Hệ thống phòng không Sevom Khordad không chỉ bắn rơi drone RQ-4 Global Hawk đắt đỏ của Mỹ năm 2019 mà còn khẳng định bước nhảy vọt công nghệ phòng không Iran: radar AESA tầm 200km, tên lửa Taer-3 đa năng, di động cao, khiến thế giới kinh ngạc.


Với tầm bắn 200km và radar phát hiện lên đến 100 mục tiêu, Sevom Khordad được xem là trụ cột phòng không Iran. Ảnh: Noghtezan_info
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực Trung Đông, hệ thống tên lửa phòng không Sevom Khordad (hay còn gọi là Khordad-3 hoặc 3rd Khordad) đã nổi lên như một biểu tượng sức mạnh quân sự của Iran.

Được phát triển nội địa và chứng minh hiệu quả qua vụ bắn rơi drone RQ-4 Global Hawk của Mỹ năm 2019, Sevom Khordad không chỉ là lá chắn bảo vệ lãnh thổ mà còn thể hiện bước tiến vượt bậc trong công nghệ radar và tên lửa, khiến các cường quốc phải dè chừng.

Với khả năng tấn công mục tiêu ở tầm xa lên đến 200km, Sevom Khordad đang định hình lại chiến lược phòng không hiện đại.

Sevom Khordad là hệ thống tên lửa phòng không di động tầm trung đến xa, được Iran đưa vào biên chế từ năm 2016 và đã được cả Iran lẫn Syria sử dụng.

Đây là phiên bản nâng cấp từ dòng Raad, tập trung vào tính linh hoạt và khả năng tác chiến độc lập, cho phép triển khai nhanh chóng trên địa hình phức tạp.

Hệ thống bao gồm các thành phần chính như xe phóng kết hợp radar (TELAR), xe phóng bổ sung (TEL) và radar giám sát Bashir, tạo thành một mạng lưới phòng thủ tích hợp có thể hoạt động độc lập hoặc kết nối với các hệ thống khác như Bavar-373 hoặc Talash.

Một tiểu đoàn điển hình gồm bốn TELAR, tám TEL và một radar Bashir, mang theo tổng cộng 36 tên lửa sẵn sàng khai hỏa, đảm bảo khả năng đối phó với nhiều mối đe dọa đồng thời.

Về mặt công nghệ, điểm nổi bật nhất của Sevom Khordad nằm ở hệ thống radar mảng pha chủ động AESA hoạt động ở băng tần X, được tích hợp trực tiếp trên xe TELAR.

Tên lửa Sevom Khordad.jpg
Sevom Khordad được đánh giá cao về cơ động và phát hiện đa mục tiêu. Ảnh: Army Recognition
Radar này có hơn 1700 phần tử, cho phép phát hiện lên đến 100 mục tiêu, theo dõi và tấn công bốn mục tiêu cùng lúc, đồng thời dẫn đường cho tám tên lửa (hai quả mỗi mục tiêu).

Tầm phát hiện của radar vượt quá 200km, với khả năng quét ở độ cao lên đến 30km, đặc biệt hiệu quả chống lại các mục tiêu tàng hình hoặc bay thấp như tên lửa hành trình.

Để bổ sung, radar giám sát Bashir hoạt động ở băng tần S và L, với tầm quét 360 độ lên đến 350km sau khi triển khai bằng chân chống thủy lực, giúp phát hiện sớm các mối đe dọa như drone hoặc máy bay chiến đấu.

Công nghệ này còn tích hợp khả năng chống nhiễu điện tử (ECCM), cho phép hệ thống duy trì hoạt động trong môi trường chiến tranh điện tử khắc nghiệt và có thể chuyển sang chế độ hướng dẫn thụ động để tránh bị phát hiện.

Tên lửa là trái tim của hệ thống, với dòng Taer và Sayyad được thiết kế đa dạng để đối phó nhiều loại mục tiêu.

Tên lửa Taer-2B, phiên bản tiêu chuẩn, có tầm bắn từ 50 đến 105km, độ cao tấn công 25-27km, dài khoảng 6,1 mét, đường kính 40cm và trọng lượng gần 1.000kg.

Phiên bản nâng cấp Taer-3 mở rộng tầm bắn lên 100-200km, độ cao 27-30km, dài 6,55 mét, đường kính 47cm và trọng lượng khoảng 1.400kg, cho phép tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa hơn.

Các tên lửa này sử dụng hướng dẫn bán chủ động radar (SARH), với phần đầu đạn có radar cuối đường bay để tự động khóa mục tiêu, kết hợp cảm biến tiếp cận để kích nổ ở khoảng cách gần, đảm bảo hiệu quả cao ngay cả với các mục tiêu cơ động tốc độ lên đến 1.000 km/h.

Ngoài ra, hệ thống còn tương thích với tên lửa Sayyad-2 (tầm 75km), Sayyad-3 (150km) và 9 Dey tầm ngắn (5-30km), cho phép linh hoạt chống lại drone, máy bay chiến đấu hoặc tên lửa hành trình.

Đầu đạn phân mảnh nổ cao (HE-FRAG) được thiết kế để tạo mảnh văng rộng, tăng xác suất tiêu diệt.

Tính di động cao là yếu tố then chốt làm nên sức mạnh của Sevom Khordad, với toàn bộ hệ thống được lắp trên xe tải chiến thuật 10x10, có thể triển khai trong vòng 5 phút và di chuyển off-road dễ dàng.

Khung gầm (Chassis) được tùy chỉnh từ mẫu MZKT-6922 của Nga nhưng ngắn hơn, động cơ đặt phía trước, cao hơn và có hai chân chống thủy lực để ổn định khi bắn, giúp hệ thống hoạt động độc lập mà không cần cơ sở hạ tầng cố định.

Phiên bản hải quân đã được lắp đặt trên tàu IRGC như Shahid Siavashi và IRIS Shahid Roudaki, mở rộng khả năng phòng thủ biển.

Tuy nhiên, hệ thống vẫn có hạn chế như radar TELAR chỉ quét một hướng khi hoạt động độc lập và chưa có tên lửa chuyên chống tên lửa đạn đạo, đòi hỏi phải kết hợp với các hệ thống khác để đạt hiệu quả tối ưu.

Sevom Khordad đã chứng minh giá trị thực chiến qua vụ bắn rơi drone RQ-4 Global Hawk của Mỹ ngày 20/6/2019 gần eo biển Hormuz, khi radar phát hiện mục tiêu ở khoảng cách 490km, khóa ở 120km và tiêu diệt ở 75km độ cao 14km, kiếm được biệt danh "thợ săn kền kền".

Vụ việc này không chỉ khẳng định khả năng chống lại công nghệ tàng hình Mỹ mà còn thể hiện sự tiến bộ của Iran trong việc sao chép và cải tiến từ các hệ thống Nga như Buk-M2, với tầm bắn và độ chính xác tương đương hoặc vượt trội S-200 cũ.

So với Buk-M2EK, Sevom Khordad có khung gầm ngắn hơn, ba tên lửa mỗi xe thay vì bốn và cánh ổn định hình thang đặc trưng, nhưng vượt trội ở khả năng tích hợp đa tên lửa và mạng lưới.

Hệ thống tên lửa phòng không Sevom Khordad đại diện cho chiến lược tự cường của Iran, biến những hạn chế về công nghệ nhập khẩu thành lợi thế nội địa và tiếp tục được nâng cấp để đối phó với các mối đe dọa hiện đại.

