Số phận của hàng trăm con tin bị bọn Hamas giam giữ sẽ được định đoạt như thế nào?

[trungthuc]

Theo một giới chức cao cấp của Israel, bọn Hamas và Israel đang đi gần đến một sự thỏa thuận về các con tin nhằm giải thoát hầu hết các phụ nữ và trẻ em Israel bị bắt cóc vào ngày 7/10 vừa qua.

Ông cho biết, sự thỏa thuận này có thể sẽ được công bố trong vòng vài ngày tới nếu các chi tiết cuối cùng được giải quyết rốt ráo.

Thêm dấu ấn nữa của Qatar
"Nội dung chung của sự thỏa thuận giải quyết các con tin đã được các bên nhất trí thực hiện", một giới chức Israel giấu tên nói trong cuộc phỏng vấn ngày 13/11 dành cho tờ The Washington Post.

Thỏa thuận dự kiến sẽ trả tự do cho các phụ nữ và trẻ em Israel theo nhóm để đối lấy số phụ nữ và thiếu niên Palestine đang bị giam giữ trong các nhà tù của Israel.

Israel muốn mang về nhà tất cả 100 phụ nữ và trẻ em bị bắt cóc, nhưng con số thực tế sẽ ít hơn. Theo lời tuyên bố của một đại diện bọn Hamas trên kênh Telegram được hãng Reuters trích dẫn, "Hamas sẵn sàng trả lại tự do cho 70 phụ nữ và trẻ em Israel". Hiện chưa rõ con số phụ nữ và thiếu niên Palestine sẽ được trao trả lại là bao nhiêu người, nhưng hồi tuần trước một giới chức Ả-rập tiết lộ, có ít nhất là 120 người đang ngồi tù tại Israel.

Hình ảnh những người Israel bị bắt làm con tin trong một cuộc biểu tình ở Times Square vào ngày 19/10/2023 tại Thành phố New York, yêu cầu phía Hamas trả tự do "vô điều kiện" cho các con tin. (Ảnh: Michael M. Santiago/Getty Images)

Giới chức Israel trên còn tiết lộ thêm, lệnh ngừng bắn tạm thời có thể kéo dài 5 ngày để tạo điều kiện cho việc trao đổi giữa đôi bên. Ngừng bắn sẽ cho phép các con tin Israel bị giam giữ trở về nước an toàn và cho phép quốc tế hỗ trợ nhiều hơn cho thường dân Palestine ở Dải Gaza để giúp hạ nhiệt cuộc khủng hoảng nhân đạo đã lên đến cực điểm ở đó.

Tổng thống Mỹ Joe Biden ủng hộ mạnh mẽ bất cứ thỏa thuận nào về các con tin trong cuộc gọi trước đó một ngày và bày tỏ sự đánh giá cao của cá nhân ông đối với tiểu vương Tamim bin Hamad al-Thani của Qatar, quốc gia đóng vai trò trung gian tiếp xúc với bọn Hamas.

Toà Bạch Ốc ra tuyên bố có viết: "Hai vị đứng đầu quốc gia nhất trí cho rằng tất cả con tin phải được thả ngay lập tức". Các giới chức Mỹ hi vọng thỏa thuận thả con tin và lệnh ngừng bắn tạm thời sẽ làm giảm bớt sự phản đối của dư luận quốc tế về thảm họa đang xảy ra tại Dải Gaza.

Dù không đồng ý chấm dứt mục đích là tiêu diệt sức mạnh quân sự của bọn Hamas nhưng chính phủ Israel thừa nhận sự cần thiết để trợ giúp thường dân Palestine đang sống trong cảnh tuyệt vọng. Israel muốn xác nhận chính xác tên tuổi các con tin trước khi trao đổi và yêu cầu này vốn là một trong những chi tiết đang được đàm phán.

Cuộc đàm phán về việc trả tự do cho các con tin giữa Israel và bọn khủng bố Hamas được tiến hành gián tiếp thông qua Qatar, nơi đặt trụ sở bọn chóp bu chính trị Hamas. Trong cuộc phỏng vấn vào thứ Tư tuần trước tại Doha dành cho tờ The Washington Post, Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim al-Thani cho biết, chính ông là người phác thảo tiến trình đàm phán.

