Iran đang dựng chướng ngại vật tại một cơ sở hạt nhân quan trọng giữa lúc có nguy cơ Mỹ hoặc Israel tiến hành chiến dịch trên bộ nhằm thu giữ kho uranium làm giàu của nước này.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy chính quyền Iran đã chặn 3 lối vào đường hầm tại cơ sở hạt nhân Isfahan bằng các đê đất, hàng rào và đống đổ nát, theo tờ The Telegraph ngày 11.4.

Việc xây dựng các biện pháp phòng thủ này bắt đầu vào hoặc sau ngày 18.3, theo báo cáo của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) có trụ sở tại Mỹ. Các nhà phân tích nói rằng những chướng ngại này có thể làm chậm bất kỳ cuộc đột kích nào và khiến lực lượng xâm nhập dễ bị tên lửa Iran tấn công.


Ảnh vệ tinh chụp ngày 1.2 cho thấy một tòa nhà bị tấn công trước đó tại cơ sở hạt nhân Isfahan của Iran đã được lắp mái che mới

ẢNH: REUTERS

Iran ước tính sở hữu 400 kg uranium làm giàu cao - thành phần chính để chế tạo vũ khí hạt nhân, trong đó ít nhất một nửa được cho là đang lưu trữ tại Isfahan, một trong 3 cơ sở chính cùng với Fordow và Natanz. Khoảng 200 kg uranium làm giàu cao được cho là đủ để chế tạo 5 vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo có thể tấn công vào các cơ sở hạt nhân và nhấn mạnh rằng cuộc chiến với Iran sẽ không kết thúc nếu chính quyền Tehran không giao nộp uranium. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Iran không cho thấy dấu hiệu chấp nhận điều đó.

Ngày 9.4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cảnh báo về khả năng tiến hành chiến dịch quân sự nhằm thu giữ uranium làm giàu cao nếu không đạt được thỏa thuận. "Chúng tôi vẫn còn những mục tiêu cần hoàn thành. Số vật liệu làm giàu còn lại sẽ rời khỏi Iran… hoặc thông qua thỏa thuận, hoặc thông qua việc nối lại chiến sự", ông nói trong một bài phát biểu trên truyền hình.

Chiến dịch nhằm thu giữ uranium bằng vũ lực sẽ là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất trong chiến tranh hiện đại. Binh sĩ sẽ phải bay tới địa điểm, thiết lập vòng bảo vệ và đào bới trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày để tiếp cận cơ sở nằm dưới lòng đất.

Bà Sarah Burkhard, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại ISIS, cho biết các chướng ngại vật được xây dựng trong những tuần gần đây có thể được dọn dẹp tương đối dễ dàng, nhưng sẽ "làm tăng thời gian và độ phức tạp" của một chiến dịch trên bộ.

Chiến dịch đó sẽ cần máy móc hạng nặng để di chuyển đất đá và máy bay để vận chuyển uranium, vốn phải được nâng bằng cần cẩu.

Tuy nhiên, việc xây dựng chướng ngại vật đồng thời cũng làm chậm nỗ lực của Iran nếu nước này muốn di chuyển vật liệu sang nơi khác.

Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái, máy bay ném bom B-2 của Mỹ đã thả bom xuyên boongke xuống cơ sở Fordow, vốn nằm sâu khoảng 80 mét trong lòng núi. Các cuộc tấn công này có thể đã phá hủy máy ly tâm và khiến nguồn uranium tại đó gần như không thể thu hồi.

Tuy nhiên, chính quyền Iran có thể đã chuyển vật liệu sang Isfahan trong những ngày trước khi chiến sự nổ ra. Qua hình ảnh vệ tinh, các nhà phân tích ghi nhận các xe tải đã vận chuyển 18 thùng màu xanh tới cơ sở này vào ngày 9.6.2025.

Các lối vào của tổ hợp nghiên cứu hạt nhân lớn nhất Iran hiện đã bị lấp đất. Tuy nhiên, cơ sở này không bị ném bom nặng như Fordow, vì vậy vẫn có khả năng tiếp cận và thu hồi lượng uranium còn lại.