VietBF@ sưu tập

Lấy lý do trí tuệ nhân tạo tác động mạnh mẽ đến công việc nội bộ, công ty của nhà sáng lập Twitter vừa thông báo sa thải 40% nhân sự.
CEO Jack Dorsey của Block vừa thông báo cắt giảm 4.000 nhân sự (khoảng 40% quy mô công ty), đồng thời cảnh báo về tác động mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đến thị trường lao động. Trong cuộc họp báo cáo tài chính, Dorsey định hướng Block trở thành một "công ty nhỏ gọn, nhanh nhẹn và lấy AI làm gốc".

Theo Dorsey, sự nhảy vọt về năng lực AI vào tháng 12/2025 đã vượt qua Goose - công cụ nội bộ của Block dùng để tăng tốc độ lập trình và các tác vụ lặp đi lặp lại. Giám đốc Tài chính Amrita Ahuja cho biết, những công việc kỹ thuật từng mất nhiều tuần nay chỉ tốn một phần nhỏ thời gian. Năng suất trung bình của mỗi kỹ sư đã tăng hơn 40% kể từ tháng 9/2025.


Nhiều công ty lấy AI làm lý do khi sa thải nhân viên. Ảnh: hrexchangenetwork
Dù cắt giảm diện rộng, Block vẫn tiếp tục mở rộng tuyển dụng nhân sự kỹ thuật cấp cao chuyên về AI. Dorsey khẳng định hoạt động kinh doanh của công ty vẫn diễn ra tốt đẹp nhưng phương thức làm việc đã thay đổi căn bản.

Góc nhìn trái chiều về sa thải nhân sự vì AI

Trái ngược với tuyên bố của Jack Dorsey, trước đó, CEO OpenAI Sam Altman nghi ngờ các tập đoàn đang dùng công nghệ làm cái cớ để hợp lý hóa việc sa thải vì lợi ích riêng. Trả lời phỏng vấn tại Hội nghị thượng đỉnh tác động AI Ấn Độ mới đây, Altman gọi hiện tượng này là "tẩy trắng bằng AI".

"Có tình trạng các công ty đổ lỗi cho AI về những đợt sa thải mà thực chất họ vẫn sẽ thực hiện dù có AI hay không, bên cạnh một số công việc thực sự bị AI thay thế", Altman nhận định.

Dữ liệu thực tế cho thấy quan điểm của Altman có cơ sở. Theo công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas, khoảng 55.000 vụ sa thải trong năm 2025 được cho là do AI, nhưng con số này chỉ chiếm chưa đến 1% tổng số người mất việc trong năm.

Báo cáo của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) chỉ ra 90% lãnh đạo được khảo sát khẳng định AI không tác động đến việc làm tại công ty họ trong 3 năm qua.

Ví dụ điển hình là Amazon. Mùa xuân năm 2025, hãng này cắt giảm 14.000 việc làm với lý do ứng dụng AI giúp giảm bớt nhân sự. Tuy nhiên, đến tháng 10, Amazon lại đính chính AI không phải là nguyên nhân. Động thái này cho thấy các công ty muốn truyền tải thông điệp "đang đổi mới" tới công chúng, trong khi thực tế họ chỉ đang cắt giảm chi phí do các yếu tố kinh tế vĩ mô.

Dù vậy, Altman vẫn duy trì lập trường cân bằng khi dự báo AI sẽ thực sự thay thế việc làm trong vài năm tới, nhưng đồng thời cũng tạo ra những loại hình công việc mới tương tự mọi cuộc cách mạng công nghệ trước đây.

VietBF@ sưu tập

Theo nguồn tin từ Trung Quốc, độ sâu nếp gấp màn hình của chiếc iPhone gập sẽ là khoảng 0,15 mm, chỉ bằng 1/4 so với Samsung Galaxy Fold 7.


iPhone gập sẽ có phần nếp gấp gần như vô hình. Ảnh: AppleInsider.
Theo chuyên gia tin đồn Fixed-Focus Digital trên Weibo, Apple đã chính thức đặt hàng linh kiện màn hình của iPhone gập từ các nhà cung cấp, cho thấy lộ trình ra mắt vào mùa thu năm 2026 là hoàn toàn khả dĩ.

Tuy nhiên, điều gây sốc nhất là thông số kỹ thuật của nếp gấp màn hình. Cụ thể, độ sâu nếp gấp cho màn hình iPhone gập chỉ dưới 0,15 mm. Để so sánh, chiếc Samsung Galaxy Fold 7 hiện có độ sâu nếp gấp khoảng 0,7 mm, dày hơn gấp 4 lần so với sản phẩm của Apple.

Ngoài ra, Fixed-Focus Digital cũng tiết lộ thêm về góc nếp gấp của chiếc iPhone gập là dưới 2,5 độ. Chỉ số này càng nhỏ, cảm giác về một mặt phẳng hoàn hảo khi mở máy ra càng rõ rệt.

Như vậy, thách thức lớn nhất đối với bất kỳ chiếc điện thoại gập, phần nếp nhăn trên màn hình gần như đã bị Táo khuyết xóa bỏ.

Đặc biệt hơn, dù là đối thủ trực tiếp, Samsung Display nhiều khả năng sẽ là nhà cung cấp chính cho tấm nền của iPhone Fold. Tại CES 2026, Samsung đã trình diễn những màn hình OLED gập với nếp gấp cực kỳ khó nhận ra.

Dường như Apple đã chốt công nghệ này cho iPhone gập, kết hợp với các tinh chỉnh riêng về độ dày của kính siêu mỏng (UTG) để vừa đảm bảo độ bền, vừa giảm thiểu tối đa hiện tượng khúc xạ ánh sáng tại điểm gập, thứ vốn tạo nên vết khó chịu trên màn hình.

Dù Apple chưa xác nhận chính thức, tin đồn cho biết iPhone màn hình gập (tạm gọi iPhone Fold) sẽ ra mắt vào cuối năm nay. Theo giới phân tích, việc Apple ra mắt iPhone Fold cũng là tín hiệu tích cực, giúp thúc đẩy thị trường smartphone gập.

VietBF@ sưu tập

Bên trong những kho khổng lồ chứa rượu whisky, một chú chó robot của Boston Dynamics với cảm biến ethanol thay cho mũi, cần mẫn dò tìm những thùng rượu bị rò rỉ.


Chó robot của Boston Dynamics được dùng để kiểm ra các thùng rượu. Ảnh: Bacardi.
Tại Bacardi Limited, công ty sản xuất rượu tư nhân lớn nhất thế giới, rò rỉ thùng chứa là một vấn đề nan giải. Trường hợp điển hình là thương hiệu rượu whisky pha trộn Scotch Dewar's.

Dewar's có hơn 100 nhà kho chứa thùng ủ rượu whisky, mỗi nhà kho có 25.000 thùng. Rượu được ủ trong khoảng 3-12 năm. Theo Angus Holmes, giám đốc ngành rượu whisky của Bacardi, trong vòng đời của mình, nhiều thùng sẽ bị rò rỉ vào một thời điểm nào đó.

"Điều này không tốt cho việc kinh doanh. Làm thế nào để chúng ta đảm bảo rằng khi nhận được thùng rượu, nó chứa càng nhiều whisky càng tốt?", Holmes cho biết.

Trước áp lực phải tìm ra những thùng rượu bị rò rỉ trong quá trình ủ kéo dài cả thập kỷ, Bacardi hợp tác với Viện Sản xuất Quốc gia Scotland (NMIS) để tìm ra vấn đề. Cơ quan này đưa ra một giải pháp bất ngờ: dùng chó robot.

