[Romano]

Như đã đề cập trong bài viết: "MÂU THUẪN TRONG LIÊN MINH UKRAINE: KHI NIỀM TIN ĐANG BỊ PHÂN TÁN" chính trường Ukraine đang đứng trước những sự mâu thuẫn, đối lập về chủ trương điều hành đất nước; đây cũng được cho là nguyên nhân hàng đầu khiến quốc gia chưa có một lối thoát thực sự đối với bế tắc chính trị hiện nay. Trong đó, sự chưa ăn khớp giữa hai nhà lãnh đạo đại diện cho hai thế lực chính trị tại đây - Petro Poroshenko và Arsenic Yatsenyuk chưa tìm được tiếng nói chung là vấn đề căn bản nhất hiện nay. Tổng thống đương nhiệm Petro Poroshenko cổ suý cho đường hướng "tự lực cánh sinh" để phục hồi Ukraine sau sự kiện biểu tình lật đổ Tổng thống Viktor Yanukovich thì Thủ tướng Arsenic Yatsenyuk lại chủ trương theo đuổi bám đuôi Mỹ để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay. Và trong một bối cảnh vai trò của Arsenic Yatsenyuk liên tục tăng, nhất là sau khi tiến hành bầu cử gần đây nhất thì tư tưởng thân Mỹ lại đang có xu hướng thắng thế trong Chính phủ Ukraine hiện nay.

Bà Natalie Jaresko tại quốc hội Ukraine hôm 2-12. Ảnh: Reuters
Biểu hiện cụ thể nhất cho xu hướng thân Mỹ chính là việc "Ông đã ký quyết định cấp quốc tịch Ukraine cho công dân Mỹ Natalie Jaresko, chủ tịch một quỹ tư nhân và một chủ ngân hàng đầu tư Lithuania Aivaras Abromavicius. Bà Natalie cũng được quốc hội Ukraine bổ nhiệm làm bộ trưởng tài chính. Ông Abromavicius được bổ nhiệm làm cố vấn kinh tế". Có thể nói đây là trường hợp đầu tiên một người ngoại quốc được cho nhập quốc tịch và ngay sau đó được Quốc hội bổ nhiệm vào một cương vị quan trọng trong Chính phủ. Lí do được ông Petro Poroshenko đưa ra là "Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko phát biểu tại quốc hội hôm 2-12 nói nước này phải học các kinh nghiệm nước ngoài để vượt ra khỏi bờ vực phá sản sau nhiều năm tham nhũng và bất ổn chính trị". Điều này đã gần như gợi mở một thực tế tại đất nước này là họ đang thiếu những nhân tố có thể đảm nhiệm các cương vị quan trọng trong Chính phủ và vị trí Bộ trưởng Bộ Tài Chính mà bà Natalie Jaresko, một người Mỹ vừa đảm nhiệm là một ví dụ.


Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là có phải thực sự Chính phủ Ukraine đang bế tắc đến như thế không? hay đó cũng chỉ là hệ quả tất yếu của những sức ép mà Nhà nước Ukraine gặp phải sau những biến cố vừa qua? Họ đã cho phép sự có mặt của người Mỹ tại những vị trí quan trọng, được tiếp cận các thông tin cơ mật liên quan đối nội, đối ngoại và bây giờ là sự có mặt của người Mỹ ngay trong bộ máy Nhà nước Ukraine đương nhiệm! Phải chăng, đó là dấu chấm hết cho nỗ lực phục hồi đất nước sau khủng hoảng mà không quá lệ thuộc vào Mỹ?


Có thể đó không phải là ý kiến của riêng tổng thống Petro Poroshenko và càng không phải là điều ông này hướng tới sau khi đăng quang cương vị tổng thống; tuy nhiên, sự xuất hiện của một nhân vật được cho là số 2 trong Chính phủ - ông Arsenic Yatsenyuk trên cương vị Thủ tướng thì xem ra sức ép đến từ Mỹ trong việc thắt chặt hơn nữa sự lệ thuộc của Ukraine vào họ đã trở nên mạnh mẽ hơn. Sẽ không có một lí do nào bào chữa cho động thái được cho là "thiếu an toàn" và đầy rẫy sự rủi ro trong việc đưa một người nước ngoài (trước khi chưa nhập quốc tịch) nắm cương vị đứng đầu một bộ quan trọng - Bộ trưởng Bộ Tài chính; không thể lấy lí do bà Natalie Jaresko có gốc Ukraine để biện minh cho việc bổ nhiệm đó? Sẽ không ai đảm bảo đó không phải là một con bài chính trị mà người Mỹ đang sử dụng trong chiến dịch tạo ra một Hàn Quốc, Nhật Bản ở khu vực Đông Âu. Họ sẽ làm được nhiều hơn những thứ mà họ từng làm với Ba Lan trong những năm 80, 90 của thế kỷ trước (việc đặt Hệ thống phòng thủ của EU và Mỹ tại Ba Lan để đối phó với Nga).


Như thế, xem ra Chính phủ đương nhiệm Ukraine đang đưa đất nước của mình đi xa hơn cái quỹ đạo cho phía xưa nay. Họ từ chối "phụ thuộc" vào Nga theo một tương lai có lợi nhưng lại phụ thuộc vào Mỹ trong vai trò là một đồng minh thân cận của nước này tại Đông Âu. Cái đáng tiếc nhất là lối đi ấy khi mà cái ô bảo trợ của người Mỹ có vẻ không còn là phù hợp với một quốc gia trông chờ hoàn toàn vào bên ngoaì như Ukraine./.
tm