Ngoại cảm và nguyên tắc trị liệu
August 30, 2021

Share

Theo y khoa Đông phương, ngoại cảm là bị ngoại tà xâm nhập, tức lục dâm gồm Phong, Hàn, Thử, Thấp, Táo, Hỏa.

Phong là do dị ứng và siêu vi khuẩn chiếm ưu thế, Hàn (động lạnh) ưu thế, Thử (nắng) ưu thế, Thấp (trường hạ Tháng Bảy) ưu thế, Táo (thu) ưu thế. Riêng về nhiệt, có hai thứ nhiệt do phong hoặc do nhiễm trùng thì nhiệt độ cơ thể phải cao hơn 37 độ C hay 98 độ F.

Còn sự chênh lệch về thủy hỏa, âm dương trong con người thì phải dùng một trong tứ chẩn: Vọng, Văn, Vấn, Thiết để định nóng, lạnh. Có nghĩa là dùng Vấn là hỏi bệnh nhân cảm thấy nóng ở đâu: thượng tiêu, trung tiêu, hạ tiêu…; dùng Vọng để nhìn lưỡi bệnh nhân; dùng Thiết để bắt mạch.

Thí dụ, hỏi bệnh nhân thường thấy nóng ở trên, lạnh ở dưới. Nhìn thấy lưỡi khô, đỏ, không có bợn. Mạch vi và sác. Đêm ngủ không ngon giấc và tiểu đêm nhiều lần. Thầy thuốc định được bệnh là do hư hỏa trong người gây ra. Nghĩa là bệnh do chênh lệch giữa âm và dương trong con người, chứ không phải là do ở ngoài. Tuy nhiên mạch sác là nóng nhưng nếu đo nhiệt dộ cơ thể không có sự thay đổi vẫn ở 37 độ C… mà động gọi là hư hỏa.

Người xưa chữa ngoại cảm thường phân biệt: Biểu, Bán Biểu, Bán lý và Lý. Biểu thuộc về da, thuộc về phủ (lục phủ); Bán Biểu, Bán Lý thuộc về nửa phủ, nửa tạng; Lý thuộc về tạng (ngũ tạng). Lại còn phân biệt Mạo, Thương, Trúng đối với kinh lạc khi nhiễm lục dâm. Ngoài ra còn có vấn đề truyền kinh nữa. Nghĩa là truyền theo lục kinh truyền bệnh đi từ kinh túc Thái Dương nếu không chữa sẽ đi đến tận kinh túc Thiếu Âm…

Sư định bệnh và phân biệt phải đòi bỏ nhiều kinh nghiệm và tâm phải thư thái mới nắm vững được.

1-Biểu chứng là giai đoạn mới nhiễm bệnh, một là biểu thực, hai là biểu hư. Biểu thực: Da thịt cứng chắc, không có mồ hôi, đau đầu, đau mình, ăn được, không nôn ọe, mạch phù sác, phù khẩn và hữu lực, hữu thần. Biểu hư: Thịt thưa hở, có mồ hôi, bệnh nhân sợ lạnh, rét run người, gầy yếu, sợ ánh sáng, mạch phù hoãn hoặc vi tế, vô lực, vô thần.

2-Bán Biểu, Bán Lý là biểu chứng không chữa, sinh lý cơ thể hỗn loạn, không đủ đề kháng nên bệnh càng đi sâu tới phủ có khi nhiễm trùng hoặc siêu vi dẫn tới hàn nhiệt vãng lai. Nhiệt độ cơ thể cao hơn 37 độ C, ăn được mà không nôn ẹo. Mạch lý nêu hư thì vô lực, thực bệnh thì hữu lực. Hư bệnh không thèm ăn, thực bệnh thì thèm ăn.

3-Lý chứng là biểu chứng để lâu không chữa đưa đến hệ miễn nhiễm yếu đi, dần tới nhiễm trùng… có lý thực, lý hư. Lý thực là ăn được hay nôn ọe, nước tiểu đỏ, đại tiện bế vít, bụng đầy đau, họng khô, khát. Mạch trầm, sác và hữu lực, nóng lạnh từng cơn, nhiệt độ cao quá 37 độ C, có khi lên tới 40-41 độ C. Lý hư là trong lạnh, có khi đi cầu lỏng, không ưa ăn, không ưa uống. Nếu lý hư quá có thể đi cầu ra cả đồ ăn. mạch trầm tế hoặc trầm vi.


Cây ích trí nhân. (Hình: thuocdantoc.org)
Thực ra khi nhiễm ngoại tà không luôn theo trật tự từ Biểu, đến Bán Biểu, Bán Lý, rồi tới Lý, có nghĩa là không luôn luôn từ nhẹ tới nặng. Biểu hay Lý tùy thuộc vào tính miễn nhiễm của cơ thể mạnh hay yếu (hư hay thực) và độc tính của ngoại tà là nhiều hay ít kể cả số lượng khi nhiễm bệnh, sự phân biệt ngoại tà, nhẹ hay nặng, Biểu hoặc Lý đều dựa vào triệu chứng…

Trong lục tà ngoài chữ phong (như mạo phong, thượng phong, trúng phong) năm tà khác, Đông y vẫn dùng chữ phong như phong hàn, phong nhiệt… Thực ra phong là gió, gió do không khí chuyển động, không có gì mà không có trong gió, hàn, thử, thấp… đều có trong gió. Phong hàn là gió mang hàn lại, phong thấp là gió mang thấp tới… Như vậy chúng ta phải hiểu phong hàn là hàn, phong thấp là thấp… Còn phong tà mà chúng ta bị cảm nhiễm bốn mùa thường gọi là cảm cúm.

Cảm cúm hoặc phong tà thường thường do dị ứng hoặc do siêu vi. Dầu rằng cảm cúm cũng như hàn, thử, thấp, táo, nhiệt mùa nào cũng có. Tuy nhiên tính phổ biến tùy mùa như Xuân thì phong dị ứng nhiều hơn, Đông thì hàn nhiều hơn, Thu thì táo nhiều hơn…

Muốn điều trị ngoại cảm chúng ta phải đi tìm hiểu nguyên nhân và hậu quả cũng như phương pháp trị liệu của khu phong, khu hàn, giải thử, lợi thấp, nhuận táo, giải nhiệt, những bài thuốc hòa giải, những bài thuốc vừa thủ vừa công.

Bác Sĩ Đặng Trần Hào