Nếu xảy ra một cuộc đột kích, Iran nhiều khả năng sẽ tấn công lực lượng Mỹ hoặc Israel trong suốt thời gian họ buộc phải hoạt động trên mặt đất.

Trong hình ảnh vệ tinh, một đê đất rộng khoảng 2 mét cùng một chướng ngại khác làm từ vật liệu chưa xác định đang chặn lối vào đường hầm phía nam. Các chướng ngại tương tự cũng được đặt tại các đường hầm trung tâm và phía bắc.

Tehran cũng đã xây thêm các rào chắn gần một trạm kiểm soát tại đường hầm trung tâm, nơi khu vực lối vào chính hiện đã được rào kín hoàn toàn.

VietBF@sưu tập

Khi chiếc máy bay quân sự bị rơi tại một vùng lãnh thổ xa lạ hoặc thậm chí của đối phương, việc tìm kiếm để đưa phi công đến nơi an toàn trở nên cấp bách.
Để tránh bị kẻ thù bắt giữ hoặc các mối nguy hiểm từ thiên nhiên, phi công cần có sự hỗ trợ kịp thời từ các đội cứu hộ sau khi bung dù khỏi máy bay. Nhằm hỗ trợ quá trình này, từ năm 2009, hệ thống có tên Định vị người sống sót trong chiến đấu (Combat Survivor Evader Locator, hay CSEL) do Boeing phát triển đã được đưa vào sử dụng.


CSEL được Boeing đưa vào sử dụng từ năm 2009
CSEL là một thiết bị cầm tay tích hợp giữa liên lạc an toàn và GPS nhằm giúp phi công có thể liên lạc với các đội cứu hộ một cách hiệu quả.

Theo thông tin từ Boeing, CSEL là hệ thống có khả năng kết nối với nhiều mạng vệ tinh để truyền tải thông điệp, được coi là “hệ thống gọi khẩn cấp 911 toàn cầu dành cho phi công gặp nạn”. Ngoài ra, CSEL cũng có thể truyền tín hiệu qua các băng tần UHF và VHF, với 23 tin nhắn được cài đặt sẵn để phi công sử dụng khi không thể giao tiếp bằng giọng nói.

CSEL trở thành “phao cứu sinh” cuối cùng cho phi công
Việc trang bị cho phi công một thiết bị liên lạc đa năng như CSEL được xem là rất quan trọng để họ có cơ hội trở về an toàn ngay cả khi gặp sự cố. Các phi công và đội cứu hộ trên không đã được đào tạo chuyên sâu về cách sử dụng hệ thống này trong các hoạt động cứu hộ.

Ví dụ, trong cuộc xung đột hiện tại giữa Mỹ và Iran, một thành viên phi hành đoàn của chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn rơi gần đây đã sử dụng CSEL để phối hợp cứu hộ và được giải cứu để đưa về nhà an toàn.

Mặc dù các phi công điều khiển những chiếc máy bay trị giá hàng triệu USD ở độ cao lớn, họ vẫn phải đối mặt với nguy hiểm rình rập từ các hệ thống phòng không hiện đại. Hệ thống CSEL đảm bảo rằng những viên phi công này có cơ hội trở về an toàn nếu nhiệm vụ không thành công.

VietBF@ sưu tập

Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện Mỹ James Comer ngày 10.4 cho biết Quốc hội sẽ tổ chức các phiên điều trần với các nạn nhân của cố tỉ ấu dâm phú Jeffrey Epstein, sau khi Đệ nhất phu nhân Melania Trump kêu gọi lấy lời khai công khai.

Trả lời phỏng vấn trên Fox News, ông Comer cho biết ủy ban đã liên hệ với các nạn nhân trong nhiều tháng qua. Theo ông, một số người sẵn sàng ra làm chứng, trong khi những người khác vẫn còn do dự. Việc điều trần sẽ được tiến hành sau khi hoàn tất quá trình thu thập lời khai.


