USA Video Thương chiến Mỹ-Trung một mất một còn

[Gibbs]

Bắc Kinh phản ứng rất nhanh chóng trước tuyên bố của Donald Trump sẽ tăng thuế thêm 10% nữa đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào Hoa Kỳ: "Chúng tôi không sợ bị đe dọa. Chuyện bắt nạt không có tác dụng với chúng tôi.”
“Áp lực, cưỡng ép hoặc đe dọa không phải là cách đúng đắn để đối phó với Trung Quốc. Bất kỳ ai gây áp lực tối đa lên Trung Quốc đều đã chọn nhầm người và tính toán sai lầm (…). Nếu Hoa Kỳ muốn chiến tranh, dù là chiến tranh thuế quan, chiến tranh thương mại hay bất kỳ loại chiến tranh nào khác, chúng tôi đều sẵn sàng chiến đấu đến cùng."
Các nhà quan sát hiện lo ngại rằng tuyên bố cứng rắn này báo hiệu sự leo thang quân sự giữa Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Hoa Kỳ.
MỘT CUỘC CHIẾN GIỮA TRUMP VÀ TẬP CÓ THỂ GÂY RA HỖN LOẠN TOÀN CẦU
Có thực như vậy không? Chắc chắn là Trung Quốc sẽ không muốn xảy ra xung đột quân sự với Hoa Kỳ chừng nào còn có thể tránh được. Cho dù là đối với Đài Loan hay chuyện liên quan đến các tranh chấp lãnh thổ khác với các quốc gia lân cận, Bắc Kinh đều hy vọng có thể buộc các quốc gia đó phải khuất phục trước các biện pháp như trừng phạt kinh tế tàn khốc, tuần tra bờ biển và cho máy bay chiến đấu xâm phạm không phận.
Tuy nhiên, ở thời điểm này quân đội Mỹ vẫn mạnh hơn quân đội Trung Quốc. Cho nên hai đối thủ xông vào húc nhau theo một cách thức mà cả hai chưa từng biết đến.
Một cuộc chiến giữa hai nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới với sức lực ngang ngửa về thuế quan, thương mại. Và cuộc chiến này sẽ thực sự kéo toàn bộ khu vực, nếu không muốn nói là toàn bộ thế giới, vào vòng xoáy của nó và tạo ra sự hỗn loạn tối đa.
BẮC KINH PHẢI CHỨNG TỎ SỨC MẠNH ĐỂ NGĂN CHẶN NHỮNG NGƯỜI BẤT ĐỒNG CHÍNH KIẾN
Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vốn căm ghét sự hỗn loạn vì nó có thể là mảnh đất lý tưởng cho những yêu cầu cải cách chính trị tại Trung Quốc.
Do đó, Bắc Kinh phải thể hiện sức mạnh bằng mọi lời lẽ hùng hồn để không tạo cơ hội cho những người bất đồng chính kiến. Nếu Donald Trump đáp trả bằng cách tăng cường các cuộc tấn công vào Trung Quốc, điều này thậm chí có thể tạo ra một đội ngũ nhân dân Trung Quốc với quyết tâm sẵn sàng hy sinh trước mối đe dọa từ Nhà Trắng. Đây có thể là một tính toán của Bắc Kinh.
"AMERICA FIRST" GẶP PHẢI "CHINA FIRST"
Thông điệp của Đảng Cộng sản rất rõ ràng: Ngay cả khi Tổng thống Hoa Kỳ nghĩ rằng ông có thể bắt nạt và thống trị mọi quốc gia trên thế giới theo ý mình, thì ông sẽ không thể làm như vậy với Trung Quốc. Tinh thần chống thực dân đế quốc có thể bùng nổ ở nước Cộng hòa Nhân dân bất cứ lúc nào.
Thế kỷ 19, khi các cường quốc phương Tây chiếm đóng một số vùng của Trung Quốc, được coi là “thế kỷ nhục nhã” mà Trung Quốc đã bỏ lại phía sau nhờ những tiến bộ về kinh tế và quân sự.
