Chính phủ Mỹ đóng cửa kéo dài đã dẫn tới cuộc khủng hoảng trả lương đầu tiên trong lịch sử quân đội hiện đại. Hơn 1,3 triệu quân nhân Mỹ có thể sẽ không nhận được lương vào tuần tới nếu Quốc hội không sớm chấm dứt tình trạng đóng cửa chính phủ hoặc thông qua một đạo luật riêng để chi trả cho lực lượng vũ trang.
Binh sĩ Mỹ. Ảnh Getty Images.
Theo Yahoo News, trong các lần chính phủ Mỹ ngừng hoạt động trước đây, quân đội hầu như luôn được trả lương đầy đủ - kể cả khi hàng triệu nhân viên liên bang khác bị tạm nghỉ hoặc làm việc không lương cho đến khi chính phủ mở cửa trở lại. Nhưng năm nay, điều đó có thể thay đổi.
“Yêu cầu binh sĩ làm nhiệm vụ mà không được trả lương làm suy giảm tinh thần và gây khó khăn cho gia đình họ,” Hiệp hội Vệ binh Quốc gia Mỹ cảnh báo trong thư gửi Quốc hội hôm thứ Ba.
Bế tắc chính trị khiến quân nhân thành “con tin”
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (Đảng Cộng hòa) ban đầu tỏ ý sẵn sàng triệu tập Hạ viện để bỏ phiếu thông qua dự luật chi trả cho quân đội, song sáng hôm sau ông lại đổi ý, nói rằng “chúng ta đã bỏ phiếu cho việc này rồi” khi Hạ viện thông qua dự luật giữ chính phủ mở cửa vài tuần trước.
Trong khi đó, Lãnh đạo phe Đa số tại Thượng viện, Jon Thune (Đảng Dân chủ), kiên quyết phản đối việc thông qua riêng lẻ một dự luật cho quân đội. “Cách đơn giản nhất để giải quyết là mở cửa chính phủ, thay vì miễn trừ nhóm này hay nhóm kia,” ông nói.
Bài học từ những lần đóng cửa trước
Trong lần chính phủ đóng cửa kéo dài kỷ lục 35 ngày năm 2018, quân đội vẫn được trả lương vì Bộ Quốc phòng không bị ngừng hoạt động. Năm 2013, Quốc hội từng thông qua một đạo luật đặc biệt để đảm bảo binh sĩ vẫn nhận lương đúng hạn.
Tuy nhiên, tình hình hiện nay phức tạp hơn do ngân sách quốc phòng nằm trong gói chi tiêu bị đình trệ.
Hai đảng cùng kêu gọi bảo vệ quân nhân
Một số nghị sĩ ở cả hai đảng đã kêu gọi Quốc hội hành động khẩn cấp. Dân biểu Jen Kiggans (Cộng hòa, bang Virginia), cựu phi công trực thăng hải quân, đã đệ trình dự luật hai tuần trước khi chính phủ đóng cửa, nhằm đảm bảo binh sĩ vẫn được trả lương và hưởng phúc lợi đầy đủ.
“Lương của quân đội không thể bị biến thành con tin vì sự hỗn loạn ở Washington,” bà viết trên mạng xã hội.
Mười nghị sĩ Dân chủ cũng gửi thư thúc giục ông Johnson cho Hạ viện bỏ phiếu, khẳng định: “Những người hy sinh vì Tổ quốc không bao giờ nên phải lo liệu xem mình có được trả lương hay không.”
Tại Thượng viện, Thượng nghị sĩ Jack Reed – Chủ tịch Ủy ban Quân vụ – cũng kêu gọi thông qua một dự luật độc lập, thay vì chờ bế tắc ngân sách được tháo gỡ. “Chúng ta nên thông qua luật riêng cho lương quân đội, bởi nếu chờ giải ngân chung, mọi thứ sẽ biến thành một ‘quỹ tùy tiện’ cho mọi chi tiêu khác,” ông nói.
Tổng thống Trump trấn an quân nhân
Trong bài phát biểu trước hàng nghìn thủy thủ cuối tuần qua, Tổng thống Donald Trump tuyên bố: “Bất chấp việc đóng cửa do Đảng Dân chủ gây ra, chúng ta sẽ trả cho quân nhân từng đồng họ xứng đáng. Đừng lo, tất cả sẽ được thanh toán.”
Tuy nhiên, ông không nói rõ liệu khoản lương này sẽ đến đúng kỳ hạn hay chỉ được thanh toán sau khi chính phủ mở cửa.
Gia đình quân nhân chịu ảnh hưởng nặng nề
Không chỉ lương bổng, nhiều dịch vụ “không thiết yếu” phục vụ gia đình quân nhân — như chương trình chăm sóc sau giờ học cho trẻ em — cũng bị đình chỉ.
“Mấy đứa trẻ này đã chịu thiệt thòi vì cha chúng vắng nhà trong hầu hết các dịp sinh nhật, lễ tết, giờ lại bị ảnh hưởng thêm bởi việc chính phủ ngừng hoạt động,” một người vợ quân nhân tại Guam nói với CNN.
Bất đồng sâu hơn: trả lương cho 750.000 nhân viên liên bang
Tranh cãi về lương quân đội phản ánh mâu thuẫn lớn hơn liên quan đến 750.000 nhân viên liên bang đang bị tạm nghỉ việc.
Luật năm 2019 yêu cầu toàn bộ nhân viên liên bang được nhận bồi hoàn đủ lương sau khi chính phủ mở cửa trở lại. Nhưng tuần này, chính quyền Trump cho rằng điều luật đó “không bắt buộc” và có thể không trả lại toàn bộ số tiền này.
Nếu điều đó xảy ra, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, quân đội Mỹ – lực lượng được xem là “không bao giờ nghỉ việc” – có thể phải làm việc mà không được trả lương đúng hạn.