Ngày hôm sau, ông đã gặp Giám đốc CIA William J. Burns và David Barnea, Giám đốc cơ quan tình báo Mossad của Israel, để thảo luận về sự thỏa thuận trao đổi này. Mossad đã hợp tác chặt chẽ với Qatar và CIA trong việc thiết kế ra sự thỏa thuận.

Mỗi nhóm khủng bố Palestine đã chia nhau giam giữ một số ít con tin

Giới chức Israel đánh giá cao sự giúp đỡ của Qatar nhưng muốn nước này gây áp lực lên bọn Hamas để thả toàn bộ các con tin thay vì chỉ đứng ra dàn xếp chuyện ngưng bắn và hỗ trợ về mặt nhân đạo. Phía Israel cũng ghi nhận Ai Cập trong việc khuyến khích vấn đề đàm phán và gây áp lực dối với bọn khủng bố này.

Việc đem về nhà những phụ nữ và trẻ em bị bắt cóc được xem là bước đầu tiên hướng đến sự cam kết dòi hỏi trao trả tự do cho tất cả các con tin của chính phủ ông Netanyahu. Theo các thông tin ghi nhận, có từ 240 đến 250 con tin còn đang bị giam giữ, hầu hết là các công dân Israel, một số khác có thêm quốc tịch thứ hai (Hoa Kỳ, Đức…) và khoảng 35 người nước ngoài (đa số là người Thái Lan đang làm việc tại Israel).

Chính phủ Israel tin rằng, họ sẽ giải thoát toàn bộ các con tin, gồm có khoảng 90 thường dân là đàn ông và một ít binh sĩ (những người mà bọn Hamas đánh giá là có giá trị để đưa ra các yêu sách trao đổi). "Chúng tôi muốn càng có nhiều người trở về nhà càng tốt, càng nhanh càng tốt và không một ai còn kẹt lại phía sau".

Bọn Hamas thông báo với Qatar, các tên lính của chúng chỉ bắt giữ binh sĩ Israel chứ không bắt người dân bình thường, nhưng phía Israel khẳng định tuyên bố này là hoàn toàn không đúng. Bọn Hamas hiện đang giữ phần lớn các con tin, kể cả một ít thi thể đã được đưa vào Gaza. Một số con tin còn lại bị các nhóm khác bắt ở những địa điểm khác nhau, nhưng bọn Hamas có quyền ra lệnh tất cả nhóm khác phải tuân theo.

Ví dụ, nhóm Thánh chiến Hồi giáo Palestine (Palestinian Islamic Jihad-PIJ) đang giam giữ khoảng 35 con tin; nhóm dân quân "shabiha" và các nhóm nhỏ khác giữ vài chục người khác.

(Ảnh: Adam Berry/Getty Images)

Con tin là lời nhắc nhở cay đắng hàng ngày cho người dân Israel về nỗi đau sau vụ tấn công khủng bố "không thể ngờ có thể sẽ xảy ra". Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã thành lập đội đặc nhiệm do Thiếu tướng về hưu Nitzan Alon đứng đầu để điều hành việc giải thoát các con tin.

"Mang họ trở về nhà" là "mệnh lệnh quốc gia" của Israel. Ảnh phóng lớn của các con tin được xếp dọc lối vào chính của Phi trường Ben Gurion là để nhắc nhở các hành khách về hoàn cảnh bi đát của các con tin.

Ở một số thị trấn biên giới và các nông trang, nơi mà nhiều con tin đang sinh sống, tên và khuôn mặt của họ được hiển thị ra trên các biểu ngữ sống động. Vài ngày sắp tới sẽ rất nhạy cảm đối với người Israel khi họ nín thở chờ đợi nhóm đầu tiên được trở về nhà đoàn tụ với gia đình kèm theo mối lo lắng về những người còn bị giam cầm.

Sau khi tạm ngừng bắn để trao đổi một phần con tin ít có giá trị về tình báo quân sự, thực tế tàn khốc của cuộc xung đột ở Dải Gaza sẽ quay trở lại và chính phủ Hoa Kỳ vẫn bị giằng xé giữa việc ủng hộ cuộc tấn công toàn diện của Israel và việc cứu trợ người dân Palestine đang sống trong nổi tuyệt vọng cùng cực.