Tập Cận Bình liên tục nói về mong muốn đưa Cộng hòa Nhân dân trở lại vị trí trung tâm thế giới mà ông tin là thiên mệnh. Cuối cùng, "America First" gặp phải "China First" ở đây, hai hệ tư tưởng dân tộc chủ nghĩa cực đoan mang hơi hướng phân biệt chủng tộc và tuyên bố thống trị thế giới.
CẢ HAI BÊN HIỆN KHÔNG THỂ TIẾN HÀNH CHIẾN TRANH
Tuy nhiên, hiện tại cả hai bên đều không ở vị thế có thể gây ra chiến tranh. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hiện đang phải hứng chịu một vụ bê bối tham nhũng trong quân đội. Bộ trưởng Thương mại, người trước đây làm việc trong lĩnh vực công nghệ tên lửa, đã bị cách chức.
Đây chỉ là một trường hợp trong hàng loạt vụ bê bối cho thấy Tập Cận Bình trên thực tế đã không biết rằng "Quân đội Giải phóng Nhân dân" thực sự có những trang thiết bị gì, hoặc những vị trí nào chỉ tồn tại trên giấy tờ, và số tiền phân bổ cho họ đã chảy vào túi các quan chức quân sự cấp cao ra sao.
Ngược lại, Donald Trump đã hứa trong chiến dịch tranh cử của mình là sẽ không đưa Hoa Kỳ vào bất kỳ cuộc chiến tranh nào nữa. Tuy nhiên, vẫn còn nghi vấn liệu tuyên bố vi phạm luật pháp quốc tế của ông, về việc chiếm đóng Dải Gaza, trục xuất người dân ở đó và tạo ra một "Riviera của Trung Đông" sẽ được thực hiện như thế nào nếu không triển khai quân đội.
HIỆN TẠI CHỈ CÓ NHỮNG LỜI ĐE DỌA
Tập Cận Bình và Trump đều cam kết biến đất nước mình thành quốc gia tự chủ và không còn phải phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ nước ngoài. Điều này có thể không khả thi đối với cả hai bên. Các quốc gia trên thế giới đã trở nên gắn kết chặt chẽ hơn kể từ khi toàn cầu hóa bắt đầu.
Tổng thống Trump cũng có nhiều việc phải làm liên quan đến cuộc chiến thương mại mà ông khởi xướng với Mexico và Canada. Tuyên bố kiểm soát Greenland và Kênh đào Panama của ông cũng có thể gây hao tâm tổn sức.
Hiện tại, Hoa Kỳ và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đang dành cho nhau những lời đe dọa chưa từng thấy. Cả hai bên đều đang phải cẩn thận để vòng xoáy khoa trương này không vượt khỏi tầm kiểm soát.

Trung Quốc tiếp tục trang bị vũ trang, tăng chi tiêu quân sự lên 7,2 phần trăm.
Trong 3 năm liên tiếp, ngân sách quốc phòng của Trung Quốc đã được đẩy mạnh. Mặc dù đạt khoảng 250 tỷ đô la, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với ngân sách 850 tỷ đô la của Ngũ Giác Đài.
Tuy nhiên, Trung Quốc có ngân sách quốc phòng lớn thứ hai thế giới chỉ sau Hoa Kỳ và có lực lượng hải quân lớn nhất. Theo AP, mục tiêu của đợt gia tăng này bao gồm việc mở rộng các công nghệ cao như máy bay tàng hình và hàng không mẫu hạm.
Nhà phân tích an ninh Elbridge Colby, người được đề cử vào vị trí Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ (*), cho biết trên Newsweek, rằng một cuộc chiến tranh với Trung Quốc là "hoàn toàn có thể xảy ra" và Hoa Kỳ nên ngăn chặn điều đó bằng "sức mạnh".