Ông Epstein khi còn sống

ẢNH: AFP

Trước đó, ngày 9.4, bà Melania Trump phủ nhận mọi liên hệ với ông Epstein và cho rằng điều trần công khai là cần thiết để các nạn nhân có cơ hội kể lại câu chuyện của mình. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không nắm rõ nội dung tuyên bố của vợ, nhưng ủng hộ quyền lên tiếng của bà.

Tuy nhiên, nhiều nạn nhân đã phản ứng gay gắt, cáo buộc đệ nhất phu nhân "đẩy gánh nặng" sang phía người bị hại, theo tờ The Guardian. Trong tuyên bố chung ngày 10.4, nhóm 13 nạn nhân nhấn mạnh họ đã hoàn thành trách nhiệm khi tố cáo và cung cấp lời khai. "Yêu cầu chúng tôi làm thêm vào lúc này không phải là công lý, mà là sự thoái thác trách nhiệm", tuyên bố nêu. Một số nạn nhân khác cũng kêu gọi chính phủ tập trung vào minh bạch và trách nhiệm giải trình, thay vì yêu cầu họ tiếp tục ra điều trần. Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận.

Hồ sơ Epstein tiếp tục thu hút sự chú ý từ chính trường Mỹ khi Bộ Tư pháp công bố hàng triệu tài liệu liên quan từ cuối năm 2025.

VietBF@sưu tập

Chính phủ Anh ngừng chuyển giao quần đảo Chagos, nơi có căn cứ chung của Anh và Mỹ trên đảo Diego Garcia, sau khi nhiều lần bị Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích.


Quần đảo Chagos ở Ấn Độ Dương

ẢNH: REUTERS

Tờ The Hill ngày 12.4 đưa tin Anh đã tạm dừng việc chuyển giao quần đảo Chagos cho Mauritius sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây rút lại hợp tác của mình đối với thỏa thuận năm 2024.

Từ thập niên 1970, Anh và Mỹ đã cùng sử dụng một căn cứ quân sự trên đảo Diego Garcia, hòn đảo lớn nhất thuộc quần đảo Chagos. Thỏa thuận chuyển giao quần đảo này cho Mauritius, cho phép tiếp tục sử dụng căn cứ, xuất phát từ một cuộc chiến pháp lý kéo dài hàng thập niên nhằm giải quyết quá khứ thuộc địa của Anh.

Chính phủ Anh hôm 11.4 tuyên bố sẽ không tiếp tục thỏa thuận với Mauritius, khẳng định rằng họ không thể tiếp tục việc chuyển giao mà không có sự ủng hộ của Mỹ.

Tuy nhiên, chính phủ Anh lưu ý rằng việc đảm bảo "an ninh hoạt động lâu dài của căn cứ Diego Garcia đang và sẽ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi, đó là toàn bộ lý do của thỏa thuận", theo một thông cáo chính thức.

"Chúng tôi đang tiếp tục hợp tác với Mỹ và Mauritius", chính phủ Anh cho biết.

Vụ chuyển nhượng đã gặp khó kể từ khi ông Trump chỉ trích gay gắt thỏa thuận này đầu năm nay. Hồi tháng 2, ông Trump nói rằng việc chuyển giao là "sai lầm lớn". Gần đây nhất, ông kêu gọi chính phủ Anh "đừng giao Diego Garcia cho bên khác!", khi viết trên Truth Social hôm 6.4.

Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phản bác ông Trump hồi tháng 1, nói rằng "những lời của Tổng thống về Chagos ngày hôm qua khác với những lời chào đón và ủng hộ trước đó khi tôi gặp ông ấy tại Nhà Trắng."

Vào cuối thập niên 1960 và trong thập niên 1970, Anh đã cưỡng bức di dời tới 2.000 người dân bản địa Chagos để thiết lập căn cứ trên đảo Diego Garcia, theo Reuters.

