Lắt léo chữ nghĩa: Từ gà gị đến gà cồ - VietBF
 
 
 
News Library Technology Giải Trí Portals Tin Sốt Home

HOME

NEWS 24h

ZONE 1

ZONE 2

Phim Bộ

Phim Lẻ

Ca Nhạc

Go Back   VietBF > Other News|Tin Khác > Stories, Books | Chuyện, Sách


Số bài trả lời (Reply's) : 0   -   Số người đă xem (Viewers) : 302
Reply
 
Thread Tools
  #1  
Old  Default Lắt léo chữ nghĩa: Từ gà gị đến gà cồ
Click image for larger version

Name:	666.jpg
Views:	0
Size:	21.5 KB
ID:	1839622  
Gà gị là gà ǵ? Tự điển Việt Nam của Ban Tu thư Khai trí giảng là “gà mới lớn”. Từ điển tiếng Việt 2020 của Trung tâm Từ điển học (Vietlex) do Hoàng Phê chủ biên giảng là “gà trống mới lớn, c̣n non”.
Gị trong gà gị là một h́nh vị tiếng Việt gốc Hán, bắt nguồn ở một từ ghi bằng chữ [雛], cũng viết [鶵], mà âm Hán Việt là sù, thường đọc là sồ (trở xuống, xin dùng âm sồ), có nghĩa là “chim non”. Dictionnaire classique de la langue chinoise của F.S.Couvreur dịch là “poulet; nom générique des oiseaux qui prennent eux-mêmes leur nourriture aussitôt après leur éclosion” (gà gị; tên chung của những [loài] chim tự kiếm ăn ngay sau khi nở). C̣n Mathews’ Chinese-English Dictionary dịch là “a chick, a fledgling” (gà con; chim non). Hán ngữ đại tự điển (Thành Đô, 1993) cho nghĩa đầu tiên của nó là “tiểu kê” [小鳮], tức gà nhỏ, gà con.
Tương quan S « GI giữa sồ [雛] và gị c̣n có thể thấy với các trường hợp: - sại [砦], thường đọc trại « giại trong phên giại; - sạn [棧] « giàn trong giàn hoa; - sàng [牀] « giường; - sẩm [醦] « giấm; - sế [㡜] « giẻ. Đặc biệt, sồ [雛] bộ chuy [隹] có một trường hợp đồng dạng từ nguyên học là sồ [䅳] bộ ḥa [禾], cũng có một điệp thức là gị, trong gị lan, gị huệ, gị thủy tiên. Hán ngữ đại tự điển (Thành Đô, 1993) giảng sồ [䅳] là “tắc can” [稷秆], tức “nhánh kê, thân kê”.
Trong tiếng Việt, gị trong gà gị và gị trong gị lan khác nhau ở chỗ trong gà gị th́ gị chỉ là một h́nh vị phụ thuộc c̣n trong gị lan th́ gị là một từ độc lập làm trung tâm của danh ngữ.
Về chữ gị này, Từ điển tiếng Việt 2020 đă chuyển chú về ḍ để giảng. Quyển này cũng ghi nhận cả ṛ và giảng là từ cũ, có nghĩa là “ḍ”. Thế là với khái niệm đang xét, nó đă thu nhận đến ba h́nh thức chính tả: gị, ḍ, ṛ. C̣n Việt Nam tự điển của Khai trí Tiến đức th́ ghi ṛ và giảng là “nhánh, mầm”. Nghĩa này rất gần với nghĩa thứ 3 mà Hán ngữ đại từ điển đă ghi cho chữ sồ [雛] là “ấu tiểu đích động thực vật” [幼小的动植物], tức “động vật, thực vật c̣n non nớt”. Chúng tôi ngờ rằng chữ sồ [雛] bộ chuy [隹] và chữ sồ [䅳] bộ ḥa [禾] là hai chữ đồng nguyên.
Ở trong Nam, để chỉ hiện tượng phụ nữ bắt nạt nam giới, vợ bắt nạt chồng, người ta có câu nói đùa: Nữ kê tác quái, gà mái đá gà cồ. Vậy gà cồ là gà ǵ? Vtudien.com giảng gà cồ là tiếng địa phương, có nghĩa là gà trống. Đúng nhưng chưa đủ. Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức giảng là “gà trống để giống”. Từ điển phương ngữ Nam bộ do Nguyễn Văn Ái chủ biên và Từ điển từ ngữ Nam bộ của
TS Huỳnh Công Tín đều giảng là “loại gà trống to con”. Cồ th́ đúng là “to lớn”. Trẻ con trong Nam thời trước đứa nào có chơi đá dế (chọi dế) thế nào cũng biết dế cồ là con dế bự hiếm thấy. Cồ là một từ Việt gốc Hán, bắt nguồn ở một từ ghi bằng chữ [渠] mà âm Hán Việt là cừ, có nghĩa là “to lớn”. Tương quan ngữ âm Ư « Ô là chuyện b́nh thường mà cái thí dụ dễ thấy là chữ cư [居] là “ở” được hài thanh bằng chữ cổ [古].

Bài cùng thể loại :



  • florida80
    R10 Vô Địch Thiên Hạ
    florida80's Avatar
    Release: 08-01-2021
    Reputation: 171596


    Profile:
    Join Date: Aug 2007
    Posts: 94,453
    Last Update: None Rating: None
    Attached Thumbnails
    Click image for larger version

Name:	666.jpg
Views:	0
Size:	21.5 KB
ID:	1839622  
    florida80_is_offline
    Thanks: 6,392
    Thanked 37,466 Times in 10,983 Posts
    Mentioned: 1 Post(s)
    Tagged: 0 Thread(s)
    Quoted: 511 Post(s)
    Rep Power: 117 florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9
    florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9florida80 Reputation Uy Tín Level 9
    Reply

    User Tag List

    Thread Tools

    Facebook Comments


     
    iPad Tablet Menu

    HOME

    Breaking News

    Society News

    VietOversea

    World News

    Business News

    Other News

    History

    Car News

    Computer News

    Game News

    USA News

    Mobile News

    Music News

    Movies News

    Sport News

    ZONE 1

    ZONE 2

    Phim Bộ

    Phim Lẻ

    Ca Nhạc

    Thơ Ca

    Help Me

    Sport Live

    Stranger Stories

    Comedy Stories

    Cooking Chat

    Nice Pictures

    Fashion

    School

    Travelling

    Funny Videos

    NEWS 24h

    HOT 3 Days

    NEWS 3 Days

    HOT 7 Days

    NEWS 7 Days

    HOT 30 Days

    NEWS 30 Days

    Member News

    Tin Sôi Nổi Nhất 24h Qua

    Tin Sôi Nổi Nhất 3 Ngày Qua

    Tin Sôi Nổi Nhất 7 Ngày Qua

    Tin Sôi Nổi Nhất 14 Ngày Qua

    Tin Sôi Nổi Nhất 30 Ngày Qua
    Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. V́ một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hăy ghé thăm chúng tôi, hăy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
    Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.


    All times are GMT. The time now is 20:31.
    VietBF - Vietnamese Best Forum Copyright ©2006 - 2021
    User Alert System provided by Advanced User Tagging (Pro) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2021 DragonByte Technologies Ltd.
    Log Out Unregistered

    Page generated in 0.12120 seconds with 13 queries