà mang nhiều ý nghĩa: đắng cay và tủi hận. Không những vậy, bà lại phải chịu đau khổ thêm một lần nữa khi bà mất đi cô con gái yêu quí Ngô Đình Lệ Thủy qua một tai nạn xe hơi ở Pháp. Ai hiểu được tâm trạng và nỗi buồn, nỗi đau của bà gần 50 năm nay? Và trong thời gian đó, bà đã sống đúng nhân cách một người phụ nữ và tư cách của một “Đệ Nhất Phu Nhân”. Bà sống ẩn dật một thời gian ở Ý, rồi với số tiền do một nhà hảo tâm tặng, bà đã sang Pháp mua hai căn hộ, một để ở, một để cho thuê lấy tiền tiêu xài. Ngày ngày bà đi bộ đi lễ nhà thờ, sau đó ở lại nhà thờ phụ giúp dọn dẹp lau chùi, lấy kinh nguyện làm lẽ sống. Bà sống như một người tu hành, nằm đất, ăn kiêng, không xa hoa, không ăn diện xe xua. Niềm vui của bà là nhìn những đứa con lớn lên thành đạt, có cháu nội ngoại, và được thấy chúng giữ đạo, đi lễ hằng ngày.
Những năm tháng ấy đã tẩy rửa những điều hàm oan về tiền bạc, con người của bà. Những ai đã từng kết án bà thì hãy nhớ rằng: nếu bà là loại người tham tiền cố vị, không tư cách hay tệ hơn nữa là trăng hoa, mất nết… thì chúng ta đã thấy một bà Nhu sống buông thả, xa hoa, quen biết lung tung sau 11-1963. Nhưng không. Chúng ta thấy một bà Nhu chui vào bóng tối, sống đơn sơ, giản dị, ở vậy thờ chồng, khi bà còn ở tuổi thanh xuân, mới 38 và còn thừa xinh đẹp. Chỉ cần nhìn lại những tháng ngày sau 1963, tôi nghĩ thật mấy ai đã làm được như bà? Một con người như thế, tài ba, xinh đẹp, giỏi giang, quý phái, lịch sự, và phải chịu bao điều đắng cay, sỉ nhục, bao điều tệ bạc, phản trắc về thế thái nhân tình, mà vẫn có thể giữ được nhân cách và chọn lối sống ấy không phải là dễ, không phải ai cũng làm được. Ngay những kẻ thù oán chuyên đặt điều nói xấu bà cũng không bao giờ có được bằng cớ nhỏ nhoi gì để bôi nhọ bà. Ai nghĩ xấu thì đó là việc của họ. Còn tôi thì không. Ai ghét thì cứ việc. Còn tôi thì không. Nói xấu một người thì dễ. Kính trọng được một người thì mới là điều khó. Bà Nhu đã chết, nhưng thật ra thì bà đã chết hai lần: từ ngày ấy, khi bà chết cho ông Nhu và nền Đệ Nhất Cộng Hòa, và bây giờ, bà đã chết cho chính bà, cho cuộc sống hiện nay. Nghĩ đến hai người phụ nữ danh tiếng tài sắc trong lịch sử Việt Nam cận đại là Nam Phương Hoàng Hậu và bà Ngô Đình Nhu, tôi không khỏi có chút so sánh và ngậm ngùi, thương tiếc cho hai người phụ nữ tài sắc ấy mà số phận dành cho họ thật là đáng thương. Xin ơn trên phù hộ cho linh hồn bà Nhu sớm được về nước Chúa để được xum họp với chồng, con, anh và những người thân yêu của bà.
(GS Trần Thừa Dụ, Sài Gòn trong tôi).