Andrew Hamilton, người đứng đầu Trung tâm Sản xuất Quy trình Kỹ thuật số của NMIS, cho biết đề xuất trước tiên của nhóm là sử dụng robot Spot của Boston Dynamics, có khả năng di chuyển khắp nhà kho để tìm kiếm các thùng bị rò rỉ.

Nhưng để trở thành một thợ săn thực thụ, chú chó robot cần phải sở hữu một trong những kỹ năng tinh thông nhất của loài chó: khứu giác nhạy bén.

Lần theo mùi rượu
Có 2 tình trạng phổ biến với các thùng rượu whisky, gồm rượu tràn hoặc thấm ra bên thùng và bay hơi. Dễ nhận biết thùng bị rò rỉ, nhưng bay hơi nhiều hơn bình thường thì lại khó phát hiện.

Sự bay hơi là phần tất yếu trong quá trình ủ whisky. Hiện tượng được ví von là "phần của thiên thần" xảy ra phổ biến và được xem như một phần quan trọng trong sự hình thành hương vị rượu.

Ở Scotland, "các thiên thần" lấy đi khoảng 2% thể tích thùng mỗi năm. Mặc dù một số nhà chưng cất thử ngăn chặn sự bay hơi bằng cách này hay cách khác, nhìn chung, các nhà chưng cất đều vui vẻ trả lại một ít whisky cho vũ trụ như một phần chi phí kinh doanh.

Vấn đề nảy sinh khi những "thiên thần" ấy trở nên tham lam. Sự bay hơi mạnh có thể âm thầm làm cạn kiệt thùng rượu đồng thời làm thay đổi hương vị của phần rượu còn lại.

Quá trình bay hơi có thể tăng nhanh khi thùng bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển, vòng kim loại giữ các thanh gỗ lại với nhau bị lỏng, hoặc nút đậy lỗ thùng bị bật ra. Sự giãn nở và co lại tự nhiên của gỗ theo thời gian cũng có thể dẫn đến những rò rỉ âm thầm này.

"Trong một kho chứa truyền thống, công nhân đi xung quanh các kệ thùng, gõ trực tiếp vào từng thùng", Holmes nói. Dựa vào âm thanh phát ra, họ có thể biết được thùng chứa đầy đến mức nào và có cần kiểm tra hoặc sửa chữa hay không.

Nhưng tại Dewar's, cách làm đó không hiệu quả. Công nhân không thể gõ từng thùng vì chúng được xếp chồng lên nhau đến tận trần nhà và chen chúc san sát nhằm tận dụng tối đa không gian.

"Các kho của chúng tôi được xếp chồng lên nhau bằng pallet, về cơ bản là những chồng thùng cao được dựng đứng thay vì nằm ngang", Holmes nói. Hiện tại không có cách nào phát hiện thùng bị rò rỉ cho đến khi lấy chúng ra để pha trộn.

Đây là lúc chú chó robot được tự do thể hiện khả năng của mình. Thay vì gõ vào các thùng phuy, nó được thiết kế để phát hiện hơi ethanol trong không khí. "Các kỹ sư của chúng tôi phát triển một cánh tay in 3D tích hợp với ‘mũi’ cảm biến ethanol nhằm thử nghiệm cách phát hiện hơi ethanol", Hamilton cho biết.

Ý tưởng rất đơn giản. Con chó sẽ ngửi từng thùng, ghi lại nồng độ ethanol gần đó và báo cáo lại vị trí của bất kỳ thùng nào đang bị thất thoát quá nhiều rượu. Nghe có vẻ tốn kém và phức tạp, nhưng Holmes cho biết giá của robot này chưa đến 100.000 USD.

Sau khi cải tiến, Spot được thử nghiệm trên một nhóm nhỏ thùng gỗ để đảm bảo nó có thể đánh hơi chính xác sự khác biệt giữa một thùng gỗ đang bay hơi bình thường và một thùng bị rò rỉ quá mức.

Sau đó, nó được thả vào kho của Dewar's để chứng minh thêm tính khả thi của ý tưởng. Holmes cho biết các thử nghiệm ban đầu đã thành công. Chú chó được đặt tên Royal Barkla, tên một nhà máy chưng cất của Bacardi gần Nairn, Scotland.

Trên thực địa, chú chó robot xác định được một con số đáng kinh ngạc là 10% số thùng gỗ cần được xử lý ở một mức độ nào đó.

"Nó hoạt động khá nhanh, tạo ra âm thanh kinh khủng, giống như trong phim kinh dị, tiếng cào sàn khi nó đuổi theo bạn", Holmes nói đùa. Nhưng nghiêm túc mà nói, thí nghiệm này đã thành công rực rỡ.

"Nếu việc giám sát kiểu này có thể được thực hiện một cách lặp đi lặp lại, dựa trên dữ liệu, thì nó sẽ mang lại giá trị thực sự, giúp các nhà sản xuất hiểu rõ hơn về tỷ lệ thất thoát và lập kế hoạch cho giá trị tương lai của rượu", Hamilton nhận xét.

Thế hệ Royal Barkla kế tiếp
Mặc dù các thử nghiệm ban đầu thành công, thật không may Royal Barkla vẫn chưa phải là giải pháp hoàn hảo cho vấn đề rò rỉ. Lí do quan trọng là nó không thể leo lên theo chiều dọc.

"Chú chó chỉ có thể với tới độ cao 1,5 m. Vì vậy, hiện tại chỉ có thể kiểm tra được các thùng ở tầng thấp nhất. Mặc dù nó thể hiện được khả năng làm việc ở phạm vi đó, chúng tôi đang tiếp tục nghiên cứu để chứng minh tính khả thi của ý tưởng này", Holmes cho biết.

Các nhà phát triển bắt đầu lên ý tưởng về các tính năng cho Royal Barkla 2.0. "Chúng tôi tìm ra một robot hình nhện có thể leo trèo", Holmes nói, gợi lên một tương lai đáng sợ hơn trong việc kiểm tra các thùng rượu.

Song song đó, ý tưởng dùng máy bay không người lái có vẻ quen thuộc hơn. Drone được trang bị cảm biến ethanol có thể bay bên trong nhà kho để tìm kiếm những điểm có nồng độ cồn cao.

Bacardi sử dụng máy bay không người lái cho các mục đích như an ninh, kiểm tra mái nhà và hàng rào, vì vậy, đây là một sự mở rộng tự nhiên của công nghệ mà công ty có sẵn.

Ngoài ra, Bacardi cũng mời chào thêm các ý tưởng mới nhằm giải quyết vấn đề nan giải này. "Chúng tôi luôn sẵn sàng đón nhận những ý tưởng đổi mới. Hãy đến và trò chuyện với chúng tôi", Holmes kêu gọi.

VietBF@ sưu tập

Màn hình chống nhìn trộm là một trong những tính năng gây chú ý trên Galaxy S26 Ultra, loại bỏ nhu cầu dùng miếng dán bảo vệ chuyên dụng.

Màn hình trên Galaxy S26 Ultra khi kích hoạt Privacy Display. Ảnh: Xuân Sang.
Privacy Display là một trong những tính năng nổi bật trên Samsung Galaxy S26 Ultra. Lần đầu xuất hiện trên thiết bị di động, công nghệ này thay thế vai trò của miếng dán chống nhìn trộm, giúp màn hình tối dần khi nhìn nghiêng.

Màn hình smartphone có thể chứa thông tin nhạy cảm như số dư tài khoản ngân hàng, mật khẩu hay dữ liệu công việc. Samsung cho biết tính năng mới giúp đảm bảo quyền riêng tư, đặc biệt khi sử dụng điện thoại nơi công cộng và muốn hạn chế ánh nhìn tò mò.

