Cách Trái Đất khoảng 1,2 tỉ năm ánh sáng, một sự kiện khủng khiếp đă thắp sáng vũ trụ dưới ánh sáng hồng ngoại, quang học lẫn vô tuyến.
Từ dữ liệu hồng ngoại bất thường mà kính viễn vọng không gian WISE của NASA thu thập được, một nhóm nghiên cứu Mỹ đă xác định được một vụ va chạm "rung chuyển vũ trụ" giữa 3 nhân thiên hà đang hoạt động (AGN). Đáng chú ư, con quái vật đang thành h́nh này rực rỡ trong ánh sáng vô tuyến.
Nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà vật lư thiên văn Emma Schwartzman thuộc Pḥng Nghiên cứu Hải quân Mỹ đă đặt tên cho sự kiện đó là J1218/1219+1035.
Sự kiện 3 lỗ đen vô tuyến va chạm - Ảnh đồ họa: NSF/AUI/NSF NRAO/P. Vosteen
Viết trên tạp chí khoa học The Astrophysical Journal Letters, nhóm của tiến sĩ Schwartzman cho biết đây là sự kiện 3 AGN sáp nhập thứ 3 được phát hiện, hơn nữa việc chúng đồng loạt phát sóng vô tuyến mạnh mẽ là hiện tượng chưa từng có tiền lệ.
AGN vốn là lỗ đen quái vật (lỗ đen siêu khối) nằm ở trung tâm các thiên hà, nhưng là loại lỗ đen đang thời kỳ hoạt động cuồng nộ chứ không "ngủ đông" như con quái vật sagittarius A* ở trung tâm Milky Way (Ngân Hà) của chúng ta.
Trong dữ liệu ban đầu của WISE, hệ thống này trông giống như sự hợp nhất giữa hai thiên hà, đă chồng chéo nhau ở các ŕa, mỗi thiên hà đều có AGN riêng. "Điều này tự nó đă đủ thú vị rồi" - các tác giả nói với Science Alert.
Các quan sát tiếp theo đă xác nhận rằng hai thiên hà tiếp xúc này thực sự chứa các AGN cách nhau khoảng 74.000 năm ánh sáng.
Tuy nhiên, điều đáng ngạc nhiên là các nhà nghiên cứu đă t́m thấy một thiên hà thứ ba cũng có một AGN rực lửa, nằm cách đó khoảng 316.000 năm ánh sáng.
Một luồng khí dường như đang chảy từ thiên hà này sang hai thiên hà kia, xác nhận quá tŕnh sáp nhập đang bắt đầu.
Sự kiện được ghi lại dưới ánh sáng quang học thông thường - Ảnh: DECaLS
Sau đó, hai đài thiên văn vô tuyến mạnh mẽ của Mỹ là Very Large Array (VLA) và Very Long Baseline Array (VLBA) tham chiến và đă nh́n thấy bộ ba này sáng lên rực rỡ.
Ánh sáng vô tuyến giúp các nhà khoa học xuyên qua lớp bụi dày đặc để khẳng định sự tồn tại của các AGN.
Một số đài thiên văn khác cũng đă ghi lại sự kiện cuồng nộ này dưới ánh sáng quang học, giúp các nhà khoa học hiểu đầy đủ hơn.
Phát hiện này đă chính thức đưa mô h́nh "hệ 3 lỗ đen vô tuyến" từ những lư thuyết đi vào hiện thực. Ba lỗ đen này cùng với thiên hà của chúng sẽ dần sáp nhập và tạo thành một lỗ đen quái vật lớn hơn, khủng khiếp hơn.
V́ vậy, J1218/1219+1035 đă trở thành một pḥng thí nghiệm độc nhất vô nhị để chúng ta hiểu về cách mà những lỗ đen quái vật khủng khiếp nhất h́nh thành.
VietBF@sưu tập