USA Cuộc Thượng Đỉnh Trump - Tập Tại Bắc Kinh: "Lạt Mềm Buộc Chặt" Hay Khúc Dạo Đầu Của Những Cơn Sóng Ngầm?

[Gibbs]

Trong bối cảnh thế giới đang chao đảo trước những biến động địa chính trị, chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến Bắc Kinh vừa qua là một ván cờ cân não giữa hai siêu cường hàng đầu. Đúng như câu tục ngữ "Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng", cả hai nhà lãnh đạo đã cống hiến cho thế giới một màn trình diễn của sự tôn trọng, những cam kết kinh tế khổng lồ và cả những lằn ranh đỏ không thể vượt qua.

Sự ổn định mong manh và cái bắt tay chiến lược

Chiều thứ Sáu vừa qua, chuyên cơ của Tổng thống Donald Trump đã chính thức rời Bắc Kinh, khép lại hai ngày làm việc dồn dập. Dẫu chưa có một tuyên bố chung mang tính đột phá để giải quyết triệt để những mâu thuẫn thâm căn cố đế, nhưng một thực tế không thể phủ nhận: mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh đã tìm thấy một điểm tựa để ổn định – ít nhất là ở thời điểm hiện tại.

Giữa một thế giới đang "đứng ngồi không yên" vì những bất ổn, việc hai nhà lãnh đạo dành cho nhau những lời lẽ nồng ấm là một tín hiệu tích cực. Ông Trump khẳng định: "Chúng tôi đã giải quyết được rất nhiều vấn đề mà người khác không thể làm được. Mối quan hệ này đang vô cùng mạnh mẽ". Dù các chi tiết cụ thể vẫn còn nằm trong vòng bí mật, nhưng tinh thần "Dĩ hòa vi quý" dường như đã được đề cao để xoa dịu những cái đầu nóng.

Bóng đen chiến tranh Iran và phép thử ngoại giao

Chuyến thăm diễn ra dưới bóng đen bao trùm từ cuộc xung đột giữa Israel và Iran – một "mồi lửa" đang đe dọa thiêu rụi sự ổn định của kinh tế toàn cầu. Mỹ kỳ vọng Trung Quốc, với tư cách là đối tác ngoại giao thân cận và khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, sẽ dùng sức ảnh hưởng của mình để gây áp lực lên Tehran.

Tuy nhiên, dường như "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh". Dù hai bên đồng ý rằng Eo biển Hormuz phải được thông suốt và Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng Bắc Kinh vẫn giữ vững lập trường trung lập và hòa giải. Ông Tập Cận Bình khẳng định cuộc chiến này lẽ ra "không bao giờ nên xảy ra", đồng thời khéo léo từ chối việc can thiệp bằng vũ lực hay các biện pháp cưỡng chế mạnh bạo. Một thỏa thuận năng lượng mới có thể đang được hình thành, nơi Trung Quốc sẽ mua thêm dầu từ Mỹ thay vì Iran, nhưng để xoay chuyển hoàn toàn cục diện vùng Vịnh thì vẫn cần thời gian trả lời.

Taiwan: Lằn ranh đỏ và lời cảnh báo trực diện

Nếu như trong các vấn đề khác, ông Tập thể hiện sự mềm mỏng thì đối với vấn đề Đài Loan, nhà lãnh đạo Trung Quốc đã đưa ra một thông điệp đanh thép. Ông gọi đây là vấn đề "quan trọng nhất" và là "lằn ranh đỏ" không thể xâm phạm. "Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", ông Tập cảnh báo rằng nếu vấn đề này không được xử lý thỏa đáng, mối quan hệ song phương sẽ rơi vào hiểm cảnh, thậm chí là xung đột. Đáp lại, phía Mỹ thông qua Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định lập trường của Washington vẫn "không thay đổi", khéo léo lèo lái cuộc hội đàm sang các chủ đề khác để tránh một cuộc đối đầu trực diện ngay tại bàn tiệc.

Những "món quà" kinh tế: Thật giả khó lường?

Ông Trump trở về Washington với những con số đầy hứa hẹn: Trung Quốc dự kiến mua hàng chục tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm, gia hạn giấy phép cho thịt bò và đặc biệt là đơn hàng "khủng" 200 máy bay Boeing. Tuy nhiên, giới quan sát vẫn còn hoài nghi khi Bắc Kinh chưa chính thức xác nhận các con số chi tiết này. Đúng là "Nói lời phải giữ lấy lời", dư luận đang chờ xem liệu những cam kết này có biến thành hợp đồng thực tế hay chỉ là những đòn hỏa mù ngoại giao để làm hài lòng vị khách phương xa.

Nghệ thuật đón tiếp: "Lòng thành" và sự xa hoa

Không thể không nhắc đến sự tinh tế của Trung Quốc trong việc tổ chức hậu cần. Hiểu rõ ông Trump là người ưa chuộng hình thức và sự tôn trọng, ông Tập đã trải thảm đỏ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Từ việc cử Phó Chủ tịch Hàn Chính ra đón tại sân bay đến buổi lễ duyệt đội danh dự hoành tráng tại Đại lễ đường Nhân dân, mọi chi tiết đều hoàn hảo.

Đặc biệt, chuyến đi dạo tại Trung Nam Hải – nơi vốn được coi là "cấm địa" của giới lãnh đạo Trung Quốc – là một minh chứng cho sự ưu ái đặc biệt. Ông Trump, một người vốn nổi tiếng với những phát ngôn góc cạnh, lần này lại tỏ ra vô cùng kiềm chế và đầy tôn trọng. Ông ca ngợi ông Tập là người "thẳng thắn, không chơi trò mèo vờn chuột". Có vẻ như câu "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau" đã được cả hai áp dụng triệt để trong lần hội ngộ này.

Chuyến thăm đã kết thúc, nhưng dư âm của nó sẽ còn kéo dài. Dù còn đó những bất đồng về thương mại, công nghệ hay địa chính trị, nhưng việc hai cường quốc chọn cách ngồi lại và đối thoại thay vì đối đầu trực diện đã là một thắng lợi cho hòa bình thế giới. Như cha ông ta vẫn bảo "Thua keo này, bày keo khác", con đường phía trước của quan hệ Mỹ - Trung chắc chắn còn nhiều gập ghềnh, nhưng sau hai ngày tại Bắc Kinh, ít nhất họ đã tìm thấy một nhịp điệu chung để cùng tồn tại.