Buổi sáng nọ, nơi góc đổ rác chung của cả khu nhà tự dưng xuất hiện một đôi giày cũ còn khá tốt. Giày được đặt trong một cái hộp với tờ giấy có ghi chú, với nét chữ nắn nót "đồ còn tốt, ai cần xin cứ tự nhiên".
Sài Gòn – Đường Trần Hưng Đạo năm 1968. (Ảnh: flickr manhhai)
Ở mấy nước tư bản, việc đem bỏ đi đồ dùng còn xài tốt không có gì lạ lẩm, nhưng cách nhường lại cho người khác sử dụng với tất cả sự ân cần là một cung cách đáng ngưỡng mộ. Đôi giày cũ khi đặt vào hộp, gửi tặng mơ hồ vào cõi nhân gian, được chủ nhân ân cần đi đánh xi lại, mới và đẹp, ai nhìn cũng thấy thú vị.
Vậy mà mấy ngày sau mới có anh Mễ làm nghề đổ rác đến lấy hộp giày đi, rồi để lại chữ
"cám ơn". Đôi giày nằm liên tục mấy ngày ở đấy, vì những người trong khu nhà chung cư này không ai muốn giành lấy phần của người có hoàn cảnh sống khó khăn hơn mình.
Thỉnh thoảng thấy trong đời có sự ân cần làm lay động lòng người, làm chợt nhớ về Sài Gòn với tất cả không gian đã từng rất ân cần, ấm áp của nó, một không gian mà giờ đây khi nhắc lại, như một thứ của quý hiếm đang mất dần, phai dần, dư niệm của nhiều thế hệ qua.
Sài Gòn ân cần trong trí nhớ thật đơn giản lạ. Đôi khi chỉ là chuyện người qua đường xin trú mưa được chủ nhà mời vào nhà vì sợ kẻ lạ bị ướt. Đôi khi vì một thùng trà đá để trước cửa để giúp cho bá tánh bị lỡ đường có được giải khát lúc trưa hè. Có đi đến tận những thành phố, hỏi thăm đường đi thì bị tính tiền, mới biết rõ, Sài Gòn đã từng ân cần với thiên hạ như thế nào. Sài Gòn ân cần và vô tư đến mức khi thấy người say nắng ngất xỉu bên đường, không ai biết ai lại cứ xúm vô cạo gió, lấy thuốc cho uống để giúp khách qua đường có đủ sức đi tiếp.
Người dân châm nước cho bình trà đá phục vụ miễn phí ở ngã tư Võ Văn Tần - Nguyễn Thượng Hiền (Ảnh tư liệu)
Mới hôm rồi, may mắn đọc được một câu chuyện của người Sài Gòn mà lòng thấy mát dịu. Lại thấy thương người đất miền Nam không quen nói trôi chữ, chỉ có tấm lòng chân thật dể thương lạ kỳ.
Một anh trên Facebook kể rằng anh đi làm thêm kiếm tiền đi học, chạy bàn rửa chén cho một đôi vợ chồng ở Sài Gòn.
Một hôm lỡ tay làm bể hết nguyên chồng tô dĩa, anh lýnh quýnh không biết phải làm sao thì bất chợt bà chủ chạy vô nhìn thấy.
Bà sững người, chưa kịp la đã dặn:
"Nếu chồng cô có xuống thấy thì nói tại cô làm bể, chứ không ổng chửi chết!".
Vừa quay lưng thì ông chủ chạy từ trên lầu xuống, nhìn đống tô dĩa nát bấy mà thất thần, rồi dặn:
"Nếu vợ chú vô hỏi, thì nói chú làm bể nghe, chứ không bả chửi chết!".
Người làm công đó mang cái kỷ niệm ngọt ngào và xúc động đó kể lại trên nhật ký của mình, làm không biết bao người đọc thấy rưng rưng, trìu mến.
Sự ân cần là cách mà con người thấu hiểu đời sống, đối đãi bằng tấm lòng chân thành của mình. Bước đi vài dặm trong một đất nước, có thể thấy rõ sự ân cần cho con người đang ở mức nào.
Việt Nam hôm nay có những thành phố lớn hơn, con người cao sang hơn, đại lộ đi bộ to rộng hơn… nhưng sự xua đuổi người nghèo khó cũng quyết liệt hơn. Sự ân cần như chỉ còn trú ngụ loanh quanh với giai cấp dưới, ở những thị dân ít học được thói cao sang.
Nhiều cao ốc được dựng lên, nhưng không mấy cái có lối đi của người khuyết tật. Nhà vệ sinh công cộng tuy xây dựng đắt tiền như tượng đài, nhưng hầu như không có cái nào dành cho phụ nữ có thai hay cho người già yếu.
Trong sự rực rỡ của đất nước này hôm nay, đã chứng kiến sự nhạt phai sự ân cần giữa người với người. Sự chói lọi về chỉ số phát triển vẫn kèm theo khoảng tối đen mù lòa sau lưng nó.
Người Sài Gòn luôn năng động, hào sảng và luôn chào đón, chấp nhận những cái mới.
Hơn nữa, người Sài Gòn cũng khá dễ chịu, ít chấp nhặt.