Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù lòa và tỷ lệ bị bệnh tăng nhanh trong những năm gần đây tại Việt Nam.
Một người mắc bệnh đái tháo đường càng lâu, điều trị không tốt thì nguy cơ phát triển bệnh võng mạc càng cao. Ảnh: Shutterstock.
Võng mạc đái tháo đường hay võng mạc tiểu đường (Diabetic retinopathy) là tình trạng bệnh lý với các tổn thương xảy ra ở võng mạc do bệnh đái tháo đường gây nên.
Một người mắc bệnh đái tháo đường càng lâu, điều trị không tốt thì nguy cơ phát triển bệnh võng mạc càng cao. Bệnh ảnh hưởng trên 80% người bị đái tháo đường 20 năm trở lên.
Đường máu cao kéo dài gây nên tổn thương các mạch máu của toàn bộ cơ quan trong cơ thể. Biểu hiện rõ nhất ở các vi mạch máu. Tại mắt, do tổn thương các mao mạch võng mạc, làm tăng tính thấm thành mạch, thoát huyết tương vào võng mạc gây phù nề.
Khi mao mạch bị phá hủy, chúng gây tắc và làm thiếu máu võng mạc. Cơ thể phản ứng bằng cách tiết ra các yếu tố kích thích sự phát triển mạch máu mới (tân mạch) để nuôi dưỡng những vùng võng mạc này. Tuy nhiên, những mạch máu này mỏng manh, dễ vỡ gây ra các biến chứng xuất huyết võng mạc, dịch kính, xơ hóa, co kéo bong võng mạc.
Triệu chứng
Ở giai đoạn đầu hay chưa tăng sinh, người bệnh thường không tự thấy triệu chứng gì. Chỉ khi khám đáy mắt bởi các bác sĩ chuyên khoa mắt với phương tiện chuyên dụng mới có thể phát hiện những tổn thương như vi phình mạch, xuất huyết, thiếu máu cục bộ võng mạc...
Hình ảnh đáy mắt (A. Bình thường; B. Bệnh võng mạc đái tháo đường). Ảnh: BVCC.
Khi có phù hoàng điểm 9sưng ở một phần võng mạc) và ở giai đoạn tăng sinh của bệnh, người bệnh thấy giảm thị lực, khuyết tầm nhìn, hình tối bất thường trước mắt, thậm chí mất thị lực. Khi khám, bác sĩ thấy phù hoàng điểm, xuất tiết võng mạc, tân mạch, xuất huyết võng mạc - dịch kính, tổn thương thần kinh thị giác... ở các mức độ từ nhẹ đến nặng.
Điều trị
Ít nhất 90% trường hợp bệnh mới có thể thuyên giảm nếu được điều trị và theo dõi mắt đúng cách. Do vậy, việc khám mắt hàng năm sàng lọc bệnh cần được thực hiện với tất cả người bệnh đái tháo đường.
Đồng thời, người bệnh cần điều trị tích cực bệnh đái tháo đường và các tình trạng bệnh khác có ảnh hưởng xấu đến bệnh võng mạc đái tháo đường như tăng huyết áp, tăng lipid máu, hút thuốc, uống rượu, ít vận động, ngủ ngáy...
Điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường có 3 phương pháp chính: laser, tiêm thuốc vào trong nhãn cầu và phẫu thuật. Việc áp dụng đơn lẻ hoặc kết hợp các phương pháp trên tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Điều trị sớm, tích cực có thể làm dừng hoặc hạn chế giảm thị lực mắt bị bệnh nhưng không thể làm khỏi bệnh.
VietBF@ sưu tập