VietBF@sưu tập

(Minh họa)
Bộ Lục Quân Hoa Kỳ đang tiến hành một cuộc hiện đại hóa lực lượng thiết giáp với sự góp mặt của Lynx XM30, mẫu mẩu xe thiết giáp thế hệ mới được dự tính thay thế loại chiến xa M2 Bradley cũ kỹ. Không chỉ là một phiên bản nâng cấp về hỏa lực hay lớp giáp, xe thiết giáp này là một sự đổi mới về kỹ thuật tác chiến. Các đặc điểm của loại thiết giáp này đều tập trung vào khả năng sống sót của tổ lái, hoả lực tấn công tầm xa, kết hợp sâu AI cùng với khả năng tự động lái.

Lynx XM30 không phải sản phẩm của riêng công ty thầu quân sự nào mà là thành quả từ sự hợp tác giữa American Rheinmetall (dẫn đầu), L3Harris, Anduril, Allison,... Biểu tượng cho hệ thống hoả lực là nòng pháo không người lái được trang bị tự động XM913 Bushmaster với cỡ nòng 50 mm. So với nòng pháo cỡ 25 mm trên loại chiến xa Bradley cũ, khẩu pháo này có sự nâng cấp mạnh về uy lực và tầm bắn, giúp cho xe sẳn sàng hạ gục từ xa các mục tiêu đối phương như xe bọc thép hạng nhẹ và hạng trung trước khi chúng kịp tiếp cận.

(Minh họa)
Hệ thống tháp pháo nầy không cần sự có mặt con người do đây là phần được thiết kế nhô cao và dễ bị tổn hại nhất trên xe. Toàn bộ tổ lái cũng chỉ cần hai người là đủ và họ sẽ được bố trí ngồi gọn trong khoang bọc thép an toàn của thân xe. Dù có ít người, hệ thống tác chiến của xe thiết giáp này vẫn tạo ra hiệu quả cao nhờ sự hỗ trợ của cảm biến hồng ngoại FLIR thế hệ 3, dàn camera 360 độ và trong khoang lái, mọi dữ kiện số đều được hiển thị ra trên các màn hình độ phân giải cao để cho họ giám sát toàn cảnh chiến trường. Ở khoang sau còn chở được thêm 6 binh sĩ nữa.

Xe nặng từ 30-45 tấn và trang bị hệ thống động cơ điện lai với hộp số eGen Force của Allison, có thể chạy điện 100% để bớt gây toả nhiệt và giảm tiếng ồn. Đồng thời có khả năng gia tăng tốc độ khá ấn tượng và chạy trên nhiều loại địa hình, bảo đảm bắt kịp tốc độ của loại xe tăng chủ lực M1 Abrams. Các chức năng như "Silent Mobility" và "Silent Watch" sẽ đem lại lợi thế chiến thuật cao khi phục kích, giúp cho xe vận hành dễ dàng mọi hệ thống cảm biến và vũ khí mà chẳng cần phải cho nổ máy.

Đặc biệt là Lynx XM30 còn được điều chỉnh cho chạy ở các chế độ không người lái hoặc điều khiển từ xa, nhằm tiến hành các nhiệm vụ nguy hiểm hoặc di chuyển đi lại trong vùng đang hứng phải hỏa lực mạnh. Các hệ thống cảm biến và thuật toán điều khiển thông minh sẽ giúp cho xe tự nhận diện địa hình và định hướng. Nó còn có khả năng hoạt động cho phối hợp nhịp nhàng với các xe tự hành mặt đất (UGV) hoặc các robot bán tự hành khác đang hoạt động chung quanh khu vực hành quân. Khi cần cho nâng cấp, Bộ Lục quân Hoa Kỳ cũng dễ dàng cho cập nhật phần mềm hoặc kết hợp với kỹ thuật mới mà không cần phải cho đại tu nguyên xe.

Hiện American Rheinmetall đang chế tạo các nguyên mẫu để đưa ra thử nghiệm trên thực địa. Theo kế hoạch của Bô Lục quân, việc cho sản xuất hàng loạt và bàn giao sẽ được bắt đầu từ cuối năm 2027.

Nguồn: IE, Rheinmetall

** Tham khảo thêm clip ở đây:
- https://www.youtube.com/watch?v=9Z0IeWgCWg4

Phái đoàn Iran, Mỹ bắt đầu đàm phán ba bên cùng với Pakistan để thảo luận về các chi tiết của thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng hôm nay nói với các phóng viên tháp tùng rằng đàm phán ba bên trực tiếp giữa Mỹ, Iran và Pakistan đã diễn ra ở Islamabad, Pakistan.