Kết hợp phần cứng và phần mềm
Ýtưởng màn hình riêng tư trên điện thoại thực tế không mới. Smartphone BlackBerry từng trang bị ứng dụng Privacy Shade, cho phép làm mờ một số khu vực màn hình để che thông tin riêng tư.

Một số smartphone cũng có góc nhìn màn hình hẹp, song đây không hẳn là chủ đích từ đầu. Trong khi đó, Samsung chọn kết hợp giữa phần cứng và phần mềm để tăng tính tiện lợi, chủ động bảo vệ quyền riêng tư khi dùng điện thoại.

Ở chế độ thông thường, màn hình của S26 Ultra vẫn hiển thị rõ từ mọi góc nhìn. Tuy nhiên khi bật Privacy Display và nghiêng điện thoại, màn hình lập tức tối đi, thậm chí tạo cảm giác tắt hoàn toàn khi nghiêng nhiều hơn.


Góc nhìn màn hình trên S26 Ultra được hạn chế mạnh khi bật Privacy Display. Ảnh: Quang Thông.
Đây không phải chỉ là tính năng phần mềm, mà còn đến từ cấu trúc tấm nền OLED. Theo Samsung, màn hình trên S26 Ultra được tạo từ 2 nhóm điểm ảnh riêng biệt, gồm điểm ảnh góc rộng (có thể phát sáng 2 bên) và góc hẹp (phát sáng về hướng chính diện).

Bình thường, 2 nhóm điểm ảnh phát sáng đồng thời, giúp màn hình nhìn rõ từ mọi hướng. Khi bật Privacy Display, các điểm ảnh góc hẹp đóng vai trò nguồn sáng chính, trong khi điểm ảnh góc rộng chỉ hoạt động ở mức tối thiểu.

Điều này hạn chế lượng ánh sáng phát ra 2 phía. Màn hình vẫn hiển thị rõ trong góc 30 độ, nhưng sẽ tối dần khi góc nhìn nằm ngoài vùng này.

Samsung kết hợp nhiều công nghệ khác nhau để hoàn thiện Privacy Display. Cụ thể, màn hình trên S26 Ultra sử dụng cấu trúc LEAD 2.0. Trong đó, LEAD liên quan đến tấm nền OLED không phân cực, độ sáng cao và tiêu thụ ít năng lượng.

Trên LEAD 2.0, công ty bổ sung cấu trúc Black Matrix, tách các điểm ảnh phụ màu đỏ, xanh lá và xanh dương. Thay vì dùng một lớp điểm ảnh, Samsung phát triển cấu trúc chặn ánh sáng nhiều lớp để kiểm soát lượng sáng phát bởi từng điểm ảnh, vốn chỉ rộng vài micromet.


So sánh góc nhìn màn hình của S26 Ultra khi kích hoạt Privacy Display. Ảnh: WSJ.
Công nghệ bảo mật dùng cho màn hình S26 Ultra mang tên Flex Magic Pixel (FMP). Theo công bố từ Samsung Display, công nghệ này được chứng nhận bởi tổ chức kiểm định độc lập UL Solutions.

Dựa trên thử nghiệm, màn hình trên S26 Ultra chỉ giữ lại 3,5% độ sáng khi nhìn từ góc nghiêng 45 độ, giảm thêm còn 0,9% (hoặc ít hơn) khi nhìn từ góc 60 độ. Theo Android Authority, con số trên thấp hơn nhiều so với các loại màn hình thông thường, vốn duy trì khoảng 40% độ sáng khi nhìn nghiêng.

Trải nghiệm thực tế cho thấy Privacy Display hoạt động khá mượt. So với miếng dán thường chỉ bảo vệ 2 phía, giải pháp từ Samsung có thể hạn chế góc nhìn từ cả 4 phía, không gây khó chịu hay giảm chất lượng hiển thị.

Cần thêm nhiều thử nghiệm
Người dùng có thể kích hoạt Privacy Display trên S26 Ultra trong phần cài đặt, menu nhanh (Quick Settings), nhấn 2 lần vào phím ảo cạnh màn hình, hoặc bật tự động theo điều kiện.

Trong phần cài đặt, Privacy Display hỗ trợ kích hoạt tự động khi truy cập ứng dụng nhất định, chẳng hạn như Facebook, app ngân hàng, app hẹn hò hay bộ sưu tập ảnh. Khi thoát hoặc chuyển sang ứng dụng khác, chế độ sẽ tự tắt.

Thiết bị còn hỗ trợ chống nhìn trộm khi nhập mật khẩu, mở khóa màn hình hay có thông báo. Do các điểm ảnh hoạt động độc lập, Privacy Display có thể che khuất riêng phần thông báo, những khu vực khác vẫn hiển thị rõ.

Người dùng có thể tăng độ tối cho màn hình với tùy chọn bảo vệ tối đa. Tuy nhiên, Samsung lưu ý tùy chọn này có thể ảnh hưởng tầm nhìn kể cả khi nhìn trực diện.

Theo Samsung, các tinh chỉnh phần mềm mang đến sự linh hoạt trong việc giới hạn những gì người khác có thể nhìn thấy, dựa trên mức độ bảo vệ quyền riêng tư mong muốn.

Trả lời WSJ, Giám đốc Sản phẩm Charles Uptegrove của Samsung cho biết công nghệ này được phát triển trong 5 năm. Về lý thuyết, tính năng mới có thể giúp kéo dài thời lượng pin bởi các điểm ảnh phát sáng rộng bị giảm bớt. Dù vậy, cần thêm thử nghiệm thực tế để đánh giá điều này.

Privacy Display hiện chỉ có mặt trên Galaxy S26 Ultra, model cao cấp nhất với giá khởi điểm 1.300 USD. Do yêu cầu phần cứng đặc biệt, Samsung không thể bổ sung tính năng cho các model cũ thông qua cập nhật phần mềm.

Nhiều smartphone hiện nay, trong đó có iPhone, chủ yếu sử dụng màn hình do Samsung cung cấp. Dù vậy, Uptegrove chưa thể bình luận về khả năng cung cấp công nghệ mới cho khách hàng.

Các hãng đối thủ tất nhiên không đứng ngoài cuộc. Trên Weibo, tài khoản của chuyên gia rò rỉ (leaker) Digital Chat Station cho biết nhiều hãng smartphone Trung Quốc đang thử nghiệm công nghệ tương tự, có thể ra mắt sớm nhất vào tháng 9.

Trang tin Android Authority dẫn lời đại diện Samsung về việc tiếp nhận phản hồi từ người dùng. Nếu tích cực, công ty sẽ xem xét mở rộng Privacy Display cho những thiết bị khác trong tương lai, dù không nêu rõ model cụ thể.

VietBF@ sưu tập

Meta để mất nhân tài AI hàng đầu Bàng Nhược Minh (Ruoming Pang) vào tay OpenAI, phản ánh cuộc chiến giành nhân tài AI đầy quyết liệt giữa các tập đoàn công nghệ lớn.


Sam Altman kiên trì tấn công, lôi kéo thành công Bàng Nhược Minh bỏ Meta đầu quân cho OpenAI. Ảnh: Zhiyuan.
Tham vọng lớn của OpenAI
Nguồn tin am hiểu cho biết kế hoạch của Amazon đầu tư tới 50 tỷ USD vào OpenAI có thể phụ thuộc vào việc OpenAI có niêm yết công khai hay đạt được cột mốc “trí tuệ nhân tạo tổng quát” (AGI) hay không.

Trang tin công nghệ The Information dẫn ba nguồn tin cho biết theo các điều khoản đầu tư đang được Amazon và OpenAI đàm phán, Amazon trước tiên sẽ đầu tư 15 tỷ USD, còn 35 tỷ USD còn lại có thể phụ thuộc vào việc OpenAI đạt được AGI hoặc niêm yết thành công.

