Cuộc chiến chống tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) là một trong những chiến dịch quân sự lớn nhất trong thế kỷ 21, với sự tham gia mạnh mẽ của Nga, Mỹ, và liên quân quốc tế. Dù cùng mục tiêu tiêu diệt IS, các bên lại có chiến lược, mục tiêu cụ thể và phương pháp khác nhau.
Nga: Hành trình chống IS, bảo vệ lợi ích ở Trung Đông
Nga tham gia chiến dịch chống IS vào tháng 9/2015. Với mục tiêu chính là củng cố chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad, Nga sử dụng các đợt không kích quy mô lớn và hỗ trợ bộ binh Syria giành lại các khu vực chiến lược.
Nga thực hiện hàng chục nghìn đợt không kích trong 3 năm, với sự tham gia của các máy bay hiện đại như Su-34 và Su-35. Trong chiến dịch giải phóng thành phố Palmyra (tháng 3/2016), Nga đóng vai trò then chốt. Palmyra, một thành phố cổ bị IS chiếm từ năm 2015, trở thành một căn cứ quân sự và nơi phá hủy di sản thế giới của IS. Nga thực hiện hàng trăm đợt không kích, phá hủy các căn cứ kiên cố, kho vũ khí và đường tiếp tế của IS ở đây.
Cuộc tấn công này không chỉ giải phóng thành phố mà còn chặn đứng nhiều tuyến đường chiến lược của IS. Nga cũng kết hợp hỗ trợ mặt đất bằng pháo binh và xe tăng, tạo điều kiện cho quân đội Syria đẩy lùi IS và giành lại quyền kiểm soát Palmyra.
Không chỉ lực lượng không quân, đặc nhiệm Nga cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng của quân đội Syria tại Palmyra.
Trong giai đoạn quyết định, Quân đoàn Tình nguyện số 5 – lực lượng được cố vấn Nga huấn luyện kỹ lưỡng – cùng Sư đoàn Xe tăng số 18 của quân đội Syria đã tiến hành các cuộc đột kích vào phòng tuyến IS trên dãy núi Al-Tar. Chiến thắng này giúp họ chiếm lĩnh các vị trí chiến lược, kiểm soát hỏa lực xung quanh Palmyra, và tạo điều kiện thuận lợi để tiến quân vào thành phố.
Bên cạnh các lực lượng Syria, đội đặc nhiệm Nga được triển khai để thực hiện những nhiệm vụ quan trọng: Hỗ trợ lập kế hoạch tấn công, dẫn đường cho không quân Nga và Syria trong việc tiêu diệt các mục tiêu trọng yếu của IS, và chi viện hỏa lực chính xác trong những tình huống then chốt. Vai trò của họ không chỉ dừng lại ở chiến trường mà còn bao gồm cả tư vấn chiến lược nhằm đảm bảo hiệu quả tối đa của các chiến dịch tấn công.
Tuy nhiên, chiến dịch của Nga không tránh khỏi tranh cãi. Nhiều nguồn tin cho rằng các cuộc không kích của Nga cũng nhằm vào lực lượng đối lập Syria, làm gia tăng căng thẳng với phương Tây. Nga khẳng định chiến lược của nước này là tiêu diệt IS, nhưng đồng thời còn phục vụ mục tiêu lớn hơn là bảo vệ lợi ích địa chính trị tại Trung Đông.
Mỹ và liên quân quốc tế có vai trò gì?
Mỹ và liên quân quốc tế bắt đầu chiến dịch chống IS từ năm 2014, tập trung vào không kích và hỗ trợ các lực lượng bản địa như lực lượng người Kurd (YPG) và quân đội Iraq. Dưới sự chỉ huy của Mỹ, chiến dịch Operation Inherent Resolve đã thực hiện hơn 35.000 đợt không kích trong vòng 5 năm đầu tiên, phá hủy các căn cứ chiến lược của IS tại Syria và Iraq.
Một trong những trận đánh ác liệt nhất là cuộc chiến giải phóng Mosul (2016–2017), thành trì lớn nhất của IS tại Iraq. Đây là chiến dịch quy mô lớn với sự tham gia của quân đội Iraq, lực lượng người Kurd, và không quân liên quân do Mỹ dẫn đầu.
Trong gần 9 tháng, liên quân thực hiện hàng nghìn cuộc không kích nhằm phá hủy các vị trí chiến đấu, xưởng chế tạo bom, và đường tiếp tế của IS. Các máy bay chiến lược như B-52 và UAV Predator đã vô hiệu hóa hàng trăm xe bom VBIED và các hầm ngầm phòng thủ.
Chiến dịch Mosul kết thúc với chiến thắng, đánh dấu sự sụp đổ của IS tại Iraq. Tuy nhiên, cái giá phải trả rất lớn: Hàng nghìn thường dân thiệt mạng và phần lớn thành phố bị phá hủy. Đây là một minh chứng điển hình cho chiến lược không chiến của Mỹ và liên quân—nhấn mạnh vào hiệu quả nhưng gây nhiều tổn thất cho dân thường.
Những trận đánh như Palmyra và Mosul là biểu tượng cho sự khốc liệt của cuộc chiến chống IS, đồng thời phản ánh rõ rệt những khác biệt chiến lược giữa Nga và Mỹ.
Về mục tiêu, Nga nhằm vào IS nhưng ưu tiên bảo vệ chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad và lợi ích địa chính trị ở Trung Đông. Mỹ tập trung tiêu diệt IS nhưng hỗ trợ lực lượng đối lập chống chính quyền al-Assad.
Về phương pháp, Nga triển khai các chiến dịch không kích mạnh mẽ kết hợp với pháo binh, trong khi Mỹ và liên quân dựa vào hỗ trợ không quân và lực lượng địa phương.
Điểm tương đồng giữa Nga và Mỹ trong cuộc chiến chống IS ở Syria và Iraq là dù đạt được thành công quân sự, cả hai cường quốc này đều phải đối mặt với chỉ trích về cái giá phải trả đối với dân thường và hệ lụy lâu dài trong khu vực.
IS chống chịu các đợt không kích của Nga, Mỹ và liên quân như thế nào?
Theo Washington Post, để giảm thiểu thiệt hại từ các cuộc không kích của Nga, Mỹ và liên quân, IS thường xuyên di chuyển và phân tán lực lượng, tránh tập trung đông thành viên hoặc thiết bị quân sự tại một địa điểm trong thời gian dài.
Tổ chức khủng bố này cũng lợi dụng địa hình phức tạp, như các khu vực đô thị đông đúc hoặc địa hình sa mạc, để ẩn náu và tổ chức tập kích lẻ tẻ.
Ngoài ra, IS sử dụng các biện pháp ngụy trang và xây dựng hệ thống hầm ngầm để tránh bị phát hiện từ trên cao.