Phái đoàn Mỹ có khoảng 300 thành viên, do Phó tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu, cùng sự tham gia đặc phái viên hòa bình Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, cùng loạt chuyên gia trong các lĩnh vực.

Phái đoàn Iran có 71 người, gồm các nhà đàm phán, chuyên gia, phóng viên và cận vệ, do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.

Hãng thông tấn Iran Tasnim cho biết sau các cuộc trao đổi, tham vấn ban đầu, cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ đã thông qua các điểm chung và bước vào giai đoạn đàm phán kỹ thuật chi tiết ở một số vấn đề nhất định. Các vấn đề này đang được chuyên gia từ cả hai bên xem xét.

Kế hoạch đàm phán ban đầu chỉ có một ngày, nhưng nhiều khả năng hai bên sẽ tiếp tục gặp nhau vào ngày mai để thảo luận ở cấp chuyên gia, Tasnim cho hay.

Trước đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif trưởng đoàn của cả hai bên, nhấn mạnh Pakistan mong muốn tiếp tục tạo điều kiện cho cả hai phía đạt được những bước tiến vì nền hòa bình bền vững ở khu vực".


Phái đoàn Iran gặp Thủ tướng Pakistan ngày 11/4. Ảnh: Tasnim

Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Nội dung cụ thể của từng vấn đề, gồm những điều Tehran muốn Washington nhượng bộ, không được truyền thông Iran tiết lộ.

Pakistan nổi lên như một bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến sự Iran đang lan rộng khắp Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Sharif cho biết ông "đánh giá cao cam kết đối thoại mang tính xây dựng của các bên" và bày tỏ kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ mở đường cho hòa bình lâu dài.

Tuy nhiên, các thông tin liên quan đến nội dung đàm phán vẫn còn nhiều mâu thuẫn thời gian qua. Một nguồn tin cấp cao Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Tehran tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài, coi đây là dấu hiệu thiện chí để thúc đẩy đàm phán. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng sau đó phủ nhận thông tin.

Giới chức Iran cho rằng việc giải phóng tài sản của nước này ở Qatar, có thể lên tới 6 tỷ USD, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, vấn đề được cho là trọng tâm trong các cuộc đàm phán.

Khoản tiền bị phong tỏa có nguồn gốc từ doanh thu dầu mỏ của Iran tại Hàn Quốc, bị đóng băng từ năm 2018 khi Mỹ tái áp đặt lệnh trừng phạt với Iran. Số tiền này từng được chuyển sang các tài khoản tại Qatar trong khuôn khổ thỏa thuận trao đổi tù nhân năm 2023, nhưng chỉ được sử dụng cho mục đích nhân đạo.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Trump cho biết lượng lớn tàu dầu đang hướng đến Mỹ để nhập loại dầu, khí đốt "tốt nhất thế giới", nhưng không nêu cụ thể.

"Một lượng lớn tàu chở dầu không tải, trong đó có những tàu lớn nhất thế giới, đang đến Mỹ ngay lúc này để lấy loại dầu và khí đốt tốt và 'ngọt' nhất thế giới", Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social hôm nay.

Ông cho biết Mỹ có trữ lượng dầu "nhiều hơn tổng của hai nền kinh tế dầu mỏ lớn kế tiếp cộng lại", với chất lượng "còn cao hơn". "Chúng tôi đang chờ các bạn. Hãy đến đây đi", ông Trump viết, song không nêu rõ các tàu dầu đang hướng tới Mỹ đến từ những quốc gia nào.


Tổng thống Donald Trump tại sân bay quân sự Pope ở Fort Bragg, Bắc Carolina, hôm 13/2. Ảnh: AP

Chưa quốc gia nào xác nhận điều tàu dầu đến Mỹ để nhập dầu, khí đốt theo thông tin của ông Trump.

