Vài tháng qua, Đệ nhất phu nhân Grace vì muốn thay người chồng Robert Mugabe làm Tổng thống Zimbabwe, đã liên tục sử dụng ngân sách và trực thăng của chồng
Vợ chồng Tổng thống Mugabe
Vài tháng qua, Đệ nhất phu nhân Grace vì muốn thay người chồng Robert Mugabe làm Tổng thống Zimbabwe, đã liên tục sử dụng ngân sách và trực thăng của chồng để vận động một suất phó tổng thống và để có thể “lên ngôi”.
Bà Grace nhỏ hơn chồng 40 tuổi, sẵn sàng nắm quyền nếu ông Mugabe nay 91 tuổi có thể từ chức hoặc qua đời.
Ông Mugabe làm tổng thống từ năm 1987 đến nay, nhưng vợ ông sẽ phải cạnh tranh với những đồng chí từng tham gia cuộc đấu tranh để Zimbabwe độc lập khỏi Anh.
“Không tha” chiến hữu của chồng
Những bậc lão thành này cũng muốn kế ngôi, nên chắc chắn kháng cự bà Grace, nhất là phó tổng thống thứ nhất Joice Mujuru, ứng cử viên kế ngôi số 1.
Trong bối cảnh đó, bà Grace liên tục bay khắp nước để vận động ngôi phó tổng thống thứ hai, trong một chiến dịch “tấn công duyên dáng” để thu hút sự ủng hộ.
Hai tháng trước, bà Grace được đề cử làm thủ lĩnh nhánh phụ nữ của đảng Liên hiệp quốc gia Zimbabwe châu Phi-Mặt trận giải phóng (ZANU-PF).
Từ đó, bà dùng suất này để vận động lãnh đạo tôn giáo, các tù trưởng bộ lạc và giới trẻ, bằng những bữa tiệc hoành tráng tổ chức tại trang trại gia đình ở Mazowe, một thị trấn nhỏ ở phía bắc thủ đô Harare.
Ông Mugabe tuổi cao sức yếu, liên tục ra nước ngoài chữa bệnh, nhất là Singapore. Có tin đồn ông có thể từ chức trước năm 2018, thời điểm ông mãn nhiệm kỳ.
Ông Mugabe cũng bắn tiếng có thể “xin” thôi chức chủ tịch ZANU-PF, dù ông đã chấp nhận sự đề cử làm chủ tịch quốc hội vào tháng 12 tới.
Theo hiến pháp mới của Zimbabwe, kỳ họp quốc hội ấy sẽ là nơi bà Grace cần trở thành phó lãnh đạo thứ nhì của chồng, nhằm vươn lên ngôi tổng thống.
Bà Grace đã tỏ ra sẵn sàng theo đuổi chủ trương cứng rắn mà chồng bà đã nổi tiếng. Tại một cuộc mít-tinh mới đây, bà tuyên bố sẵn sàng “đổ máu” để bảo vệ bờ cõi, vốn đã trải qua một cuộc “cải cách ruộng đất” hỗn loạn hồi năm 2000, khi nông trại của nhiều người da trắng bị thu hồi để chia đất cho người da đen nghèo khổ.
Nhưng bà cũng có những tuyên bố “lạnh lưng” về nhiều vấn đề, gồm từng nói bóng gió về việc bà giữ một vai trò trong cái chết nhà báo nữ Heidi Holland (được cho là tự sát), người đã viết một cuốn sách phê phán chồng bà.
Bị lợi dụng gây chia rẽ trong đảng?
Cho đến gần đây, cuộc đấu đá chính trị mãnh liệt nhất ở Zimbabwe là giữ phó tổng thống Mujuru với Bộ trưởng Tư pháp Emmerson Mnangagwa. Hai ông đều là cựu binh trong cuộc chiến tranh du kích từng lật đổ chính phủ cựu Thủ tướng Ian Douglas Smith hồi năm 1980.
Nhưng sự kình chống ấy thay đổi từ khi bà Grace tuyên bố “muốn tìm một vị trí cao hơn”.
Trong chương trình vi hành “Tiếp dân” từ mùa hè năm nay vốn được báo giới đưa tin rầm rộ, bà Grace kêu gọi ông Mujuru “đứng sang một bên” và chỉ trích vị phó tổng thống là “ghen tuông, không trung thực”.
Bà nói ông Mujuru “chỉ giữ chức mà chẳng làm gì, trong khi Mugabe phục vụ nhân dân”. Bà cũng chỉ trích một “chiến hữu” thân cận của Mujuru là Didymus Mutasa, một đồng minh của chồng bà.
Nhưng bà Grace cũng bị nhiều người công khai chỉ trích bà. Trong bài xã luận “Tôi xin lỗi Grace” dăng trên báo Masvingo Mirror, cựu chỉ huy quân sự Kudzai Mbudzi viết: “Theo tôi, Amai (Đệ nhất phu nhân) chưa chín chắn, quá ích kỷ… và hoàn toàn là một kẻ cơ hội chủ nghĩa…
…Chúng ta đang tìm một lãnh đạo có thể đưa đất nước vào quỹ đạo cạnh tranh bền vững và thịnh vượng kinh tế sau một thời kỳ dài suy thoái kinh thế.
Nhà hoạt động chính trị Blessing Vava nói bà Grace chỉ là “con chốt thí” bị lợi dụng để chia rẽ đảng:
“Tôi nghĩ bà Grace không còn là chính mình, tuy nhiên, bà ấy sẽ là một nhân tố rất quan trọng vì bà gần cận tổng thống Mugabe. Bà ấy bị lợi dụng để phá hủy khả năng kế nhiệm của Mujuru. Ông này sẽ chấp nhận chuyện này dài dài khi tổng thống Mugabe vẫn còn sống, trừ phi bà ấy muốn chia rẽ đảng”.
( MTG )Song Phương chuyển