Đề xuất đầu tư của Amazon nằm trong một vòng gọi vốn đang diễn ra của OpenAI, với tổng số tiền có thể vượt 100 tỷ USD, định giá công ty trước khi gọi vốn ở mức 730 tỷ USD.

Trong vòng gọi vốn này, SoftBank và Microsoft mỗi bên dự kiến đầu tư 30 tỷ USD, chia làm ba đợt trong năm nay. Ban đầu Microsoft được cho là sẽ đầu tư hàng chục tỷ USD, nhưng hai nguồn tin tiết lộ cuối cùng hãng có thể rót ít tiền hơn, thậm chí không đầu tư.

Amazon và OpenAI cũng đang hoàn tất một thỏa thuận hợp tác điện toán đám mây khác. Theo nguồn tin, OpenAI đang đàm phán mở rộng đáng kể thỏa thuận hợp tác điện toán đám mây trị giá 38 tỷ USD đã công bố trước đó, bao gồm việc sử dụng chip AI Trainium của Amazon — loại chip được thiết kế riêng cho huấn luyện và suy luận AI.

Hai bên cũng thảo luận việc OpenAI phát triển các mô hình tùy chỉnh cho Amazon nhằm hỗ trợ các sản phẩm nội bộ của hãng, bao gồm trợ lý giọng nói Alexa.

Các cuộc đàm phán này cho thấy OpenAI ngày càng gắn chặt nhu cầu huy động vốn với việc bán mô hình AI và ký kết các thỏa thuận mua tài nguyên tính toán để huấn luyện và vận hành mô hình của mình. Trong bối cảnh chi phí tính toán tăng mạnh, OpenAI được cho là đang chuẩn bị cho khả năng niêm yết sớm nhất vào quý IV năm nay.

The Information cũng cho biết người phát ngôn OpenAI xác nhận công ty đã chiêu mộ được Bàng Nhược Minh (Ruoming Pang) — người từng đứng đầu nhóm mô hình AI của Apple và mới chuyển từ Apple sang Meta 7 tháng trước đó.

Theo nguồn tin này, Bàng Nhược Minh trước đây phụ trách hạ tầng AI tại “Meta Superintelligence Research Lab” (Phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ Meta), nhưng đã rời khỏi Meta vào tuần trước để gia nhập OpenAI. Một nguồn tin trực tiếp cho biết OpenAI đã tích cực theo đuổi ông ta trong nhiều tháng; Bàng từng nói với đồng nghiệp rằng ông ta hài lòng với công việc tại Meta và hạ tầng của công ty này cũng trong tình trạng tốt.

Năm ngoái, Meta từng chi khoản tiền lớn để chiêu mộ Bàng, với gói đãi ngộ được cho là trị giá hơn 200 triệu USD trong nhiều năm, kèm các điều kiện đạt mốc cụ thể.

Trước khi Bàng Nhược Minh chuyển sang OpenAI, đội ngũ AI của Meta trong năm qua đã trải qua làn sóng nghỉ việc. Tuy nhiên, Meta đồng thời cũng tuyển dụng được nhiều nhân tài từ OpenAI và các công ty AI cạnh tranh khác.

“Siêu sao AI” 200 triệu USD của Meta bị OpenAI giành mất
The Information tiết lộ rằng trong vài tháng qua, OpenAI đã liên tục tấn công Bàng Nhược Minh, tích cực lôi kéo ông về đầu quân.

Chỉ trong vòng một năm, Bàng đã hoàn thành “cú nhảy ba bậc” từ Apple sang Meta rồi đến OpenAI. Nhân tài AI hàng đầu vẫn là “miếng bánh thơm” mà các tập đoàn lớn tranh giành.

Năm ngoái, cuộc chiến giành nhân tài do Mark Zuckerberg khởi xướng trên toàn cầu có thể gọi là khốc liệt — một loạt nhà nghiên cứu gốc Hoa được chiêu mộ với các gói lương lên tới hàng trăm triệu USD.

Bàng Nhược Minh, khi đó là người đứng đầu nhóm Mô hình Nền tảng (AFM) tại Apple, cũng không ngoại lệ. Tháng 7 năm ngoái, có tin ông gia nhập Meta, với mức lương kỷ lục được nâng từ vài chục nghìn USD lên tới 200 triệu USD.

Sự ra đi của ông khi đó được ví như một cú đấm mạnh, phủ bóng mây lên hoạt động nghiên cứu AI của Apple. Trong thời gian ở Apple, Bàng dẫn dắt hơn 100 kỹ sư phát triển mô hình lớn phục vụ Apple AI và thế hệ Siri tiếp theo.

Tuy nhiên, việc ban lãnh đạo mới siết chặt giám sát AFM khiến các kỹ sư chịu áp lực chưa từng có. Đáng lo hơn, nội bộ Apple khi đó còn thảo luận về khả năng tích hợp mô hình bên thứ ba như OpenAI và Anthropic để hỗ trợ Siri mới.

Điều này khiến đội ngũ AFM cảm thấy công sức của họ có thể chỉ trở thành phương án dự phòng. Dưới sức ép mạnh mẽ từ Zuckerberg, Bàng đã chuyển sang Meta, tập trung vào hạ tầng AI.

Ông từng nói với đồng nghiệp rằng mình làm việc rất vui tại Meta và hạ tầng công ty đã đi vào quỹ đạo. Vài ngày trước, Meta còn công bố hợp tác với AMD để mở rộng năng lực tính toán.

Lần này, việc Bàng tiếp tục chuyển sang OpenAI gửi đi một tín hiệu rõ ràng: dù các “ông lớn” có thể đưa ra mức lương khổng lồ, OpenAI vẫn được xem là “thánh địa nghiên cứu”.

Theo thông tin công khai, Bàng Nhược Minh tốt nghiệp Đại học Giao thông Thượng Hải ngành khoa học máy tính, sau đó lấy bằng thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Nam California và Đại học Princeton.

Sau khi tốt nghiệp, ông gia nhập Google và làm kỹ sư phần mềm chủ chốt trong 15 năm. Tại Google, ông tham gia dự án Bigtable và ZipIt; thành quả sau đó được hơn 1.000 dự án nội bộ áp dụng.

Năm 2012, ông cùng Abhishek Parmar và Zhifeng Chen đồng sáng lập hệ thống phân quyền toàn cầu Zanzibar của Google. Từ 2014–2017, với vai trò lãnh đạo duy nhất, ông nâng độ tin cậy hệ thống lên 99,999%.

Ông cũng đồng dẫn dắt phát triển framework Babelfish/Lingvo — nền tảng deep learning có mức sử dụng TPU cao nhất Google, vượt cả AdBrain và DeepMind.

Ngoài ra, Bàng là người đóng góp cốt lõi cho hệ thống tổng hợp giọng nói Tacotron 2 — một hệ thống TTS đầu-cuối có thể tạo giọng nói tự nhiên từ văn bản.

Năm 2021, ông gia nhập Apple với vai trò Kỹ sư phần mềm xuất sắc, lãnh đạo nhóm AFM. Ông phụ trách toàn bộ quy trình phát triển mô hình lớn: thiết kế kiến trúc tiền huấn luyện, tối ưu hậu huấn luyện, cải thiện hiệu năng suy luận và xây dựng năng lực đa phương thức.

Trong thời gian ở Apple, nhóm của ông phát triển các mô hình như MM1 và các mô hình nền tảng Apple AI. Ông cũng tham gia phát triển framework huấn luyện mã nguồn mở AXLearn.

