Phải trả cho Nga đến 2,5 tỷ USD, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ chẳng những không được sử dụng tên lửa S-400 mà còn tự làm yếu đi sức mạnh phòng thủ của mình.
Sự thật không màu hồng
Một trong những vấn đề nóng nhất trong cuộc thảo luận kéo dài 50 phút giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Mỹ Joe Biden trong hội nghị thượng đỉnh NATO tháng trước là việc Ankara mua hệ thống phòng không tầm xa S-400 do Nga sản xuất.
Cùng với đó là các biện pháp trừng phạt của Mỹ, bao gồm trục xuất Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm F-35.
Không ngạc nhiên khi cuộc họp Mỹ-Thổ kết thúc mà không có giải pháp. Đây được coi là tin xấu đối với không quân Thổ Nhĩ Kỳ.
Trong hơn một thập kỷ qua, giới quân sự hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ đã phát triển kế hoạch tăng cường khả năng không quân trong tương lai dựa trên tính toán sẽ nhận được ít nhất 100 chiếc tiêm kích tàng hình F-35 từ năm 2020.
Không quân Thổ Nhĩ Kỳ hiện trang bị cho các phi đội gồm những chiếc F-16 thế hệ thứ tư do Mỹ chế tạo và tiêm kích F-4 đời cũ hơn trong các chiến dịch chống lại các tay súng người Kurd ở miền Bắc Iraq và Syria.
Thổ Nhĩ Kỳ lần đầu tiên mua F-16 vào cuối những năm 1980 và đã sản xuất loại máy bay chiến đấu mang tính biểu tượng này theo sự cho phép của Mỹ.
Ngày nay, không quân Thổ Nhĩ Kỳ có tổng số 270 máy bay F-16C/D trong kho, tất cả đều là các biến thể thuộc block 30/40/50. Hầu hết số này sẽ phải loại bỏ dần trong vòng 10 đến 15 năm tới, tùy thuộc vào kế hoạch nâng cấp.
Thổ Nhĩ Kỳ không có nhiều lựa chọn trong việc cứu vãn tình hình. Thổ Nhĩ Kỳ vẫn thường doạ dẫm Mỹ (và các đồng minh NATO) rằng họ có thể lựa chọn máy bay chiến đấu của Nga, như tiêm kích tàng hình Su-57, trong trường hợp không có lựa chọn máy bay mới.
Nhưng điều này được cho là không thực tế. Các tướng lĩnh không quân Thổ Nhĩ Kỳ hiểu quá rõ việc chuyển từ máy bay tiêu chuẩn NATO sang máy bay Nga sau 70 năm không đơn giản như việc đổi chiếc xe hơi Mỹ sang loại xe của Nhật Bản.
Xây dựng cấu trúc hoạt động, sửa đổi các căn cứ không quân, các hệ thống sửa chữa, dịch vụ và bảo dưỡng mới là những yếu tố gây tốn kém, mất thời gian và gặp khó về mặt công nghệ.
Câu chuyện cổ tích
Về lý thuyết, Thổ Nhĩ Kỳ hiện vẫn tự hào về chương trình phát triển chiến đấu cơ TF-X nội địa. Các nhà chức trách quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ công bố "tin tức nóng hổi" về chương trình máy bay này gần như hàng ngày.
Nhưng theo chuyên gia phân tích Burak Bekdil từ Middle East Forum, đây chỉ là những câu chuyện cổ tích dễ nghe dành cho người Thổ Nhĩ Kỳ trong nước. Còn thực tế, kỹ thuật hàng không của Thổ Nhĩ Kỳ chưa thể chế tạo được một chiếc máy bay thế hệ mới như kỳ vọng.
Mục tiêu bay thử lần đầu của TF-X được xác định vào năm 2023, nhân dịp kỷ niệm 100 năm Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng ngay cả viễn cảnh đưa nguyên mẫu ra khỏi nhà chứa ở thời điểm 2025-2026 cũng là điều không thực tế.
Trên thực tế, TF-X vẫn đang ở giai đoạn thiết kế tiền ý tưởng. Nói cách khác, nó vẫn chưa được thiết kế - bởi không thể thiết kế một máy bay chiến đấu trước khi chọn động cơ cung cấp sức mạnh cho nó.
Thổ Nhĩ Kỳ không có công nghệ động cơ máy bay. Nước này tuyên bố đang phát triển động cơ riêng. Nhưng tuyên bố này cũng chỉ mang tính tuyên truyền trong nước.
Trong khi đó, lo sợ Mỹ sẽ tiếp tục trừng phạt, Thổ Nhĩ Kỳ đã đình chỉ kế hoạch kích hoạt hệ thống tên lửa S-400.
Mặc dù mục tiêu chính thức để kích hoạt hệ thống là vào tháng 4/2020, nhưng đến hiện tại quân đội Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đang đặt tên lửa S-400 trong tình trạng "còn đắp chiếu và chưa kích hoạt".
Điều này có nghĩa là Ankara đã trả 2,5 tỷ USD cho Moscow để lấy một hệ thống mà họ có thể sẽ không bao giờ sử dụng.
Như Đại sứ Nga tại Ankara Aleksey Yerhov từng nói: "Đây là một vụ mua bán. Chúng tôi nhận được tiền của mình. Người Thổ Nhĩ Kỳ có thể cưỡi tên lửa ra biển hoặc mang khoai tây theo. Đó không phải điều chúng tôi quan tâm".
Việc Thổ Nhĩ Kỳ mua tổ hợp phòng không trị giá 2,5 tỷ USD của Nga nhưng gặp hàng loạt biến cố là ví dụ điển hình cho thấy ngành công nghiệp quốc phòng có thể mắc sai lầm trong ngoại giao như thế nào.
VietBF @ Sưu tầm