04/30/20
Phóng viên ảnh người Hà Lan Hubert Van Es có bức ảnh để đời về Chiến tranh Việt Nam, chụp một nhóm người cố chen lấn trên chiếc thang để leo lên trực thăng đậu trên nóc nhà chạy thoát khỏi Sài Gòn năm 1975.
16h ngày 29/4/1975, người Mỹ và các đồng minh với Mỹ bàng hoàng khi nhìn thấy bức ảnh của nhà báo Hubert Van Es, lúc ấy làm cho Hãng tin United Press (UP), chụp một dòng người lúc 14h cùng ngày, đang cố gắng trèo lên cầu thang sân thượng tòa nhà Pittman Apartments ở số 22 đường Gia Long – Saigon
Trên sân thượng, đứng cạnh chiếc trực thăng sơn màu trắng là sĩ quan CIA phụ trách hàng không tên O.B. Harnage đang vươn tay để kéo một người khác lên.
Nó không phải là máy bay của Hải quân Mỹ thực hiện việc di tản những người Mỹ cuối cùng ra khỏi Sài Gòn, mà là của Air America, một hãng hàng không có vỏ bọc “tư nhân” do CIA bí mật điều khiển.
Ông Hubert Van Es tới Hong Kong làm phóng viên tự do năm 1967, sau đó làm việc tại báo Bưu điện Hoa nam Buổi sáng. Năm tiếp theo ông tới Việt Nam làm việc cho NBC News rồi làm cho AP tại Sài Gòn từ 1969-1972.
Từ 1972-1975, ông đảm nhận cương vị phụ trách ảnh chiến tranh Việt Nam cho hãng tin UPI.
Ảnh chụp người Mỹ bị thương tháng 5/1969
Ảnh ông Hubert Van Es chụp một người lính bị thương với cây thánh giá nhỏ lấp lánh, nổi bật trên nền chân dung tối, cách đây hơn 40 năm, đã trở thành bức ảnh nổi tiếng về trận "Đồi thịt băm" vào tháng 5/1969.
Và bức ảnh chụp chiếc trực thăng di tản từ trên nóc một tòa nhà ở Sài Gòn ngày 29/4/1975 đã trở thành biểu tượng rõ nét nhất cho cuộc tháo chạy trong tuyệt vọng của quân Mỹ và đồng minh cũng như chính sách sai lầm của Mỹ tại Việt Nam.
Từ vị trí thuận lợi trên ban công của UPI cách đó vài tòa nhà, Hubert Van Es đã ghi lại được cảnh tượng bằng chiếc máy với ống kính 300-mm, ống kính dài nhất mà ông có.
Sau này, ông nói, không phải toàn bộ khoảng 30 người trên nóc nhà được di tản và chiếc UH-1 Huey đã quá tải lúc cất cánh.
Tấm ảnh khiến Hubert Van Es trở nên nổi tiếng nhưng ít năm sau, ông nói với bạn bè rằng phải mất rất nhiều thời gian để giải thích đó không phải là bức hình chụp trên nóc tòa nhà đại sứ quán Mỹ.
Sinh ra ở Hilversum, Hà Lan, Hubert Van Es học tiếng Anh lúc chơi đùa với các binh lính trong Thế chiến 2. Ông quyết định trở thành phóng viên ảnh sau khi tới một triển lãm ở bảo tàng địa phương năm 13 tuổi, nhìn thấy tác phẩm của phóng viên ảnh chiến trường huyền thoại Robert Capa.
Sau khi tốt nghiệp đại học, ông bắt đầu làm phóng viên ảnh năm 1959 cho Nederlands Foto Persbureau ở Amsterdam, nhưng rồi châu Á đã trở thành nhà của ông.
Khi chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975, ông trở lại Hong Kong và làm phóng viên tự do cho một số tờ báo, tạp chí Mỹ, châu Âu.
Phóng Viên Hubert Van Es chụp tại Hong Kong tháng 8/2008. Ảnh: Reuters
Ngày 15/5/2009, ông qua đời tại bệnh viện Queen Mary, Hong Kong ở tuổi 67.
Nhà báo kỳ cựu Mỹ Peter Arnett nhận xét: “Hubert Van Es là một trong số phóng viên ảnh phương Tây đã bất chấp nguy hiểm để trở thành nhân chứng vào thời điểm kết thúc chiến tranh”.
Tổng hợp