Colby cảnh báo về việc Trung Quốc theo đuổi “quyền bá chủ khu vực ở Châu Á”. Đồng thời, chiến tranh sẽ “cực kỳ rủi ro và tốn kém” đối với Trung Quốc. Vì lợi ích, Bắc Kinh sẽ tránh xung đột. Theo Newsweek, Colby xem Đài Loan, nơi Trung Quốc tuyên bố chủ quyền, là quan trọng nhưng không “mang tính sống còn” đối với Hoa Kỳ. Ông khuyến nghị Đài Loan đầu tư 10 phần trăm GDP vào quốc phòng để ngăn chặn Bắc Kinh tấn công.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều lần mô tả Đài Loan là “lằn ranh đỏ”. Đài Bắc đang đáp trả áp lực từ đại lục bằng cách tăng chi tiêu quốc phòng và kéo dài thời hạn nghĩa vụ quân sự.

Đài Loan lo ngại sự hỗ trợ của Hoa Kỳ: Trump sẽ bảo vệ hòn đảo hay hy sinh nó trong một "thỏa thuận" với Trung Quốc? Hoa Kỳ sẽ phụ thuộc vào chất bán dẫn của Đài Loan trong bao lâu?
Ở Đài Loan, người dân đang theo dõi sát sao diễn biến căng thẳng giữa chính quyền Trump và quốc gia Ukraine bị Nga xâm lược. Kể từ khi cuộc xâm lược bắt đầu cách đây hơn ba năm, nhiều người Đài Loan đã nảy sinh sự đồng cảm với cuộc đấu tranh của người Ukraine. Mặc dù có sự khác biệt với hoàn cảnh của họ, nhưng vẫn không thể bỏ qua một số điểm tương đồng. Trong cả hai trường hợp, đều là một xã hội dân chủ chịu áp lực từ một thế lực độc tài muốn mở rộng ảnh hưởng của mình. Do đó, người dân Đài Loan đang ủng hộ người Ukraine và hy vọng họ sẽ thành công trước Moscow.
*
TRUNG QUỐC HỖ TRỢ CHO ĐỒNG MINH
Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đang theo dõi chặt chẽ diễn biến cuộc chiến của Putin - một phần là để rút ra bài học cho cách tiếp cận của ông ta đối với Đài Loan. Tuy nhiên, điều rõ ràng là Bắc Kinh đã tăng cường nỗ lực ngoại giao trong những năm gần đây để truyền bá quan điểm của mình về Đài Loan trên chính trường quốc tế. Đặc biệt ở các nước đang phát triển, một số quốc gia đã áp dụng ngôn từ của Trung Quốc. Nếu một ngày nào đó Tập Cận Bình dám tấn công, ông ta có thể tin rằng có một số quốc gia đứng về phía Trung Quốc.
Giới thân cận của Donald Trump đã nhiều lần nói rằng Tổng thống Hoa Kỳ có ý định thực hiện một "thỏa thuận thực sự lớn" với Trung Quốc. Hiện vẫn chưa rõ nó sẽ như thế nào và chứa đựng những gì. Đồng thời, ông Trump lại một lần nữa tăng thuế trừng phạt đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc thêm mười phần trăm, đưa mức thuế này lên 20 phần trăm trong nhiệm kỳ hiện tại của ông ấy. Những biện pháp này đang gây sức ép lên nền kinh tế Trung Quốc, nhưng vẫn chưa rõ liệu chúng có phải là một phần của cuộc đàm phán lớn hơn hay không. "Thỏa thuận lớn" này với Bắc Kinh sẽ như thế nào - đặc biệt là trong bối cảnh mối quan hệ đồng thời đang xích lại gần nhau giữa Hoa Kỳ và Nga, mà các nhà quan sát cho rằng nhằm mục đích chia rẽ Moscow và Bắc Kinh – đến giờ vẫn chưa rõ ràng.
*
ĐÀI LOAN ĐƯỢC BẢO VỆ BẰNG CHẤT BÁN DẪN?
