Đà Lạt luôn bị phàn nàn vì 'khác xưa'

[florida80]

Tôi tưởng tượng, 20 năm sau những bạn trẻ 9X sẽ lại than thở: "Đà Lạt bây giờ xô bồ quá, không giống như xưa".

Cách đây 20 năm, tức là vào khoảng đầu thập niên 2000, một số bạn bè của tôi đi chơi Đà Lạt về và than thở: "Đà Lạt bây giờ xô bồ quá, không giống như hồi lúc mới đi lần đầu tiên năm 80 mấy".

Lạ thật, ngay bây giờ, phía dưới một số bài viết về Đà Lạt, tôi lại đọc những bình luận than thở giống hệt như vậy. Tất nhiên là những người này có thể nhỏ tuổi hơn tôi và bạn tôi, cũng lại than: "Đà Lạt 2021 không giống Đà Lạt năm 2000".

Tôi tưởng tượng, một số bạn 9X, sinh năm 2000, hai mươi năm nữa cũng sẽ lại than thở: "Đà Lạt 2041 không giống Đà Lạt 2021".

>> 'Đà Lạt nên cấm xe máy'

Sài Gòn, Hà Nội, Huế, Đà Nẵng... là những thành phố có chức năng du lịch nổi tiếng của đất nước. Nếu đến những nơi này và trở lại 5 năm sau, không thấy khác biệt thì rõ ràng du lịch đã có vấn đề. Nhưng oái ăm thay, Đà Lạt cũng là một thành phố, cũng là một địa điểm du lịch được nhiều người yêu mến nhưng số đông lại phàn nàn, khó chịu khi thấy "Đà Lạt khác xưa".

Tôi cho rằng những xung đột, tranh cãi mỗi khi Đà Lạt có quy hoạch, dự án nào đó đều xuất phát từ việc chúng ta xác định nhầm lẫn giá trị của Đà Lạt: thành phố du lịch hay văn hóa cổ? Nếu chọn du lịch, những gì có lợi cho du lịch, có lợi cho du khách, và quy hoạch xong khiến du khách đến Đà Lạt thêm hài lòng thì nên làm. Còn xem Đà Lạt như "thành phố văn hóa cổ", thì liệu những công trình, kiến trúc xưa ở Đà Lạt có quy mô và mang tính hệ thống như ở Hội An không? Tôi e là không.

Diện tích Đà Lạt là 394,6 km². Nhưng những phần đất bằng phẳng, có thể xây dựng những công trình to lớn, kiên cố thì chỉ có khu trung tâm, rạp Hòa Bình, quảng trường Lâm Viên là phù hợp. Phần lớn người Đà Lạt muốn xây nhà đều làm taluy là dựa vào những triền dốc thoai thoải. Hệ lụy của việc này là dễ gặp tình trạng đất chảy, trượt nếu có mưa lớn nhiều ngày.

>> Cái chuồng bò ở nước Đức và rạp Hòa Bình ở Đà Lạt

Thế nhưng không xây nhà ở những nơi này thì xây ở đâu? Đà Lạt cũng cần có những công trình, khách sạn lớn để thu hút du khách. Nếu không mạnh dạn bỏ đi cái cũ thì sẽ xây ở đâu? Làm du lịch nghĩa là đại chúng, phải phục vụ nhiều tầng lớp. Ai yêu thích thiên nhiên, đắm chìm với rừng thông thì có thể cân nhắc thuê phòng ở ngoại ô, ở homestay cạnh bìa rừng chẳng hạn. Nhưng với những khách muốn tiêu tiền, muốn ở phòng sang trọng, gần trung tâm thì sao?

"Không ai tắm hai lần trên một dòng sông"- câu nói nổi tiếng của Heraclitus, triết gia Hy Lạp cổ đại. Câu nói này nhằm ám chỉ không chỉ sự vật xung quanh ta thay đổi mà ngay cả bản thân chúng ta cũng thay đổi.

Dòng sông vẫn còn nằm đó, nhưng giây trước, giây sau là hai phiên bản hoàn toàn khác nhau. Huống gì là Đà Lạt đã có 128 tuổi, tính từ khi vị bác sĩ người Pháp gốc Thụy Sĩ Alexander Yersin tìm thấy nơi này giữa đại ngàn.

Lâm Đức