Ông có hơn 100 công trình nghiên cứu với hơn 46.000 lượt trích dẫn.

Việc Zuckerberg chiêu mộ được Bàng từ Apple từng được xem là bổ sung một “tướng AI” cho phòng thí nghiệm siêu trí tuệ. Ông không chỉ giỏi thuật toán ML mà còn am hiểu kiến trúc hạ tầng — một chuyên gia “vừa biết luyện đan vừa biết xây lò”. Tuy nhiên, những bất đồng nội bộ và sự kiên trì tấn công lôi kéo của OpenAI đã khiến Mark Zuckerberg không giữ chân được nhân tài hiếm có này.

VietBF@ sưu tập

Apple Carplay tiếp tục mở rộng khả năng với bản cập nhật iOS 26.4, bổ sung tính năng phát video khi xe dừng và lần đầu tiên hỗ trợ chatbot AI bên thứ ba. Những thay đổi này hứa hẹn nâng cấp trải nghiệm giải trí và tương tác thông minh trong xe, đồng thời vẫn duy trì các giới hạn an toàn nghiêm ngặt
CarPlay sắp có khả năng phát video khi xe đỗ
Trong bản iOS 26.4 đang được thử nghiệm, Apple CarPlay được cập nhật để cho phép phát video trực tiếp trên màn hình trung tâm của xe, nhưng chỉ khi phương tiện ở trạng thái dừng. Đây là tính năng đã được người dùng mong đợi từ lâu, đặc biệt trong bối cảnh màn hình giải trí trên xe ngày càng lớn và sắc nét.

Theo thông tin từ bản beta, video sẽ tự động bị vô hiệu hóa khi xe bắt đầu di chuyển nhằm đảm bảo an toàn. Cơ chế này phù hợp với triết lý lâu nay của Apple, ưu tiên hạn chế tối đa yếu tố gây xao nhãng khi lái xe. Nhiều nguồn tin cho rằng các ứng dụng như Apple TV có thể là một trong những nền tảng đầu tiên tận dụng khả năng mới này.

Lần đầu tiên CarPlay hỗ trợ chatbot AI bên thứ ba
Bên cạnh video, thay đổi đáng chú ý hơn có thể nằm ở việc Apple nới lỏng hệ sinh thái trợ lý giọng nói. Với iOS 26.4, CarPlay được cho là sẽ cho phép tích hợp chatbot AI từ bên thứ ba, thay vì chỉ phụ thuộc vào Siri như trước đây.

Điều này mở đường cho các nền tảng AI phổ biến như ChatGPT, Gemini hay Claude xuất hiện trên giao diện CarPlay dưới dạng ứng dụng hội thoại. Người dùng có thể tương tác bằng giọng nói để tìm kiếm thông tin, đặt câu hỏi hoặc nhận hỗ trợ trong lúc lái xe.


Dù vậy, Apple nhiều khả năng vẫn áp dụng các giới hạn chặt chẽ về quyền truy cập và chức năng nhằm kiểm soát trải nghiệm cũng như giảm thiểu rủi ro mất tập trung. Các chatbot này được kỳ vọng hoạt động tương tự ứng dụng giọng nói, thay vì thay thế hoàn toàn Siri ở cấp hệ thống.

VietBF@ sưu tập

Chỉ còn chưa đầy 7 tháng nữa, Apple sẽ chính thức giới thiệu bộ đôi iPhone cao cấp cho năm 2026 là iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max.
Dù lịch trên tường vẫn đang ở tháng 2, nhưng với cộng đồng yêu công nghệ, không khí tháng 9, thời điểm Apple ra mắt iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max, dường như đã đến sớm hơn thường lệ.


Apple bắt đầu sản xuất thử nghiệm dòng iPhone 18 Pro. Ảnh: Fpt.
Thông tin khiến giới công nghệ “đứng ngồi không yên” xuất phát từ một bài đăng trên mạng xã hội Weibo của leaker Fixed Focus Digital. Theo nguồn tin này, Apple đã đưa hai mẫu iPhone 18 Pro vào giai đoạn “thử nghiệm sản xuất hàng loạt”, một cột mốc quan trọng trong chuỗi quy trình sản xuất trước khi thiết bị chính thức lên kệ.

Thử nghiệm sản xuất, kiểm tra 3 linh kiện nội bộ hoàn toàn mới

Trong chu kỳ phát triển sản phẩm của Apple, tháng Hai thường đánh dấu thời điểm giai đoạn Design Validation Test (DVT), tức kiểm tra xác nhận thiết kế, chuyển tiếp sang Production Validation Test (PVT), hay kiểm tra xác nhận sản xuất. Đây là bước thử nghiệm quan trọng, khi một phần dây chuyền lắp ráp được vận hành để đánh giá tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn và quy trình kiểm soát chất lượng, nhưng chưa cần chạy toàn bộ công suất.

Việc iPhone 18 Pro và 18 Pro Max bước vào PVT cho thấy Apple đang đi đúng lộ trình để ra mắt hai mẫu máy cao cấp vào tháng 9 năm nay. Trong khi đó, phiên bản iPhone 18 tiêu chuẩn dự kiến sẽ được dời sang tháng 3/2027, thay vì ra mắt cùng thời điểm với bản Pro như thông lệ trước đây.

Đáng chú ý, PVT lần này sẽ kiểm tra ba linh kiện nội bộ hoàn toàn mới, trong đó nổi bật nhất là vi xử lý A20 Pro.

A20 Pro sẽ là bộ xử lý đầu tiên của Apple được sản xuất trên tiến trình 2nm, hứa hẹn mang lại bước nhảy vọt về hiệu suất và tiết kiệm năng lượng. Nếu đúng lộ trình, đây sẽ là con chip thương mại 2nm đầu tiên xuất hiện trên một thiết bị của Apple, đánh dấu cột mốc quan trọng trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu.

Song song với vi xử lý mới, Apple cũng đang thử nghiệm hệ thống camera có khẩu độ cơ học biến thiên, một nâng cấp phần cứng đáng chú ý cho dòng Pro năm 2026. Công nghệ này đòi hỏi dây chuyền lắp ráp phải được hiệu chỉnh cực kỳ chính xác để đảm bảo các chi tiết cơ khí hoạt động trơn tru và bền bỉ.

Khẩu độ biến thiên hoạt động tương tự đồng tử của mắt người. Trong môi trường thiếu sáng, khẩu độ sẽ mở rộng để thu nhận nhiều ánh sáng hơn, giúp cảm biến “ngập” trong ánh sáng và cải thiện độ sáng tổng thể của ảnh. Ngược lại, khi chụp trong điều kiện ánh sáng mạnh, khẩu độ sẽ thu hẹp để tránh hiện tượng cháy sáng, đồng thời tăng độ sắc nét.

Khác với hiệu ứng xóa phông nhân tạo dựa vào phần mềm, khẩu độ vật lý có thể tạo ra hiệu ứng bokeh tự nhiên hơn. Khi chụp ảnh nhóm, người dùng có thể điều chỉnh khẩu độ để cả người đứng phía trước lẫn phía sau đều rõ nét, điều gần như không thể thực hiện với camera có khẩu độ cố định. Ngoài ra, khẩu độ nhỏ còn giúp cải thiện chi tiết khi chụp macro cận cảnh.

Những thay đổi này cho thấy Apple đang tiếp tục đầu tư mạnh vào nhiếp ảnh di động, coi đây là một trong những trụ cột nâng cấp quan trọng nhất của dòng Pro.