Trước đó, Tổng thống Mỹ dẫn một bài đăng trên X của tài khoản Ayuso, người tự nhận là "chuyên gia về vận tải biển và hàng hóa", với một bản đồ cho thấy nhiều tàu dầu, mỗi tàu có khả năng chở khoảng 2 triệu thùng dầu, đang hướng tới Mỹ.

"Thật thú vị khi chứng kiến làn sóng tàu dầu hướng tới Mỹ để nhập dầu thô cho những thị trường bị thiếu hụt vì eo biển Hormuz tắc nghẽn", Ayuso viết. "Xuất khẩu dầu thô của Mỹ sắp bùng nổ". Tài khoản này không dẫn nguồn cho thông tin mà mình đưa ra.

Ayuso tỏ ra tự hào khi bài đăng của mình được ông Trump dẫn lại. "Tôi nghĩ đây sẽ lại là một giai thoại nữa để kể cho các cháu nghe sau này, về việc tôi đã được ông Donald Trump trích dẫn gián tiếp. Quả là một hành trình khó tin kể từ ngày tôi bước chân vào ngành vận tải biển", tài khoản này viết.

Ông Trump đưa ra thông báo trên giữa lúc phái đoàn Mỹ - Iran bước vào đàm phán tại thủ đô Islamabad, Pakistan.

Giao tranh tại Trung Đông khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, làm đảo lộn thị trường dầu mỏ toàn cầu. Mỹ và Iran đã nhất trí mở lại eo biển Hormuz trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần đạt được hôm 8/4, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu hướng dẫn rõ ràng.

AFP dẫn dữ liệu hàng hải ngày 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ở Trung Đông.

Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật". Tehran nói với các bên trung gian đàm phán rằng sẽ hạn chế số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz xuống khoảng chục chiếc mỗi ngày.

Các bên trung gian và môi giới hàng hải cũng nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính. Ông Trump tuần này đã phản đối Iran thu phí các tàu dầu đi qua eo biển.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Trump cho hay hải quân Mỹ đang "dọn dẹp" ở eo biển Hormuz, thêm rằng toàn bộ tàu rải thủy lôi của Iran đã bị đánh chìm.

"Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.

Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.

Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này "không còn hải quân và cũng không còn không quân", hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái "đã bị xóa sổ".

Tổng thống Mỹ nói "mối đe dọa duy nhất còn lại" của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. "Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển", ông Trump thông báo.


Tổng thống Mỹ Donald Trump họp báo về chiến sự Iran tại Nhà Trắng ngày 6/4. Ảnh: AP

Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ "một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz" mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.

Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công "trong vòng 30 phút" nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.

Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.

Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.

New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.

Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.

Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.

VietBF@sưu tập

Tư lệnh Lục quân Pakistan Munir đã tận dụng quan hệ tốt giữa nước này với cả Mỹ lẫn Iran để thúc đẩy hai nước ngừng bắn và nối lại đàm phán.

Hồi cuối tháng 3, khi xung đột Mỹ - Iran leo thang và có nguy cơ lan rộng ra toàn khu vực, Pakistan đã triển khai một nỗ lực ngoại giao hậu trường nhằm kéo các bên trở lại bàn đàm phán. Trong tiến trình này, Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir trở thành nhân tố quan trọng thúc đẩy đối thoại.

New York Times ngày 7/4 đưa tin ngay trước khi công bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thực hiện hai cuộc điện đàm quan trọng, lần lượt với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tướng Munir. Việc một tư lệnh nước ngoài nằm trong danh sách liên lạc của ông Trump ở thời điểm then chốt cho thấy ông Munir có vị thế đặc biệt.

Tại Pakistan, dù chính phủ dân sự nắm quyền điều hành, quân đội, đặc biệt là Tư lệnh Lục quân, mới là bên thực sự định hình các chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia cốt lõi. Mọi quyết sách lớn liên quan đến Mỹ, Ấn Độ hay Iran đều phải có sự gật đầu của tướng Munir, theo Viện Hòa bình Mỹ.

