Tuần qua, một vụ việc nghiêm trọng đã xảy ra tại Sài Gòn: một tài xế taxi sau khi tông sập tường một căn nhà, đã bước xuống xe và cầm dao đe dọa người dân. Tuy nhiên, điều khiến dư luận chú ý không chỉ nằm ở hành vi bạo lực mà còn ở một chi tiết bất thường: sự im lặng tuyệt đối của truyền thông quốc doanh về danh tính hãng taxi liên quan.
Chiếc xe gây tai nạn có màu xanh nước biển đặc trưng – dễ dàng nhận ra là của hãng Xanh SM, thuộc tập đoàn VinGroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Thế nhưng, toàn bộ hệ thống báo chí chính thống đều né tránh đề cập đến thương hiệu, không đăng hình ảnh chiếc xe, thậm chí không mô tả màu sắc. Tất cả chỉ chung chung: “một chiếc taxi”, “một người đàn ông”, “một căn nhà bị hư hỏng.”
Trong một vụ việc có yếu tố đe dọa tính mạng người dân, lẽ ra báo chí phải thực hiện đúng nguyên tắc minh bạch – công bố đầy đủ thông tin từ đối tượng đến phương tiện liên quan. Nhưng trong trường hợp này, truyền thông quốc doanh đã "chọn lọc thông tin" một cách cực đoan, nhằm che giấu một thực tế mà ai cũng có thể nhìn thấy: vụ việc có liên quan đến một doanh nghiệp "con cưng" của chế độ.
VinGroup từ lâu đã không còn là một doanh nghiệp thông thường. Với chuỗi hệ sinh thái từ bất động sản, y tế, giáo dục đến taxi và xe điện, họ đã vươn vòi bạch tuộc vào mọi ngóc ngách của đời sống xã hội. Nhưng điều đáng ngại hơn là, VinGroup không chỉ có sức mạnh kinh tế mà còn sở hữu một thứ quyền lực chính trị ngầm – đủ để khiến toàn bộ hệ thống báo chí nhà nước phải câm lặng.
Không ai tin rằng một hãng taxi bình thường có thể khiến cả nền truyền thông quốc doanh đồng loạt im tiếng, trừ khi đằng sau là một sự bảo kê toàn diện từ cấp cao nhất. Việc né tránh đưa tin tiêu cực về VinGroup không chỉ là minh chứng cho kiểu quyền lực mafia trong thế giới tư bản thân hữu, mà còn cho thấy sự phá sản đạo đức báo chí dưới một cơ chế kiểm duyệt toàn trị.
Nếu một tài xế taxi có thể cầm dao đe dọa người dân ngay sau một tai nạn nghiêm trọng, mà tên hãng taxi còn bị cố tình xóa khỏi bản tin, thì điều đó đã nói lên tất cả. “Tin có, hình có, màu có, tên thì... biến mất.” Có lẽ vì hãng “SM Xanh” ấy quá khủng khiếp trong quyền lực lặng thầm?
Trong một xã hội nơi truyền thông bị kiểm soát nghiêm ngặt bởi nhà nước độc tài, người ta từng nghĩ tư bản không thể thao túng thông tin. Nhưng Việt Nam đã sản sinh một mô hình dị biệt: “tư bản thân Đảng”, nơi các tập đoàn lớn vừa dựa vào Đảng để làm giàu, vừa giúp Đảng xây dựng hình ảnh hiện đại hóa “xanh” một cách trá hình.
VinGroup đã thiết lập được mạng lưới truyền thông "sân sau", nhóm lợi ích chính trị và hành lang pháp lý ưu ái. Mỗi khi có scandal, báo chí đồng loạt im lặng. Mỗi khi cần đánh bóng thương hiệu, các tòa soạn trở thành ban tuyên huấn không lương. Từ đó hình thành một “vùng miễn nhiễm trách nhiệm,” nơi ông Phạm Nhật Vượng vừa là “anh hùng xanh” của thời đại, vừa là người thao túng truyền thông mà không cần chịu bất kỳ kiểm tra công khai nào.
"Có tiền mua tiên cũng được" – câu nói ấy, trong bối cảnh này, dường như không còn là ẩn dụ.