Bên cạnh vi xử lý mới, bộ đôi iPhone 18 Pro còn được trang bị modem 5G thế hệ thứ hai do Apple tự thiết kế, sản xuất bởi TSMC. Trước đó, modem C1 chỉ xuất hiện trên mẫu iPhone 16e giá rẻ và hỗ trợ các băng tần Sub-6GHz.

Modem C2 mới không chỉ xử lý các sóng Sub-6GHz mà còn hỗ trợ cả băng tần mmWave tốc độ cao. Điều này đồng nghĩa với khả năng khai thác tối đa hạ tầng 5G tại các thị trường phát triển, nơi mmWave đang được triển khai rộng rãi. Động thái này cũng cho thấy Apple đang từng bước giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp modem bên ngoài, tiến gần hơn đến hệ sinh thái phần cứng “tự chủ” hoàn toàn.

iPhone gập đầu tiên có thể xuất hiện

Dòng sản phẩm iPhone 2026 không chỉ có iPhone 18 Pro và 18 Pro Max. Theo các tin đồn gần đây, Apple còn có thể ra mắt chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên, tạm gọi là iPhone Fold. Mức giá dự kiến từ 2.000 đến 2.500 USD cho thấy đây sẽ là sản phẩm cao cấp, hướng đến nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả để trải nghiệm công nghệ mới.

Điểm đáng chú ý là Apple được cho đang nỗ lực phát triển màn hình gập không có nếp gấp lộ rõ, vấn đề từng khiến nhiều mẫu smartphone gập trên thị trường bị chê bai. Nếu thành công, đây có thể trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng, giúp Apple tạo dấu ấn trong phân khúc vốn đã có sự hiện diện của nhiều đối thủ.

Hiện vẫn còn hơn nửa năm trước khi Apple chính thức vén màn thế hệ iPhone 2026. Từ nay đến đó, giới công nghệ gần như chắc chắn sẽ chứng kiến thêm nhiều bản dựng (render), rò rỉ cấu hình và phân tích chuyên sâu.

Tuy nhiên, việc iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max đã bước vào giai đoạn thử nghiệm sản xuất hàng loạt cho thấy kế hoạch ra mắt đang tiến triển đúng hướng. Nếu không có biến động lớn về chuỗi cung ứng, tháng 9 năm nay sẽ tiếp tục là sân khấu để Apple phô diễn những bước tiến mới nhất về bán dẫn, camera và kết nối di động, những yếu tố định hình tương lai của smartphone cao cấp trong kỷ nguyên hậu 5G.

VietBF@ sưu tập

Bán toàn bộ cổ phần Nvidia vào năm 2006, nhà đồng sáng lập Curtis Priem bỏ lỡ khối tài sản 600 tỷ USD, đánh mất cơ hội trở thành tỷ phú giầu thứ hai thế giới chỉ sau Elon Musk.
Năm 1993, Jensen Huang gặp hai người bạn kỹ sư tại một quán ăn Denny’s ở Thung lũng Silicon. Bên tách cà phê và bánh pancake, Huang, Chris Malachowsky và Curtis Priem đã thảo luận một ý tưởng đầy tham vọng vào thời điểm đó: chế tạo những con chip có khả năng xử lý đồ họa 3D chân thực trên máy tính cá nhân.

Chỉ trong vài tháng, ý tưởng này đã trở thành Nvidia - công ty sau này thúc đẩy sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và trở thành doanh nghiệp có giá trị lớn nhất lịch sử, với vốn hóa thị trường đạt đỉnh 4.600 tỷ USD.

Đối với Huang, hành trình từ một người rửa bát tại Denny’s kiếm vài USD mỗi giờ đến khối tài sản ròng khoảng 157 tỷ USD nhờ sở hữu 3% cổ phần công ty là một thành tựu lớn. Tuy nhiên, nhà đồng sáng lập thứ ba ít được biết đến của Nvidia lại đi theo một con đường tài chính hoàn toàn khác.

Quyết định thoái vốn sớm

Curtis Priem nắm giữ khoảng 12,8% cổ phần Nvidia vào thời điểm công ty phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 1999, khi nhà sản xuất chip này được định giá khoảng 1,1 tỷ USD. Không lâu sau khi niêm yết, ông bắt đầu chuyển phần lớn cổ phần của mình vào một quỹ từ thiện. Đến năm 2006, ông đã bán toàn bộ số cổ phiếu nắm giữ.

Nếu giữ lại, số cổ phần ban đầu đó - không tính đến việc pha loãng cổ phiếu - sẽ trị giá hơn 597 tỷ USD ngày nay. Con số này đủ để đưa Priem trở thành người giàu thứ hai thế giới, chỉ xếp sau Elon Musk.


Curtis Priem đứng trước một chiếc đèn chùm lượng tử tại một sự kiện tháng 10/2023 tại Học viện Bách khoa Rensselaer. Ảnh: Học viện Bách khoa Rensselaer
Tốt nghiệp Viện Bách khoa Rensselaer (RPI) năm 1982, Priem từng có 4 năm chơi cello trong dàn nhạc của trường, điều mà ông cho là đã thúc đẩy sự sáng tạo trong công nghệ. Sau khi ra trường, ông làm kỹ sư tại Vermont Microsystems, GenRad và Sun Microsystems trước khi tham gia sáng lập Nvidia. Tại đây, ông lui về hậu trường, tạo ra kiến trúc nền tảng cho phép các kỹ sư thiết kế các thuật toán cho chip của Nvidia.

Dù quyết định bán sớm có vẻ là một trong những cuộc thoái vốn đắt giá nhất lịch sử Thung lũng Silicon, Priem khẳng định lựa chọn này hoàn toàn hợp lý vào thời điểm đó, giúp ông tránh việc ngồi trên một "số tiền quá mức cần thiết". Tuy nhiên, ông thừa nhận thỉnh thoảng vẫn hối tiếc: "Tôi ước mình đã giữ lại một chút". Forbes ước tính tài sản ròng hiện tại của ông khoảng 30 triệu USD.

Hiện ở độ tuổi U70, Priem cho biết ông nghĩ về Nvidia ít nhất hai lần mỗi ngày - khi tháo ra và đeo vào chiếc đồng hồ Omega Speedmaster X-33 Mars, món quà kỷ niệm 5 năm thành lập công ty. Ông hiện sống trong một căn nhà triệu USD tại California, sở hữu máy bay phản lực riêng và thường xuyên bay về trường cũ RPI, nơi ông là thành viên hội đồng quản trị. Từ năm 2001, ông đã quyên góp hơn 275 triệu USD cho RPI.

Trong khi đó, nhà đồng sáng lập còn lại, Chris Malachowsky, hiện vẫn là phó chủ tịch cấp cao tại Nvidia và sở hữu khối tài sản tỷ USD.

Những thương vụ "bán non" bạc tỷ

Priem không phải là trường hợp duy nhất từ bỏ khối tài sản khổng lồ. Nhiều nhà đầu tư và sáng lập công nghệ cũng từng bán đi những cổ phần mà sau này trị giá hàng tỷ USD.

Đồng sáng lập PayPal Peter Thiel, đồng sáng lập PayPal là nhà đầu tư bên ngoài đầu tiên của Facebook, ông mua 10% cổ phần với giá 500.000 USD vào năm 2004. Khi Facebook IPO năm 2012, Thiel đã bán khoảng 20 triệu cổ phiếu, thu về 400 triệu USD. Ngày nay, số cổ phần đó trị giá khoảng 13 tỷ USD.