Đài Loan lo ngại rằng Donald Trump có thể giảm sự ủng hộ dành cho hòn đảo này nếu ông thấy điều đó có lợi về mặt chính trị hoặc kinh tế và khi Tập yêu cầu ông làm như vậy. Mặc dù Trump gần đây tuyên bố rằng cuộc xâm lược Đài Loan của Trung Quốc sẽ là "thảm họa", nhưng lập trường lâu dài của ông ấy vẫn khó đoán định. Miễn là nguồn cung cấp chip tiên tiến nhất của Mỹ vẫn phụ thuộc vào hòn đảo này thì khả năng bảo vệ vẫn có thể xảy ra.
Cho đến nay, sự ủng hộ dành cho Đài Loan tại Quốc hội Hoa Kỳ vẫn là sự đồng thuận của cả hai đảng – cả đảng Dân chủ và Cộng hòa đều nhấn mạnh quyền tự quyết định số phận của Đài Loan là thuộc về Đài Loan. Nhưng Trump đang làm mọi cách có thể để giữ những quyết định quan trọng nhất trong tay tổng thống nhằm bỏ qua Quốc hội Hoa Kỳ.
Trong khi đó, Tổng thống Hoa Kỳ đã phàn nàn với Đài Loan rằng quốc đảo nhỏ này đã tước đi triển vọng sản xuất chất bán dẫn của Hoa Kỳ. Do đó, nhà sản xuất chip hàng đầu Đài Loan TSMC hiện đã thông báo sẽ đầu tư thêm 100 tỷ đô la vào một nhà máy ở Arizona, ngoài số tiền 65 tỷ đô la đã cam kết. Trong tương lai, những con chip có giá trị và độ phức tạp cao này cũng sẽ được sản xuất trực tiếp tại Hoa Kỳ.
Trước đây, Đài Loan chỉ giữ các cơ sở sản xuất nhạy cảm của mình trên đảo. "Lá chắn silicon" này là sự đảm bảo an ninh rằng Hoa Kỳ và các đồng minh của họ thực sự sẽ đến hỗ trợ Đài Loan nếu Trung Quốc tấn công. Nếu không phải vì tình cảm dành cho Đài Loan, thì ít nhất là để đảm bảo quyền truy cập vào những con chip rất quan trọng.
*
KHÔNG CÓ HOA KỲ LÀ KHÔNG XONG
Nếu Hoa Kỳ không còn là lá chắn bảo vệ, các quốc gia trong khu vực, vốn cũng lo sợ cho liên minh an ninh của họ với nước Mỹ của Trump, sẽ phải tìm các đối tượng mới để hợp tác. Trong trường hợp của Đài Loan, họ đã có mối quan hệ tốt với Philippines và Nhật Bản. Cả hai nước này đều phải chịu sự khiêu khích từ Bắc Kinh. Nhật Bản thì phải đối phó với Triều Tiên, quốc gia chư hầu của Trung Quốc. Dưới thời chính quyền Biden, Washington đã tăng cường các liên minh nhỏ hơn, được gọi là "liên minh nhỏ" trong khu vực để xây dựng một cấu trúc an ninh địa phương. Nhưng liệu điều này có thể chống lại Trung Quốc trong trường hợp khẩn cấp khi không có Hoa Kỳ hay không vẫn còn là dấu hỏi.
Bởi vì, giống như ở châu Âu, bức tranh toàn cảnh chỉ có thể khả quan nếu Hoa Kỳ vẫn tham gia. Người ta cũng đang nghi ngờ liệu Nhật Bản hay Philippines có mạo hiểm gây chiến với Trung Quốc vì Đài Loan hay không. Nếu Donald Trump không nhẫn tâm từ bỏ Đài Loan như một số người lo ngại, ông ấy chắc chắn sẽ ra mức giá cao hơn cho việc tiếp tục đảm bảo an ninh.