"Tư lệnh Munir là người kiến tạo chính sách đối ngoại của Pakistan", cựu đại sứ Pakistan tại Mỹ Maleeha Lodhi nói với Wall Street Journal. "Ông ấy có lẽ là quan chức quốc tế duy nhất mà Tổng thống Trump thường xuyên đưa ra những nhận xét tích cực".


Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir cầu nguyện tại tượng đài liệt sĩ ở thành phố Rawalpindi tháng 5/2025. Ảnh: AFP

Ông Munir được cho là bắt đầu trao đổi với Tổng thống Trump về chiến sự Iran từ khoảng hai tuần trước, khi tình hình leo thang nguy hiểm. Axios dẫn lời một quan chức Mỹ thêm rằng ông Munir còn thiết lập được mối quan hệ với Phó tổng thống JD Vance, mở rộng thêm kênh liên lạc với giới lãnh đạo Mỹ.

"Ông Munir có chỉ số cảm xúc cao và tất nhiên là cả khả năng hòa giải", Lin Minwang, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nam Á tại Đại học Phúc Đán, nói với SCMP. "Tổng thống Trump có xu hướng coi trọng quan hệ cá nhân, khiến yếu tố này mang tính quyết định".

Ông Munir góp phần đáng kể trong việc khôi phục quan hệ song phương với Mỹ, vốn lao dốc từ khi tình báo Mỹ phát hiện trùm khủng bố Osama bin Laden ẩn náu tại thành phố Abbottabad ở Pakistan năm 2011. Tình hình thêm tồi tệ trong nhiệm kỳ thủ tướng Imran Khan, vì Pakistan theo đuổi chính sách đối ngoại ít phụ thuộc Mỹ.

Tại một sự kiện về Gaza vào tháng 10/2025, Tổng thống Trump gọi ông Munir là "nguyên soái yêu thích của tôi", dù Tư lệnh Lục quân Pakistan không có mặt. Tháng 6/2025, ông Trump mời ông Munir đến Nhà Trắng và gặp riêng. Đây được xem là động thái đặc biệt, khi một lãnh đạo quân đội Pakistan được Tổng thống Mỹ tiếp đón trong bối cảnh chính phủ dân sự vẫn nắm quyền.

Ba tháng sau, ông Munir tiếp tục xuất hiện tại Phòng Bầu dục, lần này cùng Thủ tướng Shehbaz Sharif, diễn biến được cho là củng cố thêm mối quan hệ cá nhân và chính trị giữa hai bên.

Trong khi đó, quân đội Pakistan vốn có quan hệ chặt chẽ với các chỉ huy quân sự Iran. Hai nước có biên giới chung khoảng 900 km, từng xảy ra đụng độ dọc biên giới hồi tháng 1/2024 và ông Munir đã tham gia kiểm soát, hạ nhiệt căng thẳng bằng các mối liên hệ trực tiếp với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

"Ông ấy đã xây dựng được một mức độ tin cậy nhất định", Abdul Basit, nhà nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore, nói.

Pakistan là quốc gia có cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite lớn thứ hai thế giới, sau Iran, sở hữu vũ khí hạt nhân và không có căn cứ Mỹ trên lãnh thổ. Do đó, Iran có thể coi Pakistan là nước trung lập hơn những bên khác.

Ngoài ra, Tư lệnh Munir còn chủ động mở rộng mạng lưới quan hệ với các cường quốc khác, như Trung Quốc hay Arab Saudi.

Cách tiếp cận đa hướng giúp Pakistan duy trì vị thế đặc biệt, vừa là đồng minh lớn ngoài NATO của Mỹ, vừa là đối tác của Trung Quốc, duy trì được quan hệ tốt với cả Iran và Arab Saudi, hai nước đối thủ của nhau tại Trung Đông. Khi các kênh đối thoại truyền thống rơi vào bế tắc, mạng lưới đa phương linh hoạt này đã giúp duy trì liên lạc giữa các bên, tạo tiền đề cho thỏa thuận ngừng bắn hai tuần.