Ronald Wayne, đồng sáng lập thứ ba của Apple, đã bán 10% cổ phần của mình chỉ 12 ngày sau khi Apple thành lập với giá 800 USD và sau đó nhận thêm 1.500 USD để từ bỏ mọi quyền lợi pháp lý. Với giá trị vốn hóa gần 4.000 tỷ USD của Apple hiện tại, số cổ phần này có thể trị giá hơn 400 tỷ USD.

VietBF@ sưu tập

Với khả năng di động cao, tầm bắn xa và công nghệ dẫn đường chính xác, tên lửa BAL không chỉ là vũ khí phòng thủ mà còn là ‘cú đấm’ chiến lược, sẵn sàng đánh chìm bất kỳ tàu chiến nào dám tiếp cận, khiến NATO ‘toát mồ hôi lạnh’.


Hạm đội Baltic Nga tổ chức diễn tập phòng thủ ven biển phối hợp tại Kaliningrad với hệ thống tên lửa BAL và hỗ trợ UAV. Nguồn ảnh: Bộ Quốc phòng Nga
Trong bối cảnh căng thẳng ngày càng leo thang, hệ thống tên lửa phòng thủ ven biển BAL của Nga nổi lên như một "lá chắn thép" bảo vệ bờ biển, với khả năng tiêu diệt tàu chiến đối phương từ xa mà không để lộ vị trí.

Được phát triển từ cuối thập niên 1990, BAL không chỉ là vũ khí chống hạm mà còn là biểu tượng của công nghệ quân sự Nga, kết hợp di động cao, tầm bắn xa và hệ thống dẫn đường chính xác, khiến nó trở thành mối đe dọa lớn đối với bất kỳ lực lượng hải quân nào tiếp cận lãnh hải.

Hệ thống tên lửa BAL (hay còn gọi là 3K60 theo mã GRAU của Nga và SSC-6 Sennight theo phân loại NATO) được thiết kế chủ yếu để bảo vệ bờ biển, kiểm soát vùng nước lãnh hải và chống lại các cuộc đổ bộ từ biển.

Phiên bản xuất khẩu mang tên Bal-E đã được giới thiệu rộng rãi qua Rosoboronexport (xuất khẩu quốc phòng Nga), chứng tỏ sức hút của nó trên thị trường vũ khí toàn cầu.

Về mặt công nghệ, BAL dựa trên tên lửa chống hạm Kh-35, còn được biết đến với tên Uran hoặc SS-N-25 Switchblade theo NATO.

Tên lửa này sử dụng động cơ turbofan để đạt tốc độ hành trình Mach 0.8-0.9, giúp nó bay thấp sát mặt biển nhằm tránh radar đối phương, tăng khả năng sống sót trước hệ thống phòng thủ đối phương.

Một trong những điểm nổi bật về thông số kỹ thuật là tầm bắn linh hoạt của hệ thống. Với phiên bản Kh-35E cơ bản, tầm bắn đạt khoảng 130km, nhưng khi nâng cấp lên Kh-35U, tầm bắn tăng vọt lên đến 260km, cho phép BAL tấn công mục tiêu từ khoảng cách an toàn mà không cần di chuyển gần bờ biển.

Đầu đạn nặng 145kg chứa chất nổ mạnh, đủ sức xuyên thủng và gây thiệt hại nghiêm trọng cho tàu chiến cỡ trung bình đến lớn.

Hệ thống dẫn đường kết hợp quán tính và radar chủ động ở giai đoạn cuối, với độ chính xác CEP dưới 10 mét, giúp tên lửa khóa mục tiêu ngay cả trong điều kiện thời tiết xấu hoặc nhiễu điện tử.

Về cấu trúc tổ hợp, BAL được xây dựng trên nền tảng di động cao để đảm bảo tính cơ động chiến lược. Một tiểu đoàn tiêu chuẩn bao gồm xe chỉ huy trung tâm, bốn xe phóng tự hành, mỗi xe mang bốn tên lửa sẵn sàng khai hỏa và các xe nạp đạn hỗ trợ.

Công nghệ radar tích hợp Monolit-B cho phép phát hiện mục tiêu ở khoảng cách lên đến 250km trên biển, thậm chí 450km nếu kết hợp với dữ liệu từ máy bay hoặc vệ tinh.

Thời gian triển khai từ vị trí di chuyển đến sẵn sàng chiến đấu chỉ mất khoảng 10 phút, nhờ hệ thống tự động hóa cao và khung gầm xe tải địa hình như MZKT-7930, giúp BAL dễ dàng ẩn náu và di chuyển nhanh chóng trên địa hình ven biển phức tạp.

Công nghệ chống nhiễu là yếu tố then chốt làm nên sức mạnh của BAL. Tên lửa Kh-35 được trang bị hệ thống dẫn đường chống jamming, kết hợp với khả năng bay theo quỹ đạo ngẫu nhiên để tránh bị đánh chặn.

Hệ thống có thể bắn loạt lên đến 32 tên lửa đồng thời từ nhiều xe phóng, tạo ra "cơn bão" tấn công khiến đối phương khó lòng phòng thủ.

Ngoài ra, BAL còn hỗ trợ tích hợp với các hệ thống phòng thủ khác như Bastion, tạo thành mạng lưới phòng thủ đa tầng ven biển.

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là phụ thuộc vào dữ liệu tình báo ban đầu để xác định mục tiêu, vì radar mặt đất có thể bị ảnh hưởng bởi đường chân trời.

Trong thực tế, BAL đã được triển khai và thử nghiệm nhiều lần, chứng minh tính sẵn sàng chiến đấu cao. Một ví dụ điển hình là cuộc diễn tập của Hạm đội Biển Đen Nga vào năm 2020 tại Crimea, khi tổ hợp BAL thực hiện bắn tên lửa Kh-35 trúng mục tiêu hải quân giả định trên biển, khẳng định khả năng kiểm soát vùng nước và bảo vệ căn cứ hải quân.

Hệ thống cũng được triển khai thường xuyên tại Kaliningrad, khu vực chiến lược bị cô lập giữa các nước NATO, nơi BAL tham gia các cuộc huấn luyện định kỳ để mô phỏng đánh chặn tàu mặt nước đối phương.

Gần đây nhất, tháng 2/2026, lực lượng tên lửa ven biển Hạm đội Baltic đã tiến hành huấn luyện chiến đấu tại Kaliningrad với BAL, thực hiện các cú phóng điện tử (electronic launches) nhằm mục tiêu tàu bề mặt giả định, kết hợp sử dụng UAV để giám sát và bảo vệ vị trí, đồng thời luyện tập ngụy trang, di chuyển nhanh và thay đổi vị trí bắn.

Những hoạt động này nhấn mạnh vai trò của BAL trong chiến lược chống tiếp cận (A2/AD) tại Biển Baltic, khiến NATO phải cân nhắc lại các kế hoạch hải quân.

BAL cũng được triển khai tại các hạm đội khác như Caspian Flotilla và Northern Fleet, thường xuyên tham gia các cuộc diễn tập lớn như Zapad, nơi nó phối hợp với các hệ thống khác để bảo vệ bờ biển và eo biển.

BAL đại diện cho sự kết hợp hoàn hảo giữa công nghệ Nga truyền thống, bền bỉ, chi phí thấp và các cải tiến hiện đại như dẫn đường vệ tinh GLONASS, giúp nó duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực phòng thủ ven biển.

Với khả năng xuất khẩu và đã được triển khai ở các khu vực như Baltic, Biển Đen, hệ thống này không chỉ bảo vệ lãnh thổ Nga mà còn ảnh hưởng đến cân bằng chiến lược toàn cầu, đặc biệt qua các ví dụ thực tế từ diễn tập liên tục và vị trí chiến lược.

VietBF@ sưu tập