Sinh năm 1968, ông Munir không đi theo con đường thăng tiến thường thấy. Ông từng đứng đầu cả Cơ quan Tình báo Quân đội (MI) và Cơ quan Tình báo Liên quân (ISI), có vai trò then chốt trong hệ thống an ninh quốc gia Pakistan. Tuy nhiên, ông đã bị cách chức lãnh đạo ISI dưới thời thủ tướng Khan.

Những biến động trên chính trường Pakistan sau đó, đặc biệt là việc thủ tướng Khan bị phế truất tháng 4/2022, đã mở đường cho ông Munir trở lại. Ông nhậm chức Tư lệnh Lục quân tháng 11 cùng năm, nhanh chóng củng cố quyền lực và mở rộng ảnh hưởng.

Trong cuộc xung đột Ấn Độ - Pakistan vào tháng 5/2025, ông Munir đưa ra các tuyên bố cứng rắn nhằm vào New Delhi, trở thành tiếng nói mang tính quyết định. Tháng 11/2025, Munir được thăng cấp Thống chế, trở thành người thứ hai trong lịch sử Pakistan mang quân hàm này.

Ông lên đỉnh cao quyền lực một tháng sau đó, làm Tổng tư lệnh Lực lượng Phòng vệ, vị trí cho phép kiểm soát toàn bộ lực lượng vũ trang. Vai trò này đi kèm với quyền miễn trừ pháp lý suốt đời, củng cố thêm vị thế của ông trên chính trường Pakistan, do quân đội nước này lâu nay thường tác động tới các chính sách an ninh của chính phủ.

VietBF@sưu tập

Iran tuyên bố sẽ giữ nguyên hiện trạng eo biển Hormuz cho đến khi đạt được khuôn khổ chúng để tiếp túc đàm phán với Mỹ, đồng thời cảnh báo tuyến hàng hải chiến lược này có thể tiếp tục bị đóng nếu bất đồng không được tháo gỡ.
Nguồn tin an ninh Iran cho biết, quy chế hoạt động tại eo biển Hormuz sẽ chưa có bất kỳ thay đổi nào cho đến khi Iran và Mỹ đạt được một “khuôn khổ chung” nhằm tiếp tục tiến trình đàm phán.

Theo nguồn tin, các yêu cầu được cho là “quá mức” từ phía Mỹ trên nhiều vấn đề, bao gồm cả tuyến hàng hải chiến lược Hormuz, đã khiến hai bên chưa thể thống nhất được nền tảng chung để thúc đẩy đối thoại.


Iran tuyên bố sẽ giữ nguyên trạng eo biển Hormuz cho đến khi đạt được khuôn khổ chúng để tiếp túc đàm phán với Mỹ. Ảnh: Reuters
Nguồn tin nhấn mạnh, Iran “không vội vàng” trong tiến trình đàm phán, đồng thời cho biết Tehran đã truyền đạt rõ với Washington rằng cho đến khi đạt được khuôn khổ chung, “tình trạng của eo biển Hormuz sẽ không thay đổi”. Thậm chí, “ngay cả số lượng tàu thuyền từng được thống nhất trước đó cũng sẽ không được phép đi qua”.

Nguồn tin cũng cảnh báo, nếu các nhà đàm phán Mỹ không có cách tiếp cận mà Iran cho là “thực tế hơn”, eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng. Iran đã thể hiện khả năng thực thi việc phong tỏa tuyến đường huyết mạch này, coi đây là “sự lặp lại của một tính toán sai lầm” và sẽ gây bất lợi cho phía Mỹ.

Trong một diễn biến liên quan, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời người phát ngôn Bộ Tư lệnh quân sự chung nước này bác bỏ tuyên bố trước đó của Mỹ về việc hai tàu khu trục hải quân đã đi qua eo biển Hormuz. Phía Iran khẳng định “quyền chủ động đối với việc cho phép bất kỳ tàu thuyền nào đi qua thuộc về lực lượng vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran”.

Eo biển Hormuz – cửa ngõ hẹp của Vịnh Ba Tư, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% tổng lượng dầu mỏ và khí đốt giao dịch trên toàn cầu – được đánh giá là một trong những vấn đề khó khăn nhất trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, hiện đang diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan.

VietBF@ sưu tập